Nga xoay trục sang Trung Quốc, sắp chốt 'siêu hợp đồng' khí đốt 30 năm, công suất 50 tỷ m³ mỗi năm

Ngày 21/10, Phó Thủ tướng Nga Aleksandr Novak cho biết Gazprom và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc đang tiếp tục đàm phán về các điều kiện thương mại của dự án.

“Chúng tôi đang chờ các công ty hoàn tất đàm phán và hy vọng những thỏa thuận cần thiết sẽ đạt được vào cuối năm nay”, ông Novak nói.

Power of Baikal, trước đây được biết đến với tên Power of Siberia 2, dự kiến dài khoảng 2.600km. Tuyến đường ống sẽ đưa khí đốt từ các mỏ tại bán đảo Yamal ở Bắc Cực của Nga sang Trung Quốc thông qua lãnh thổ Mông Cổ.

Công suất thiết kế lên tới 50 tỷ m³ mỗi năm, bao gồm phần đường ống trung chuyển Soyuz Vostok đi qua Mông Cổ.

Nếu được triển khai, đây sẽ là tuyến khí đốt lớn thứ hai kết nối Nga với Trung Quốc, đồng thời giúp Moscow tạo đầu ra mới cho nguồn khí từ Tây Siberia, khu vực từng đóng vai trò chủ lực trong việc cung cấp khí cho châu Âu.

Tổng công suất hai tuyến có thể lên 88 tỷ m³ mỗi năm

Nga hiện đã xuất khẩu khí sang Trung Quốc qua Power of Siberia, tuyến đường ống dài hơn 3.000 km đi vào hoạt động từ năm 2019.

Power of Siberia vận chuyển khí từ các mỏ tại Yakutia và Irkutsk, với công suất thiết kế 38 tỷ m³ mