Mỹ siết thuế, đơn hàng Việt vẫn tăng: Doanh nghiệp bắt đầu đón làn sóng khách nhỏ

Chưa thấy dấu hiệu đơn hàng sụt giảm

Theo Cục Thống kê, trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 319,53 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, xuất khẩu liên tiếp thiết lập kỷ lục trong hai tháng gần đây. Tháng 6, kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt mốc 50 tỷ USD, đạt 50,9 tỷ USD; sang tháng 7 tiếp tục tăng lên 53,08 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay.

Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp xuất khẩu đang phải đối mặt với sức ép từ các mức thuế mới của Mỹ, đặc biệt khi đây là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam đạt 104,7 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ông Nguyễn Tuấn Việt, CEO Vietgo, cho biết dù Mỹ bắt đầu áp dụng các mức thuế mới, qua thực tế tiếp xúc và hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, ông chưa ghi nhận dấu hiệu đơn hàng từ thị trường này sụt giảm. Ngược lại, các nhóm sản phẩm truyền thống của Việt Nam vẫn có xu hướng tăng.

Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đạt 104,7 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo ông Việt, đây là tín hiệu rất đáng mừng, nhất là khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ đã duy trì đà tăng trưởng liên tục trong vài năm gần đây. Năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng trên 10%, đạt gần 150 tỷ USD.

Với tốc độ tăng trưởng hiện nay, ông Việt dự báo kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong cả năm có thể đạt hoặc vượt mốc 200 tỷ USD, một con số rất đáng chú ý.

Điều đáng nói, trong bối cảnh Mỹ bắt đầu áp dụng các mức thuế mới, thị trường xuất khẩu này chưa xuất hiện dấu hiệu giảm đơn hàng. Qua thực tế ghi nhận, các nhóm sản phẩm truyền thống của Việt Nam thậm chí còn có xu hướng tăng.

Tuy nhiên, một diễn biến khá bất ngờ đang xuất hiện là ngày càng có nhiều cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và chủ các chuỗi cửa hàng tại Mỹ tìm đến hàng hóa Việt Nam với những đơn hàng có quy mô nhỏ.

Nếu trước đây một đơn hàng tối thiểu thường ở mức một container thì hiện nay, thị trường Mỹ xuất hiện nhiều đơn hàng chỉ khoảng một tấn cà phê, vài trăm đến vài nghìn chiếc áo hoặc vài nghìn bao bì.

Theo ông Việt, diễn biến này cho thấy không chỉ các nhà buôn quốc tế lớn mà cả người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ theo mô hình B2C cũng đang ngày càng quan tâm đến hàng hóa Việt Nam.

Trước đây, các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Mỹ thường có xu hướng nhập hàng từ Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện nay nhóm khách hàng này đang có sự dịch chuyển sang Việt Nam.

Ông Việt dự kiến đến cuối năm, số lượng đơn hàng nhỏ có thể tương đương với các đơn hàng lớn. Về lâu dài, số lượng đơn hàng nhỏ thậm chí có thể vượt đơn hàng lớn bởi quy mô tệp khách hàng này rất rộng.

Nếu đơn hàng từ Mỹ chậm lại do tác động của thuế quan, theo ông Việt, hai ngành của Việt Nam có khả năng chịu ảnh hưởng rõ nhất là dệt may và da giày, trong đó dệt may chịu tác động đáng kể hơn.

Nguyên nhân liên quan đến việc Mỹ áp thuế đối với các sản phẩm sử dụng nguyên phụ liệu có liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức.

Theo ông Việt, Mỹ là một trong những quốc gia xuất khẩu bông lớn, đồng thời nguồn bông của nước này được đảm bảo không sử dụng lao động cưỡng bức. Vì vậy, Mỹ áp thuế đối với những sản phẩm sử dụng nguyên liệu từ các nguồn khác có nghi vấn liên quan đến lao động cưỡng bức.

