Mỹ áp mức thuế cao nhất với Việt Nam theo Mục 301, hàng chục tỷ USD trực tiếp chịu tác động

Chứng khoán Techcom (TCBS) vừa công bố báo cáo chuyên đề về việc Mỹ áp thuế theo Mục 301, Việt Nam chịu mức 12,5%.

Theo TCBS, từ ngày 24/7/2026, hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ chính thức chịu mức thuế 12,5% theo gói thuế điều tra lao động cưỡng bức (Mục 301) được công bố ngày 23/7. Mức thuế này cao hơn 2,5% so với thuế suất chung 10% trước đó.

Gói thuế mới được Mỹ áp dụng với khoảng 60 nền kinh tế, chia thành hai bậc thuế. Việt Nam nằm trong nhóm chịu mức thuế cao nhất là 12,5%, cùng với Trung Quốc.

Dù mức thuế chỉ tăng thêm 2,5% và định giá của nhiều cổ phiếu xuất khẩu chủ lực đã giảm về vùng hấp dẫn (P/E nhóm dệt may, thủy sản phổ biến 5-8 lần, riêng săm lốp DRC khoảng 12,5 lần), TCBS Research cho rằng rủi ro từ chính sách thuế quan của Mỹ vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường. Do đó, nhà đầu tư nên tiếp tục theo dõi danh mục hàng hóa được miễn trừ cũng như tiến trình đàm phán giữa Việt Nam và Mỹ trước khi đưa ra quyết định giải ngân.

Theo số liệu TCBS tổng hợp từ Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 86,48 tỷ USD.

6 nhóm hàng chủ lực chiếm khoảng 75% tổng kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này. Trong đó, máy tính, điện tử và linh kiện dẫn đầu với kim ngạch khoảng 28 tỷ USD, tương đương 32,4% tổng giá trị xuất khẩu sang Mỹ. Tiếp đến là máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt 13,85 tỷ USD (16%); dệt may đạt 8,63 tỷ USD (10%); điện thoại và linh kiện đạt 5,61 tỷ USD (6,5%); giày dép đạt 4,64 tỷ USD (5,4%) và gỗ cùng sản phẩm gỗ đạt 4,27 tỷ USD (4,9%).

"Nhiều nhóm trong số này thâm dụng lao động hoặc có chuỗi cung ứng nhiều tầng - chính là nhóm chịu tác động trực tiếp của gói thuế lao động cưỡng bức", TCBS nhận định.

Việc Việt Nam nằm trong nhóm chịu thuế 12,5%, cùng với Trung Quốc, khiến mức độ ảnh hưởng trở nên trực tiếp hơn. Tuy nhiên, tác động thực tế vẫn phụ thuộc vào danh mục miễn trừ của Mỹ, trong đó có cơ chế ưu đãi dành cho ngành dệt may, cũng như sức cầu nhập khẩu tại thị trường này.

TCBS cho rằng có ba biến số chính quyết định mức độ tác động đối với doanh nghiệp.

Thứ nhất là phạm vi danh mục miễn trừ và cơ chế giảm thuế dành cho một số nhóm hàng, đặc biệt là dệt may. Thứ hai là chi phí tuân thủ liên quan đến truy xuất nguồn gốc, chứng minh điều kiện lao động và kiểm toán chuỗi cung ứng. Thứ ba là sức cầu của thị trường Mỹ cùng tiến trình đàm phán thương mại giữa hai nước.

TCBS cũng xây dựng một số kịch bản đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Nếu nhiều mặt hàng được đưa vào danh mục miễn trừ của gói thuế Mục 301, tác động tiêu cực có thể thấp hơn dự báo, thậm chí tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam so với các quốc gia cùng nhóm thuế.

Ở chiều ngược lại, nếu Mỹ tiếp tục mở rộng thuế sang các ngành nhạy cảm như điện tử, dệt may hoặc gỗ, biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu sẽ chịu áp lực lớn hơn. Đồng thời, việc siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và bằng chứng liên quan đến lao động có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ.

Trong kịch bản thương mại toàn cầu suy yếu, nhu cầu nhập khẩu của Mỹ giảm sẽ buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư cũng như tái cơ cấu chuỗi cung ứng.