Không tưởng: Trung Quốc xây đường hầm dài kỷ lục ở độ cao gần 3.000m như thế nào?

Đường hầm Thiên Sơn Thắng Lợi, hay Tianshan Shengli, là đường hầm cao tốc dài nhất thế giới hiện nay, với tổng chiều dài khoảng 22 km. Công trình nằm trên tuyến cao tốc nối Urumqi với Yuli, thuộc Khu tự trị Tân Cương, và đã chính thức được đưa vào khai thác sau hơn 5 năm xây dựng.

Khi đi vào vận hành, tuyến hạ tầng này giúp rút ngắn gần một nửa thời gian di chuyển giữa thủ phủ Urumqi và thành phố Korla, từ gần 7 giờ xuống còn khoảng 3,5 giờ. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, việc cắt giảm mạnh thời gian hành trình sẽ góp phần cải thiện đáng kể khả năng kết nối giao thông trên trục bắc - nam của Tân Cương.

Đường hầm chạy xuyên qua dãy núi Thiên Sơn, kết nối trực tiếp khu vực phía bắc và phía nam Tân Cương, địa bàn có vị trí chiến lược khi tiếp giáp 8 quốc gia Trung Á và Nam Á, trong đó có Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Pakistan. Nhờ đó, khả năng liên kết của Trung Quốc với khu vực Trung Á rộng lớn được kỳ vọng sẽ được tăng cường đáng kể.

Không chỉ mang ý nghĩa giao thông, dự án còn gắn với chiến lược “lưu thông kép” của Trung Quốc, nhằm thúc đẩy mối liên kết giữa thị trường nội địa và thương mại quốc tế. Việc rút ngắn thời gian vận chuyển được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho dòng chảy hàng hóa hai chiều, trong đó năng lượng và hàng công nghiệp từ phía nam được đưa ra phía bắc nhanh hơn, còn nông sản từ phía nam Tân Cương có thể tiếp cận các thị trường lớn hiệu quả hơn.

Theo đánh giá của South China Morning Post, tuyến hạ tầng mới sẽ góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa và hỗ trợ phát triển kinh tế Tân Cương, khu vực vốn đối mặt với nhiều thách thức do địa hình hiểm trở và khí hậu khắc nghiệt.

So với những siêu dự án hạ tầng khác mà Trung Quốc từng triển khai, như đập thủy điện Tam Hiệp công suất 22,5 GW hay mạng lưới đường sắt, cảng biển trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), đường hầm Thiên Sơn Thắng Lợi có quy mô nhỏ hơn. Tuy nhiên, công trình vẫn được đánh giá là một cột mốc kỹ thuật quan trọng trong phát triển hạ tầng giao thông liên vùng.

Dự án được khởi công vào tháng 4/2020 trong điều kiện tự nhiên đặc biệt khắc nghiệt. Đường hầm nằm ở độ cao gần 3.000 m so với mực nước biển, nơi nhiệt độ mùa đông có thể xuống tới -42°C. Kỹ sư trưởng của đơn vị Đầu tư và Phát triển Giao thông Tân Cương cho biết, nếu áp dụng các phương pháp thi công truyền thống, công trình có thể mất ít nhất 10 năm mới hoàn thành.

Để rút ngắn tiến độ, các kỹ sư Trung Quốc đã áp dụng chiến lược xây dựng mới mang tên “3 đường hầm + 4 giếng”. Thay vì chỉ đào một đường hầm chính, dự án được thi công song song ba đường hầm gồm một hầm chính và hai hầm phụ. Các hầm phụ vừa phục vụ khảo sát địa chất trước khi khoan chính, vừa tạo lối tiếp cận cho công nhân và thiết bị, trong khi đường hầm thứ ba được sử dụng cho hệ thống thông gió và làm lối thoát hiểm khẩn cấp.

Song song với đó, bốn giếng thẳng đứng được đào từ mặt đất xuống độ sâu gần 700 m, cho phép thi công đồng thời tại nhiều điểm khác nhau thay vì chỉ từ hai đầu hầm. Nhờ giải pháp này, công trình không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian xây dựng mà còn lập kỷ lục về giếng thẳng đứng sâu nhất từng được xây dựng trong một đường hầm cao tốc.

Việc hoàn thành và đưa vào khai thác đường hầm Thiên Sơn Thắng Lợi vì thế được coi là minh chứng cho khả năng chinh phục những thách thức địa hình và khí hậu của ngành xây dựng Trung Quốc, đồng thời tạo nền tảng hạ tầng cho phát triển kinh tế dài hạn tại Tân Cương và các khu vực liên quan.