Để hạn chế nguy cơ phát sinh mức thuế này, doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp dệt may, nên chủ động sử dụng nguyên phụ liệu, vải có nguồn gốc từ bông Mỹ.

“Hiểu rõ bản chất của chính sách thuế là rất quan trọng”, ông Việt nhấn mạnh.

Theo ông, bên cạnh yếu tố liên quan đến nguồn nguyên liệu và lao động, chính sách thuế của Mỹ cũng hướng tới mục tiêu cân bằng cán cân thương mại, trong bối cảnh Việt Nam đang duy trì mức xuất siêu lớn sang thị trường này.

Doanh nghiệp Việt khó tránh khỏi việc phải chia sẻ một phần chi phí thuế

Tương tự, ở góc nhìn doanh nghiệp, bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì lượng đơn hàng và kế hoạch giao hàng ổn định nhờ các hợp đồng đã ký trước đó. Tuy nhiên, ảnh hưởng của chính sách thuế bổ sung theo Điều 301 sẽ rõ nét hơn từ tháng 8 và tập trung vào quý IV, khi các hợp đồng mới bắt đầu được ký kết và thực hiện.

Cụ thể, các hợp đồng mới với đối tác Mỹ nhiều khả năng phải đàm phán lại khi nhà nhập khẩu yêu cầu giảm giá giao hàng tại cảng xuất khẩu (FOB) chia sẻ chi phí thuế hoặc chỉ ký hợp đồng ngắn hạn để hạn chế rủi ro.

Bên cạnh đó, thủy sản Việt Nam sẽ chịu bất lợi cạnh tranh so với Ecuador, Ấn Độ và Indonesia (chỉ chịu mức thuế 10%). Chênh lệch thuế này đặc biệt ảnh hưởng đến các mặt hàng cạnh tranh trực tiếp như tôm chân trắng, cá ngừ đóng hộp và các sản phẩm đông lạnh tiêu chuẩn.

Ngoài ra, thuế theo Điều 301 sẽ được cộng với thuế nhập khẩu thông thường, thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp (nếu có) làm gia tăng tổng chi phí nhập khẩu.

“Do đó, các nhà nhập khẩu Mỹ sẽ cân nhắc kỹ hơn từng doanh nghiệp và từng mã hàng khi lựa chọn nhà cung cấp thay vì chủ yếu so sánh giữa các quốc gia như trước”, bà Hằng quan ngại.

Theo bà Hằng, khác với thuế theo Điều 122 chỉ có hiệu lực 150 ngày, thuế theo Điều 301 không mang tính tạm thời. Thực tế, các mức thuế áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc từ năm 2018 vẫn được duy trì đến nay. Vì vậy, doanh nghiệp cần coi đây là yếu tố dài hạn để chủ động điều chỉnh chiến lược đầu tư, thị trường và chuỗi cung ứng.

Trước mắt, doanh nghiệp Việt Nam khó tránh khỏi việc phải chia sẻ một phần chi phí thuế với các nhà nhập khẩu, đồng thời chịu áp lực lớn hơn trong cạnh tranh về giá và đơn hàng.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới với nhu cầu đa dạng và ổn định. Trong khi đó, năng lực sản xuất, khả năng đáp ứng đơn hàng, chất lượng sản phẩm cùng vị thế ngày càng sâu trong chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn là những lợi thế quan trọng của doanh nghiệp Việt Nam.

Đáng chú ý, việc Việt Nam ban hành Nghị định số 292 về cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức (có hiệu lực từ ngày 5/9/2026) được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý theo các chuẩn mực quốc tế.

“Nếu quá trình thực thi được phía Mỹ ghi nhận tích cực, đây có thể là cơ sở để Việt Nam tiếp tục đối thoại, vận động nhằm hướng tới việc điều chỉnh mức thuế theo hướng thuận lợi hơn cho hàng hóa xuất khẩu”, bà Hằng kỳ vọng.