Một sân bay quốc tế của Việt Nam: Không còn đường bay quốc tế nào, chỉ còn 7 đường bay nội địa

Theo Sở Xây dựng TP Cần Thơ, trước khi dịch COVID-19 bùng phát, sân bay Cần Thơ từng khai thác 11 đường bay nội địa và 4 đường bay quốc tế. Sau đại dịch, mạng đường bay thu hẹp đáng kể, hiện chỉ còn 7 đường bay nội địa và chưa khôi phục các đường bay quốc tế.

Ông Lê Tiến Dũng, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ, cho biết hạ tầng sân bay hiện cơ bản đủ khả năng phục vụ khai thác. Tuy nhiên, lượng hành khách chưa cao khiến các hãng hàng không chưa thực sự mặn mà trong việc mở thêm đường bay.

Trước đó, Sở Xây dựng từng tham mưu HĐND thành phố về chủ trương trợ giá nhằm hỗ trợ doanh nghiệp hàng không. Tuy nhiên, sau quá trình lấy ý kiến, Bộ Tài chính cho rằng chính sách trợ giá cho các hãng bay không phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước. Vì vậy, Cần Thơ không tiếp tục triển khai theo hướng này.

Bài toán thu hút các đường bay mới càng trở nên đáng chú ý khi sân bay Long Thành chuẩn bị được đưa vào khai thác và được định hướng trở thành đầu mối lớn cho nhiều đường bay quốc tế. Theo ông Dũng, đây có thể tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với sân bay Cần Thơ. Dù vậy, sân bay tại Cần Thơ vẫn có lợi thế về vị trí khi nằm gần hơn với nhiều tỉnh, thành trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long so với Long Thành.

Bên cạnh lợi thế vị trí, Cần Thơ hiện có thêm một số điều kiện thuận lợi để thu hút các hãng hàng không. Theo Thông tư 23 của Bộ Xây dựng về cơ chế, chính sách giá dịch vụ trong lĩnh vực hàng không dân dụng, có hiệu lực từ ngày 1/7, sân bay Cần Thơ được hưởng chính sách ưu đãi trong 24 tháng, trong đó một số khoản giá dịch vụ như cất, hạ cánh và điều hành bay được giảm 50%.

Cùng với chính sách về giá, địa phương cũng tính đến việc hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ hàng không. Sở Xây dựng dự kiến tham mưu UBND TP Cần Thơ kiến nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đầu tư nhà ga hàng hóa tại sân bay. Đây được xem là một trong những hạ tầng quan trọng nếu Cần Thơ muốn mở rộng vai trò từ phục vụ hành khách sang phát triển vận tải hàng hóa bằng đường hàng không.

Thành phố cũng đang quy hoạch nhiều công trình, khu chức năng quy mô lớn quanh sân bay như trung tâm logistics hàng không, khu đô thị sân bay và khu thương mại tự do. Những dự án này được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, song để hình thành và phát huy hiệu quả, trước hết cần gia tăng lượng hành khách cũng như sản lượng khai thác tại sân bay.

Thực tế, sân bay Cần Thơ không phải là một công trình mới. Tiền thân của sân bay là sân bay Trà Nóc, được xây dựng từ những năm 1960 với mục đích quân sự, sau đó từng bước chuyển sang khai thác dân dụng. Năm 2006, sân bay được nâng cấp với tổng vốn hơn 1.000 tỷ đồng, bao gồm các hạng mục quan trọng như đường băng và nhà ga.

Với vị trí nằm ở trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ từng được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hàng không quốc tế của toàn vùng. Tuy nhiên, nhiều năm qua, sân bay vẫn chủ yếu phục vụ các đường bay nội địa, trong khi phần lớn du khách quốc tế đến miền Tây phải trung chuyển qua TP HCM.

Số liệu khai thác năm 2025 phần nào cho thấy khoảng cách giữa năng lực quy hoạch và sản lượng thực tế của sân bay. Theo Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ, trong năm này sân bay phục vụ hơn 7.400 lượt chuyến bay cất, hạ cánh, đạt khoảng 86% kế hoạch. Tổng lượng hành khách thông qua cảng đạt khoảng 1,13-1,14 triệu lượt, tương đương hơn 91% chỉ tiêu, với lượng khách đến và đi tương đối cân bằng.

Trong khi đó, quy hoạch sân bay đang đặt ra dư địa tăng trưởng lớn hơn đáng kể. Theo dự thảo tờ trình phê duyệt Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 của Cục Hàng không Việt Nam, sân bay tiếp tục được xác định là cảng hàng không quốc tế trong mạng cảng hàng không dân dụng toàn quốc, đồng thời là sân bay dùng chung dân dụng và quốc phòng.

Giai đoạn 2021-2030, sân bay được quy hoạch đạt cấp 4E theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), với công suất 2,5 triệu hành khách và 30.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Tổng nhu cầu sử dụng đất được đề xuất ở mức hơn 422ha.

Đến năm 2050, công suất quy hoạch được nâng lên 4,5 triệu hành khách và 70.000 tấn hàng hóa mỗi năm, trong khi diện tích đất quy hoạch được giữ nguyên so với giai đoạn 2021-2030.

Như vậy, dư địa về hạ tầng và công suất của sân bay Cần Thơ vẫn còn tương đối lớn. Vấn đề cốt lõi hiện nay không nằm ở khả năng đáp ứng của sân bay mà là làm thế nào để tạo đủ nhu cầu đi lại, thu hút các hãng hàng không mở rộng mạng bay và hình thành hệ sinh thái logistics, đô thị, thương mại xung quanh sân bay.

Nếu giải được bài toán này, sân bay Cần Thơ không chỉ có thêm cơ hội khôi phục mạng đường bay từng có trước đại dịch mà còn có thể từng bước phát huy vai trò đầu mối hàng không của toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong bối cảnh hạ tầng giao thông và các cực tăng trưởng mới của khu vực đang được đầu tư mạnh.