Lên sàn là 'rớt giá': Vì sao những tân binh chứng khoán tăng trưởng mạnh vẫn chưa thể chinh phục nhà đầu tư?

Cuối năm 2025, sự xuất hiện của TCBS, VPBankS và VPS trên HoSE được xem là những điểm nhấn của làn sóng IPO mới, sau nhiều năm thị trường thiếu các thương vụ quy mô lớn. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn giao dịch, câu chuyện lại chuyển hướng khi cả ba cổ phiếu đều chịu áp lực điều chỉnh.

Trong thống kê Top 10 cổ phiếu ảnh hưởng tiêu cực nhất HoSE năm 2025, VCK và VPX thậm chí lọt Top 5 mã tác động tiêu cực nhất đến VN-Index, dù chỉ mới giao dịch trong khoảng hai tuần cuối năm.

Cụ thể, VPX lên HoSE ngày 11/12/2025 với giá tham chiếu 33.900 đồng/cp và kết năm ở 29.800 đồng, giảm 12,1%. Năm ngày sau, VCK chào sàn ở mức 60.000 đồng/cp và đóng cửa năm tại 50.100 đồng, tương ứng giảm 16,5%.

Điều đáng nói là kết quả kinh doanh lại đi theo hướng ngược lại.

Lợi nhuận tăng mạnh, thị giá vẫn đi xuống

Nửa đầu năm 2026, TCBS tiếp tục dẫn đầu toàn ngành về lợi nhuận trước thuế với 3.555 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ. VPS đạt 2.925 tỷ đồng, tăng 63%, trong khi VPBankS ghi nhận 2.673 tỷ đồng, gần gấp ba cùng kỳ.

Riêng VPBankS, lợi nhuận trước thuế quý II đạt mức cao nhất trong nhóm công ty chứng khoán, cho thấy tốc độ mở rộng hoạt động vẫn rất mạnh.

Tuy nhiên, trên thị trường cổ phiếu, bức tranh không tương đồng.

Sau khoảng 10 tháng kể từ khi niêm yết, VPX hiện thấp hơn khoảng 27% so với mức giá chào sàn, trong khi VCK và TCX cũng giảm hai chữ số so với giá chào sàn.

Đáng chú ý, diễn biến này không chỉ xuất hiện khi thị trường điều chỉnh. Giữa tháng 5/2026, VN-Index từng vượt 1.930 điểm, lập đỉnh lịch sử. Thế nhưng trước thời điểm thị trường tạo đỉnh, VCK đã giảm hơn 12% so với đỉnh hồi đầu tháng 4, còn TCX và VPX cũng trải qua nhịp điều chỉnh gần 20%.

Nói cách khác, câu chuyện không đơn thuần nằm ở xu hướng của VN-Index.

Doanh nghiệp tốt chưa đồng nghĩa cổ phiếu tốt ở mọi mức giá

Một trong những cách lý giải được đặt ra là định giá tại thời điểm IPO và niêm yết.

Khi doanh nghiệp bước lên sàn với quy mô lớn, kỳ vọng tăng trưởng thường đã được phản ánh đáng kể vào giá. Sau khi giao dịch chính thức, cổ phiếu bắt đầu bước vào quá trình xác lập mặt bằng giá mới dựa trên cung - cầu thực tế, kết quả kinh doanh và kỳ vọng của thị trường.

Thống kê 40 cổ phiếu chứng khoán được Tuổi Trẻ đưa ra cũng cho thấy bức tranh phân hóa mạnh sau niêm yết. Nếu loại TCX, VPX và VCK do chưa giao dịch đủ một năm, có tới 27 mã giảm giá sau năm giao dịch đầu tiên; một số trường hợp như SBS, PHS, ORS mất trên 70% giá trị.

Điều này không có nghĩa IPO hay niêm yết là nguyên nhân khiến cổ phiếu giảm. Ngược lại, nó cho thấy một doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt vẫn có thể sở hữu một cổ phiếu kém hấp dẫn nếu mức định giá ban đầu đã đặt kỳ vọng quá cao.

LPS là phép thử mới

Phiên 18/8, thị trường tiếp tục đón một “tân binh” ngành chứng khoán khi hơn 1,4 tỷ cổ phiếu LPS của Chứng khoán LPBank chính thức giao dịch trên HoSE.

Cổ phiếu từng được kéo lên 35.200 đồng trong phiên đầu tiên, nhưng thu hẹp đà tăng và đóng cửa cao hơn 6% so với giá tham chiếu 30.000 đồng/cp.

LPS bước lên sàn với nền tảng kinh doanh đáng chú ý. Quý II/2026, công ty báo lợi nhuận trước thuế 628 tỷ đồng, tăng 140% so với cùng kỳ; lũy kế 6 tháng đạt 718 tỷ đồng, tăng 2,3 lần và vượt qua nhiều tên tuổi lớn như MBS, Vietcap hay HSC để vào Top 8 toàn ngành.

Do LPS mới chỉ có một phiên giao dịch, vì vậy còn quá sớm để đặt cổ phiếu này bên cạnh TCX, VPX hay VCK.

Điều đáng theo dõi hơn là liệu LPS có tạo ra một câu chuyện khác hay tiếp tục trở thành phép thử cho bài toán giá IPO - kỳ vọng - định giá hậu niêm yết. Bởi sau cùng, thị trường không chỉ hỏi một doanh nghiệp kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn định giá câu hỏi khó hơn: Mức lợi nhuận đó đã được phản ánh vào giá cổ phiếu đến đâu?