Một quốc gia chi gần 2 tỷ USD mua sầu riêng Việt Nam, gần như bao trọn tổng kim ngạch xuất khẩu

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 8 tháng năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,97 tỷ USD sầu riêng, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thị trường Trung Quốc mang về khoảng 1,85 tỷ USD, tăng 29,9%, tương đương gần 95% tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này.

Còn theo Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam sang Trung Quốc đạt 1,06 tỷ USD, tăng 36,9% so với tháng trước và tăng 56,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, sầu riêng là một trong những mặt hàng đóng góp đáng kể khi các vùng trồng tại Tây Nguyên bước vào cao điểm thu hoạch.

Tại các vùng trồng, diễn biến xuất khẩu đang tác động trực tiếp đến hoạt động thu mua. Ông Nguyễn Văn Tạo, một nông dân trồng sầu riêng ở Lâm Đồng, cho biết những vườn có tỷ lệ quả đạt chuẩn xuất khẩu cao, trọng lượng khoảng 2,5-3 kg/quả, có giá mua xô lên tới 60.000 đồng/kg.

Gia đình ông đã chốt bán xô cho thương lái với giá 50.000 đồng/kg từ hơn một tháng trước. Khi vườn bước vào những ngày thu hoạch cuối vụ, ông cho biết: “Mức giá này dù không cao như trước đó, gia đình tôi vẫn lãi khoảng 1,5 tỷ đồng sau khi trừ chi phí”.

Thời điểm này, thương lái cũng tăng cường thu mua để phục vụ nhu cầu tiêu thụ trong dịp Tết Trung thu và Quốc khánh Trung Quốc. Khi lượng sầu riêng đưa ra thị trường giảm dần vào cuối vụ, giá tại những vùng có sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu được đẩy lên.

Tuy nhiên, đằng sau con số gần 2 tỷ USD là một thị trường ngày càng đòi hỏi cao. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đạt khoảng 3,85 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 177,7 triệu USD của năm 2021. Năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu ít nhất duy trì mức của năm trước và hướng tới khoảng 4 tỷ USD.

Để duy trì đà xuất khẩu, Việt Nam đang tập trung củng cố hệ thống vùng trồng, cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ tháng 7/2026, việc truy xuất nguồn gốc sầu riêng xuất khẩu được thực hiện trên hệ thống điện tử, nhằm tăng khả năng kiểm soát quá trình sản xuất, thu hoạch và đóng gói.

Đến giữa tháng 8, Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã phê duyệt bổ sung 401 mã số vùng trồng và 166 mã số cơ sở đóng gói sầu riêng của Việt Nam. Cùng với việc mở rộng hệ thống phòng kiểm nghiệm, đây là những điều kiện quan trọng để đáp ứng yêu cầu ngày càng chặt chẽ của thị trường nhập khẩu.

Một hướng đi khác là giảm sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Sầu riêng tươi Việt Nam hiện đã có mặt tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ. Từ tháng 7/2026, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi từ Việt Nam, trong khi Việt Nam tiếp tục đàm phán mở cửa thêm các thị trường như Australia và New Zealand.

Trong khu vực, cạnh tranh cũng ngày càng gay gắt khi Thái Lan, Malaysia, Philippines và Campuchia cùng tham gia xuất khẩu sầu riêng chính ngạch vào Trung Quốc. Thái Lan thậm chí đang xây dựng dự thảo Luật Sầu riêng, trong đó có đề xuất thành lập quỹ và thu khoản tiền 0,5-1 baht/kg, tối đa 2 baht/kg, tương đương khoảng 0,06 USD/kg. Đề xuất này đang vấp phải ý kiến phản đối từ các hiệp hội trong ngành vì lo ngại làm tăng chi phí cho nông dân và doanh nghiệp.

Với Việt Nam, bài toán của sầu riêng vì thế không chỉ còn là mở rộng sản lượng. Khi kim ngạch đã tiến sát 2 tỷ USD chỉ sau 8 tháng, yêu cầu đặt ra là duy trì chất lượng ổn định, kiểm soát an toàn thực phẩm, minh bạch nguồn gốc và phát triển thêm thị trường. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng đưa sầu riêng từ một ngành hàng tăng trưởng nhanh trở thành ngành xuất khẩu phát triển ổn định và bền vững.