Lần đầu tiên có cơ chế mua điện mặt trời mái nhà bán lên lưới
Nghị định cũng lần đầu quy định nguyên tắc xác định giá mua sản lượng điện dư.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 243/2026 sửa đổi, bổ sung một số quy định về phát triển điện năng lượng tái tạo và cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), trong đó lần đầu quy định cụ thể cơ chế mua bán phần điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà, đồng thời nâng tỷ lệ điện được bán lên lưới quốc gia.
Theo nghị định, sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà được mua bán theo thỏa thuận giữa bên mua và bên bán nhưng không vượt quá 50% tổng sản lượng điện phát ra của hệ thống, xác định theo bộ chuyển đổi nghịch lưu (inverter). Mức này cao hơn đáng kể so với tỷ lệ 20% được áp dụng trước đây.
Đáng chú ý, đến hết ngày 31/12/2030, nếu hệ thống điện quốc gia có khả năng tiếp nhận và vẫn bảo đảm vận hành an toàn, ổn định, tỷ lệ điện bán lên lưới có thể vượt mức 50%. Quy định được kỳ vọng giúp các dự án điện mặt trời mái nhà nâng cao hiệu quả đầu tư thay vì chỉ phục vụ nhu cầu tự tiêu thụ.
Bên cạnh việc mở rộng quyền bán điện, Nghị định 243 cũng lần đầu quy định nguyên tắc xác định giá mua sản lượng điện dư. Theo đó, giá mua được tính trên cơ sở giá điện năng thị trường điện bình quân của năm trước liền kề do đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện công bố.
Trường hợp mức giá này cao hơn giá trần của khung giá phát điện đối với điện mặt trời mặt đất không có hệ thống lưu trữ theo từng miền, giá mua sẽ áp dụng theo mức giá tối đa của khung giá phát điện tương ứng. Quy định nhằm bảo đảm cơ chế thị trường nhưng vẫn kiểm soát chi phí mua điện.
Nghị định cũng quy định phương thức thanh toán hằng tháng. Nếu sản lượng điện thực tế phát lên lưới cao hơn mức đã thỏa thuận, bên mua chỉ thanh toán theo sản lượng trong hợp đồng. Ngược lại, nếu sản lượng thực tế thấp hơn, việc thanh toán sẽ căn cứ trên số liệu đo đếm tại công tơ.
Đối với các hệ thống điện mặt trời mái nhà tại khu vực miền núi, hải đảo hoặc nơi chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, nghị định cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt hơn và không giới hạn tỷ lệ bán điện dư.
Việc nới cơ chế mua bán điện mặt trời mái nhà được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu thúc đẩy phát triển nguồn điện phân tán nhằm bổ sung nguồn cung tại chỗ, giảm áp lực đầu tư lưới điện và đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng.
Hiện cả nước có khoảng 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, 50% tòa nhà công sở và nhà dân sẽ sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu.
