Hà Nội chính thức tiếp nhận 127 vòm cầu đường sắt hơn 100 năm tuổi

Bộ Xây dựng mới đây đã có quyết định điều chuyển tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia Vòm Phùng Hưng (Km1+399 - Km2+215) về UBND TP Hà Nội quản lý.

Theo quyết định, tài sản được bàn giao có chiều dài 0,635km, gồm 127 vòm dẫn thuộc đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm. Phạm vi chuyển giao bao gồm kết cấu các vòm, không gian bên trong và hành lang an toàn giao thông đường sắt.

Phần kết cấu đường sắt phía trên đỉnh vòm không thuộc diện điều chuyển, gồm nền đường, kiến trúc tầng trên đường sắt, hệ thống thông tin và tín hiệu. Bốn cầu đường sắt Cửa Đông, Lê Văn Linh, Hàng Cót và Hàng Giấy cũng nằm ngoài phạm vi tài sản bàn giao.

Con số 127 vòm được xác định sau quá trình rà soát hồ sơ tài sản. Trước đó, một số tài liệu của Hà Nội sử dụng tên gọi 131 vòm cầu Phùng Hưng - Gầm Cầu. Theo hồ sơ của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, 127 vòm thuộc tài sản điều chuyển được chia thành 4 đoạn, lần lượt gồm 48, 26, 16 và 37 vòm.

Sau khi tiếp nhận, UBND TP Hà Nội có trách nhiệm quản lý, khai thác và bảo trì tài sản; đồng thời bảo đảm an toàn kết cấu hạ tầng đường sắt, không làm ảnh hưởng đến hoạt động vận tải đường sắt quốc gia.

Việc chuyển giao Vòm Phùng Hưng nằm trong kế hoạch phối hợp giữa Hà Nội và Bộ Xây dựng về chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm. Trong kế hoạch này có cả cầu Long Biên, hướng tới phục vụ chỉnh trang, tái thiết đô thị gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa tại khu vực trung tâm Thủ đô.

Phương án chuyển giao cũng gắn với việc tổ chức lại vận tải đường sắt qua khu vực trung tâm. Theo phương án đã thống nhất, tần suất tàu khách và tàu du lịch trên đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm sẽ được giảm; các đoàn tàu dừng tại ga Gia Lâm. Hà Nội dự kiến bổ sung điểm trung chuyển xe buýt tại khu vực Nhà máy Xe lửa Gia Lâm để kết nối hành khách với khu vực trung tâm.

Đối với tàu hàng, phương án dự kiến dừng khai thác đoạn Hà Nội - Long Biên - Gia Lâm và chuyển sang tuyến đường sắt phía Tây hiện hữu Bắc Hồng - Văn Điển. Hà Nội đồng thời phải triển khai một số hạng mục phục vụ phương án này như xóa lối đi tự mở, xây dựng đường gom, điểm trung chuyển hành khách tại Gia Lâm và tổ chức trung chuyển miễn phí giữa ga Gia Lâm với ga Hà Nội.

Trước đó, UBND phường Hoàn Kiếm đã triển khai các bước chuẩn bị lập Đồ án thiết kế đô thị riêng tỷ lệ 1/500 đối với khu vực Vòm cầu - phố Phùng Hưng. Đồ án hướng tới cải tạo, chỉnh trang không gian đô thị, bảo tồn kiến trúc và khai thác hiệu quả hệ thống vòm cầu đá hơn một thế kỷ tuổi.

Theo hồ sơ nghiên cứu, khu vực lập đồ án có quy mô khoảng 10ha, trong đó diện tích đất khoảng 8,77ha, trải dài trên tuyến khoảng 1,716km. Đây là khu vực có vị trí đặc biệt, kết nối khu phố cổ với khu phố Pháp, đồng thời sở hữu hệ thống vòm cầu đá được xây dựng từ đầu thế kỷ XX để phục vụ tuyến đường sắt dẫn từ ga Long Biên vào trung tâm Hà Nội.

Định hướng cải tạo sẽ ưu tiên khôi phục tối đa kiến trúc gốc đối với các hạng mục có giá trị, đồng thời thống nhất màu sắc, vật liệu, sắp xếp lại mái che, biển quảng cáo và thiết bị đô thị. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật, thoát nước cũng được chỉnh trang nhằm cải thiện cảnh quan, môi trường và bảo đảm an toàn cho người đi bộ.

Bên cạnh chỉnh trang cảnh quan, Hà Nội định hướng khai thác hệ thống vòm cầu theo các chủ đề riêng, từng bước hình thành chuỗi không gian văn hóa, thương mại và du lịch đặc trưng tại khu vực trung tâm Thủ đô.