Lần đầu tiên Việt Nam hình thành phố đi bộ dưới lòng đất

Trong hồ sơ điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B và H1-1C, tỷ lệ 1/2.000 đang được Hà Nội lấy ý kiến, khu vực Nhà hát Lớn được nghiên cứu tổ chức hệ thống không gian ngầm với 4 tầng hầm, kết hợp các tuyến đi bộ ngầm nhằm tăng cường kết nối với phố Tràng Tiền và các không gian văn hóa, nghệ thuật lân cận.

Phạm vi nghiên cứu điều chỉnh rộng khoảng 32,51 ha, thuộc địa bàn phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam. Khu vực này có phía Bắc giáp phố Cầu Gỗ, phía Tây trùng chỉ giới phố Hàng Trống, phía Nam giáp phố Hai Bà Trưng, phía Đông giáp phố Lý Thái Tổ và phố Trần Quang Khải.

Theo hồ sơ, việc tổ chức không gian ngầm được nghiên cứu tại các khu vực trọng điểm, gắn với công trình công cộng, quảng trường, công viên và các đầu mối giao thông. Mục tiêu là tăng cường sự liên kết giữa không gian trên mặt đất với hệ thống không gian dưới lòng đất, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các khu vực công cộng.

Tại khu vực Nhà hát Lớn và cụm không gian văn hóa - nghệ thuật phía Nam, phương án quy hoạch đề xuất tổ chức 4 tầng hầm, gắn với các công trình văn hóa, nghệ thuật và không gian công cộng.

Các tuyến đi bộ ngầm cũng được nghiên cứu nhằm kết nối khu vực Tràng Tiền, Nhà hát Lớn với những không gian lân cận. Cách tổ chức này được kỳ vọng tạo thêm phương thức kết nối giữa các điểm đến văn hóa, nghệ thuật trong khu vực trung tâm, đồng thời góp phần giảm áp lực giao thông đi bộ trên mặt đất.

Hồ sơ trình chiếu còn minh họa phương án mở rộng không gian Nhà hát Lớn, bố trí sân khấu ngoài trời và các công trình văn hóa phục vụ cộng đồng. Trong đó, ô đất B4.13 được định hướng nghiên cứu xây dựng khu vực mở rộng Nhà hát Lớn, sân khấu ngoài trời cùng các công trình văn hóa.

Tuy nhiên, cần lưu ý đây mới là phương án được nghiên cứu trong hồ sơ đang lấy ý kiến, chưa phải dự án đầu tư hay thiết kế kỹ thuật đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Hồ sơ hiện cũng chưa xác định cụ thể điểm đầu, điểm cuối, chiều dài hoặc hướng tuyến của từng tuyến đi bộ ngầm. Do đó, quy mô và cách thức triển khai hệ thống không gian ngầm vẫn có thể tiếp tục được điều chỉnh trong các bước tiếp theo.

Một nội dung khác được quan tâm trong quá trình nghiên cứu quy hoạch là định hướng tăng cường kết nối từ khu vực lõi đô thị tới không gian ven sông Hồng.

Trong hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, khu vực từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì được xác định là phân đoạn trung tâm, định hướng phát triển các chức năng công cộng, văn hóa, thương mại, dịch vụ và cảnh quan, đồng thời tái thiết đô thị theo hướng tăng cường liên hệ với dòng sông.

Hồ sơ đánh giá khu vực hiện còn thiếu sự kết nối xuyên suốt theo cả chiều dọc và chiều ngang sông, chưa hình thành được mối liên hệ thuận tiện từ khu vực trung tâm đô thị tới không gian ven sông Hồng.

Tuy nhiên, các tài liệu đang được lấy ý kiến chưa thể hiện một tuyến đi bộ ngầm riêng biệt chạy trực tiếp từ Nhà hát Lớn đến công viên ven sông Hồng.

Vì vậy, hai định hướng gồm nghiên cứu tuyến đi bộ ngầm quanh Nhà hát Lớn và tăng cường kết nối từ lõi đô thị tới sông Hồng cần được hiểu là những nội dung có liên quan trong tổ chức không gian đô thị, nhưng chưa phải một tuyến đi bộ ngầm liên tục đã được xác lập.

Đáng chú ý, hồ sơ cũng nghiên cứu một hệ thống hầm chung 4 tầng tại khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm, gồm khu vực trụ sở UBND thành phố và vườn hoa Lý Thái Tổ.

Không gian này dự kiến tích hợp nhiều chức năng như giao thông, đỗ xe, hạ tầng kỹ thuật, không gian công cộng và dịch vụ phù hợp. Phương án cũng nghiên cứu khả năng kết nối với ga đường sắt đô thị C9.

Đây là khu vực nghiên cứu riêng, khác với hệ thống 4 tầng hầm tại Nhà hát Lớn. Việc phân biệt hai phương án là cần thiết để tránh cách hiểu rằng toàn bộ không gian ngầm phía Đông hồ Hoàn Kiếm đã được xác định thành một hệ thống liên hoàn.

Theo hồ sơ, phát triển không gian ngầm không chỉ nhằm bổ sung diện tích sử dụng mà còn phải hỗ trợ hệ thống không gian công cộng và giao thông đi bộ trên mặt đất.

Các giải pháp xây dựng sẽ phải được kiểm soát chặt về phạm vi và phương thức triển khai nhằm bảo vệ mặt nước, cảnh quan đô thị cũng như các công trình có giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng đối với khu vực trung tâm Hoàn Kiếm, nơi tập trung nhiều công trình, không gian công cộng và di sản có giá trị.

Sau khi hoàn tất quá trình lấy ý kiến, các phương án sẽ tiếp tục được nghiên cứu, chỉnh sửa và thực hiện theo trình tự thẩm định, phê duyệt.

Chỉ khi được cụ thể hóa thông qua quy hoạch, dự án đầu tư và thiết kế kỹ thuật được cấp có thẩm quyền chấp thuận, quy mô, chức năng cũng như hướng tuyến của hệ thống không gian và đường đi bộ ngầm mới được xác định chính thức.

Nếu được triển khai theo đúng định hướng, hệ thống không gian ngầm tại khu vực Nhà hát Lớn và phía Đông hồ Hoàn Kiếm có thể mở ra thêm một lớp hạ tầng mới cho khu vực trung tâm Hà Nội, kết hợp giữa giao thông, dịch vụ, không gian công cộng và văn hóa, đồng thời tăng khả năng kết nối các điểm đến quan trọng mà vẫn phải bảo đảm yêu cầu bảo tồn cảnh quan và giá trị lịch sử của khu vực.