MSCI ghi nhận loạt cải cách của Việt Nam, tiếp tục theo dõi tiến trình nâng hạng

Rạng sáng 19/6 (giờ Việt Nam), MSCI đã công bố Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu (Global Market Accessibility Review) năm 2026.

Trong báo cáo năm nay, MSCI ghi nhận nhiều bước tiến đáng chú ý của Việt Nam trong quá trình cải cách thị trường chứng khoán. Trong đó có việc triển khai cơ chế giao dịch thông qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), cho phép nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường mà không cần mở tài khoản trong nước; kế hoạch thành lập công ty đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến đi vào hoạt động từ đầu năm 2027; cùng lộ trình yêu cầu doanh nghiệp niêm yết công bố thông tin bằng tiếng Anh theo từng giai đoạn.

Đối với vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL), MSCI cho biết các quy định mới đã ngăn doanh nghiệp tự đặt tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần pháp lý. Bên cạnh đó, các công ty đại chúng sẽ phải công bố tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trước tháng 9/2026, trong khi cơ quan quản lý đang xem xét nới lỏng giới hạn tại một số lĩnh vực. MSCI sẽ tiếp tục theo dõi sát quá trình triển khai các cải cách này.

Tuy nhiên, dù ghi nhận những thay đổi tích cực, MSCI vẫn giữ nguyên toàn bộ 18 tiêu chí đánh giá khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam. Trong đó, 8 tiêu chí tiếp tục được xếp ở mức "-" (cần cải thiện), cho thấy các cải cách mới chưa đủ thời gian để phản ánh vào hệ thống chấm điểm.

Theo MSCI, một trong những rào cản lớn nhất vẫn là giới hạn sở hữu nước ngoài. Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện vẫn áp dụng tỷ lệ sở hữu nước ngoài từ 0% đến 75%, ảnh hưởng tới hơn 10% giá trị vốn hóa của thị trường cổ phiếu Việt Nam.

Bên cạnh đó, tình trạng "kín room ngoại" tại một số doanh nghiệp lớn tiếp tục hạn chế khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. MSCI cho biết hơn 1% tỷ trọng trong rổ chỉ số MSCI Vietnam IMI hiện chịu tác động từ vấn đề này.

Tổ chức xếp hạng cũng cho rằng nhà đầu tư nước ngoài vẫn chưa được tiếp cận thông tin một cách bình đẳng do nhiều doanh nghiệp chưa công bố đầy đủ thông tin bằng tiếng Anh. Không phải tất cả văn bản pháp lý liên quan đến thị trường chứng khoán đều có bản dịch tiếng Anh, trong khi thông tin doanh nghiệp trên thị trường đôi khi vẫn thiếu chi tiết hoặc chưa được cập nhật đồng thời bằng hai ngôn ngữ.

Về thị trường ngoại hối, MSCI tiếp tục lưu ý Việt Nam chưa có thị trường ngoại tệ offshore và các giao dịch ngoại hối trong nước vẫn phải gắn với giao dịch chứng khoán, làm giảm tính linh hoạt của dòng vốn quốc tế.

Đối với thủ tục gia nhập thị trường, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải thực hiện quy trình đăng ký bắt buộc và cần được Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) phê duyệt trước khi tham gia giao dịch.

Ở khâu bù trừ và thanh toán, MSCI đánh giá cơ chế non-prefunding đã mang lại những cải thiện nhất định. Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng khuôn khổ thanh toán hiện vẫn chưa hoàn thiện khi chưa có cơ chế hỗ trợ thấu chi và chỉ có thể được hoàn chỉnh sau khi hệ thống CCP chính thức vận hành từ năm 2027.

Bên cạnh đó, MSCI tiếp tục cảnh báo về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp tại một số doanh nghiệp, cho rằng điều này có thể ảnh hưởng tới khả năng đầu tư, tính minh bạch và quá trình hình thành giá trên thị trường.

Đối với tiêu chí khả năng chuyển nhượng (Transferability), MSCI ghi nhận những cải thiện tích cực khi nhiều giao dịch ngoài sàn và giao dịch chuyển nhượng bằng tài sản hiện có thể thực hiện mà không cần xin chấp thuận trước từ cơ quan quản lý. Tuy nhiên, VSDC vẫn cần thời gian rà soát hồ sơ trước khi các giao dịch này được thực hiện.

Báo cáo cho thấy MSCI đánh giá cao quyết tâm cải cách của Việt Nam và ghi nhận nhiều thay đổi mang tính nền tảng nhằm nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, phần lớn các giải pháp vẫn đang trong giai đoạn triển khai hoặc chưa vận hành đầy đủ. Điều này đồng nghĩa thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ cần thêm thời gian để chứng minh hiệu quả thực tế trước khi những cải cách trên được phản ánh vào hệ thống đánh giá của MSCI.