Mỹ tính cấm xuất khẩu dầu diesel, đồng minh lãnh đủ?

Tổng thống Donald Trump cho biết ông vẫn đang “nghiêm túc xem xét” khả năng cấm Mỹ xuất khẩu dầu diesel nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu, trong khi các quan chức khác trong chính quyền tiếp tục cân nhắc những biện pháp khác.

“Điều đó đôi khi có thể khiến giá xăng dành cho ô tô tăng nhẹ, vì vậy chúng tôi đang xem xét vấn đề này rất nghiêm túc - chúng tôi có thể sẽ làm như vậy”, ông Trump nói với một phóng viên hôm 27/9 khi tham dự trận chung kết Presidents Cup gần Chicago.

Một số nghị sĩ đại diện các bang nông nghiệp đã kêu gọi ông Trump hạn chế xuất khẩu dầu diesel của Mỹ trong giai đoạn cao điểm thu hoạch mùa thu.

Thị trường nhiên liệu toàn cầu đang chịu tác động từ gián đoạn dòng chảy qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng, cùng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga.

Mỹ đã trở thành nhà cung cấp nhiên liệu cuối cùng cho thị trường thế giới, với xuất khẩu dầu diesel tăng vọt lên mức kỷ lục gần 2 triệu thùng/ngày trong một tuần hồi tháng trước.

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã phân tích những tác động của khả năng tạm thời cấm xuất khẩu dầu diesel trong suốt tuần qua. Động thái này cho thấy chính quyền ông Trump đang thực sự cân nhắc phương án trên.

Trong khi đó, các CEO tập đoàn dầu mỏ và các hiệp hội trong ngành lại thúc đẩy việc tạm đình chỉ thuế tiêu thụ đặc biệt liên bang đối với dầu diesel, cho rằng biện pháp này có thể giúp hạ giá mà không kéo theo những hệ quả bất lợi như lệnh cấm xuất khẩu.

Tuy nhiên, đề xuất này cũng vấp phải tranh luận nội bộ về cách thức miễn thuế, đặc biệt trong bối cảnh Hạ viện Mỹ đang nghỉ trước kỳ bầu cử.

Dầu diesel được sử dụng để vận hành máy móc nông nghiệp, tàu chở hàng, xe tải và xe giao hàng. Giá bán lẻ diesel tại Mỹ lập kỷ lục vào tuần trước và hiện ở mức trung bình khoảng 6,50 USD/gallon, làm gia tăng lo ngại của cử tri về chi phí sinh hoạt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright tuần trước cho biết chính quyền đang làm việc với các nhà máy lọc dầu về việc tự nguyện hạn chế xuất khẩu, thay vì áp đặt lệnh cấm bằng biện pháp hành chính.

Một số doanh nghiệp đã bắt đầu bổ sung các điều khoản bảo vệ vào hợp đồng, đề phòng trường hợp việc tạm dừng xuất khẩu dầu diesel khiến họ không thể giao nhiên liệu cho khách hàng nước ngoài.

Nếu lệnh cấm được áp dụng, giá dầu diesel tại Mỹ được dự báo sẽ giảm mạnh, ít nhất trong ngắn hạn.

Trong khi đó, việc dừng xuất khẩu sẽ khiến các đồng minh của Mỹ, trong đó có Brazil và Anh, phải khẩn cấp tìm nguồn nhiên liệu thay thế.

Các đồng minh chịu áp lực ra sao?

Mỹ hiện là một trong những nguồn cung diesel quan trọng của thị trường quốc tế. Theo Kpler được Reuters dẫn, Mỹ đã xuất khẩu kỷ lục khoảng 1,6 triệu thùng diesel/ngày trong tháng 8, tăng từ mức khoảng 1 triệu thùng/ngày vào tháng 2.

Sang tháng 9, xuất khẩu diesel Mỹ tiếp tục đạt bình quân khoảng 1,635 triệu thùng/ngày, theo dữ liệu S&P Global Commodities at Sea.

Châu Âu là một trong những khu vực dễ chịu tác động. Theo S&P Global, Mỹ dự kiến xuất khẩu khoảng 360.000 thùng diesel/ngày sang châu Âu trong quý III/2026, tăng từ khoảng 250.000 thùng/ngày trước khi chiến sự hiện nay làm gián đoạn nguồn cung.

Riêng tại Anh và Hà Lan, diesel từ Mỹ chiếm tới 62–72% tổng lượng diesel nhập khẩu trong tháng 8.

Tại Mỹ Latinh, mức độ phụ thuộc cũng đáng chú ý. S&P Global ước tính khu vực này dựa vào nguồn diesel từ Mỹ để đáp ứng khoảng 1/3 nhu cầu. Chile, Peru, Mexico và Brazil nằm trong nhóm những thị trường phụ thuộc nhiều vào nguồn cung Mỹ; riêng Chile lấy khoảng 88% lượng diesel nhập khẩu từ Mỹ.

Năm 2025, Mexico, Chile, Brazil, Hà Lan và Ecuador cộng lại chiếm 53,2% lượng xuất khẩu diesel và các sản phẩm liên quan của Mỹ.

Vì vậy, nếu Washington rút một phần lớn diesel khỏi thị trường quốc tế, các nước nhập khẩu có thể phải cạnh tranh để tìm nguồn thay thế từ Ấn Độ, Trung Đông hoặc châu Âu.

S&P Global cảnh báo điều này có thể làm tăng chi phí thay thế và gây thêm áp lực lên giá nhiên liệu toàn cầu. Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào phạm vi, thời gian của biện pháp hạn chế và khả năng các nước nhập khẩu đa dạng hóa nguồn cung.