Năm 2030: Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng trung tâm nghiên cứu tầm cỡ thế giới

Chương trình nâng cao năng lực cho các tổ chức nghiên cứu công lập giai đoạn 2025 - 2030 đặt ra loạt yêu cầu cụ thể về nhân lực, hợp tác quốc tế và sản phẩm khoa học, hướng tới hình thành các trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn khu vực và thế giới.

Theo Quyết định 2813 của Thủ tướng Chính phủ, từ nay đến năm 2030, các tổ chức nghiên cứu công lập tham gia Chương trình phải xây dựng đội ngũ nghiên cứu tối thiểu 30 người, không bao gồm viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Trong đó, ít nhất 15% là người nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài nhằm tăng cường tính quốc tế và năng lực hội nhập của hoạt động nghiên cứu.

Song song với yêu cầu về nhân lực, Chương trình đặt trọng tâm vào việc mở rộng hợp tác quốc tế. Từ năm thứ hai triển khai nhiệm vụ, mỗi tổ chức phải thu hút tối thiểu 70 lượt chuyên gia, nhà khoa học uy tín trong khu vực và trên thế giới tham gia hợp tác nghiên cứu, đào tạo và trao đổi học thuật. Mỗi đơn vị đồng thời phải duy trì ít nhất một diễn đàn khoa học hoặc hội thảo thường niên có uy tín ở tầm khu vực hoặc quốc tế.

Về kết quả đầu ra, các chỉ tiêu sản phẩm khoa học được quy định rõ ràng. Trong lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, mỗi tổ chức được yêu cầu hằng năm tăng trung bình 15 - 20% số bài báo công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín. Đến năm 2030, hiệu suất công bố tối thiểu phải đạt 1,5 bài báo quốc tế trên mỗi tiến sĩ mỗi năm.

Ở lĩnh vực khoa học kỹ thuật và công nghệ, số bài báo quốc tế tăng trung bình 12% mỗi năm, trong khi số văn bằng bảo hộ sáng chế và giải pháp hữu ích tăng khoảng 15% mỗi năm. Đến năm 2030, hiệu suất tạo ra văn bằng bảo hộ đạt tối thiểu 0,2 văn bằng trên mỗi tiến sĩ mỗi năm. Ngoài ra, hằng năm, mỗi tổ chức phải có ít nhất hai kết quả khoa học và công nghệ được chuyển giao hoặc ứng dụng vào thực tiễn.

Trên nền tảng các yêu cầu này, Chương trình hướng tới mục tiêu hình thành các tổ chức nghiên cứu xuất sắc gắn với chuẩn mực quốc tế. Trong lĩnh vực khoa học cơ bản, Việt Nam phấn đấu đến năm 2030 phát triển năm tổ chức nghiên cứu công lập thuộc các ngành Toán học, Vật lý, Sinh học, Khoa học Vật liệu và Khoa học Trái Đất, nằm trong nhóm 30% tổ chức có thứ hạng cao nhất theo đánh giá của các tổ chức quốc tế uy tín.

Đối với khoa học kỹ thuật và công nghệ, mục tiêu là hình thành từ bảy đến mười tổ chức nghiên cứu công lập đạt nhóm 30% xếp hạng cao nhất. Các tổ chức này được xác định là lực lượng nòng cốt trong nghiên cứu, phát triển công nghệ nền tảng và công nghệ chiến lược, phục vụ yêu cầu phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, đến năm 2030, Việt Nam hướng tới phát triển bốn tổ chức nghiên cứu xuất sắc, giữ vai trò chủ chốt trong nghiên cứu và cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chiến lược và chính sách phát triển. Trong số này, có ít nhất một tổ chức được đánh giá đạt trình độ ngang tầm khu vực và thế giới.

Quyết định 2813 nêu rõ, Chương trình nâng cao năng lực cho các tổ chức nghiên cứu và phát triển công lập giai đoạn 2025 - 2030 nhằm tạo nền tảng khoa học và công nghệ vững chắc, hình thành các tổ chức nghiên cứu hạt nhân có vai trò dẫn dắt, qua đó tạo đột phá trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.