Mỹ liên tục khởi xướng 3 cuộc điều tra, hàng Việt vào 'tầm ngắm': Điều gì đang xảy ra?

Theo Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chỉ từ đầu tháng 3 đến nay, Mỹ đã khởi xướng 3 cuộc điều tra đối với Việt Nam theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Nếu kết quả điều tra theo hướng bất lợi, phía Mỹ có thể áp dụng các biện pháp đáp trả như tăng thuế hoặc các biện pháp phi thuế quan.

Trao đổi về vấn đề này, ông Chu Thắng Trung, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), cho biết nhiều nền kinh tế hiện nay đang gia tăng sử dụng các công cụ như điều tra phòng vệ thương mại, điều tra theo Mục 301, Mục 232 cùng nhiều biện pháp khác nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước.

Theo ông, dù điều tra theo Mục 301 và điều tra phòng vệ thương mại có bản chất pháp lý khác nhau, cả hai đều phản ánh xu hướng các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn và yêu cầu tuân thủ đối với hàng hóa nước ngoài.

Nguy cơ tiếp tục gia tăng

Đánh giá về triển vọng thời gian tới, lãnh đạo Cục Phòng vệ thương mại cho rằng nguy cơ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục đối mặt với các vụ điều tra vẫn ở mức cao.

Theo ông Chu Thắng Trung, đây không phải là hiện tượng mới mà là xu hướng đã diễn ra trong nhiều năm và nhiều khả năng sẽ còn tiếp diễn khi quy mô xuất khẩu của Việt Nam ngày càng mở rộng.

Có hai nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Thứ nhất là chính sách thương mại của nhiều nền kinh tế lớn đang thay đổi theo hướng tăng cường bảo hộ. Thứ hai là kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng tích cực, khiến hàng hóa Việt Nam dễ trở thành đối tượng bị điều tra.

Ông Trung cho rằng đây là quy luật phổ biến trong thương mại quốc tế đối với các nền kinh tế có độ mở lớn và năng lực xuất khẩu mạnh, không chỉ riêng Việt Nam.

Bên cạnh đó, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu cũng khiến các nước nhập khẩu ngày càng quan tâm đến xuất xứ hàng hóa, nguồn gốc nguyên liệu, tỷ lệ giá trị gia tăng tạo ra tại nước xuất khẩu cũng như tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng. Đây đều là những yếu tố có thể làm gia tăng rủi ro bị điều tra trong thời gian tới.

Doanh nghiệp cần chủ động phòng ngừa

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Cục Phòng vệ thương mại cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm nhằm kịp thời cung cấp thông tin về các vụ việc điều tra, giúp doanh nghiệp có sự chuẩn bị từ sớm.

Cơ quan này cũng sẽ tăng cường tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, kiểm soát chi phí, tuân thủ quy định về xuất xứ, truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và quản lý nguyên liệu nhập khẩu.

Đồng thời, Cục sẽ phối hợp với các hiệp hội ngành hàng và địa phương để kiểm soát tình trạng gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và hành vi lợi dụng Việt Nam làm nơi trung chuyển nhằm né tránh các biện pháp phòng vệ thương mại.

Trong trường hợp phát sinh vụ việc, Cục Phòng vệ thương mại sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình xử lý, từ phổ biến quy định pháp luật, hướng dẫn trả lời bản câu hỏi điều tra, chuẩn bị hồ sơ, tham gia quá trình thẩm tra đến làm việc với cơ quan điều tra nước ngoài nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo ông Chu Thắng Trung, trong bối cảnh các cuộc điều tra thương mại có xu hướng gia tăng, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định về xuất xứ, minh bạch dữ liệu và chuỗi cung ứng để giảm thiểu rủi ro, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.