Đề xuất 7 trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia, tính tới loạt cơ chế đặc thù

7 địa phương, 7 lợi thế phát triển

Theo đề xuất, 7 địa phương từ Bắc vào Nam đã đưa ra các mô hình trung tâm phù hợp với điều kiện thực tế.

Hải Phòng muốn phát triển chuỗi LNG, điện gió ngoài khơi, hạ tầng truyền tải và công nghiệp hỗ trợ, trong đó đề xuất bổ sung khoảng 6.000MW điện LNG giai đoạn 2026-2030. Lợi thế cảng nước sâu Lạch Huyện được kỳ vọng trở thành nền tảng cho hệ thống năng lượng, logistics và chế tạo thiết bị.

Tại Hà Tĩnh, trung tâm được định hướng xoay quanh Khu kinh tế Vũng Áng, với các dự án điện khí LNG Vũng Áng III vốn đầu tư dự kiến 51.430 tỷ đồng, kho LNG Bắc Trung Bộ khoảng 26.735 tỷ đồng, cùng chuỗi hydrogen, ammonia xanh và điện gió. Địa phương còn tính tới trung tâm dữ liệu AI có nhu cầu điện khoảng 1.000MW.

Thanh Hóa đề xuất đặt trung tâm tại Nghi Sơn, nơi đã thu hút 76 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 14 tỷ USD. Với nhà máy lọc hóa dầu, hệ thống điện gần 2.490MW và dự án LNG 1.500MW trong quy hoạch, tỉnh muốn hình thành kho LNG trung tâm phục vụ chuỗi công nghiệp.

Quảng Trị tập trung khai thác dư địa phát triển nguồn điện, hướng tới 8.000MW công suất vận hành vào năm 2030. Trung tâm sẽ kết nối nhiệt điện, LNG, điện gió, điện mặt trời, sinh khối, điện rác và thủy điện tích năng với Khu kinh tế Đông Nam, cảng biển và logistics.

Lâm Đồng hiện có 107 dự án nguồn điện đang hoạt động, tổng công suất khoảng 9.076MW và hệ thống truyền tải gồm 9 tuyến đường dây, 3 trạm biến áp 500kV. Địa phương muốn mở rộng chuỗi sang khai khoáng, chế biến, LNG, hydrogen và ammonia xanh.

Tại phía Nam, Cà Mau có tiềm năng lớn về điện khí LNG, điện gió và điện mặt trời, đồng thời đề xuất phát triển kho cảng LNG công suất 1,5 triệu tấn/năm cùng nhiều dự án điện, năng lượng tái tạo và lưu trữ.

Trong khi đó, Khánh Hòa định hướng trung tâm theo mô hình chuỗi năng lượng đa dạng, gồm LNG, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, thủy điện tích năng và điện hạt nhân, gắn với khu kinh tế, khu công nghiệp và cảng biển.

Tính cơ chế đặc thù để tháo điểm nghẽn

Theo Bộ Công Thương, một trong những trở ngại lớn nhất khi phát triển các trung tâm công nghiệp năng lượng là sự đan xen của nhiều quy hoạch về điện, năng lượng, đất đai, không gian biển, cảng biển và quy hoạch địa phương.

Vì vậy, Bộ đề xuất thí điểm trình tự, thủ tục rút gọn để điều chỉnh đồng bộ các quy hoạch liên quan. Hồ sơ điều chỉnh, lấy ý kiến, thẩm định và hoàn thiện quy hoạch có thể được triển khai đồng thời nhằm xác định phạm vi, nhu cầu đất đai, khu vực biển, dự án thành phần và hạ tầng dùng chung.

Bên cạnh đó, Nhà nước có thể tham gia đầu tư các hạ tầng thiết yếu như cảng, kho bãi, đường ống, lưới điện, giao thông và hệ thống xử lý chất thải. Những hạng mục có khả năng thu hồi vốn có thể triển khai theo hình thức PPP hoặc do doanh nghiệp đầu tư.

Đáng chú ý, với một số dự án PPP hạ tầng dùng chung, tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia có thể lên tới 70% tổng mức đầu tư nếu đáp ứng các điều kiện về quy mô, thời gian thu hồi vốn, phạm vi phục vụ và vai trò đối với an ninh năng lượng.

Đối với các dự án LNG, Bộ Công Thương cũng tính tới cơ chế bảo đảm đầu ra, sản lượng tiêu thụ tối thiểu và chia sẻ rủi ro nhằm tháo gỡ khó khăn trong đàm phán hợp đồng mua bán khí, mua bán điện và thu xếp vốn.

Cơ chế chia sẻ rủi ro có thể được áp dụng trong trường hợp thiệt hại phát sinh do cơ quan Nhà nước không hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ cam kết, thay đổi chính sách, chậm hoàn thành hạ tầng dùng chung thuộc trách nhiệm Nhà nước hoặc các sự kiện đặc biệt ngoài khả năng kiểm soát hợp lý của nhà đầu tư.

Trong khi đó, các rủi ro thông thường như biến động giá, tỷ giá, lãi suất, nhu cầu hoặc chi phí sẽ không thuộc diện được chia sẻ.

Ngoài LNG, hydrogen, ammonia xanh và các loại nhiên liệu phát thải thấp cũng được đưa vào nhóm chính sách cần ưu tiên do thị trường còn mới, cơ chế về giá, giao dịch và đầu ra chưa hoàn thiện.

Bộ Công Thương đang hoàn thiện hồ sơ để trình Thủ tướng xem xét chủ trương xây dựng Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển các trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia.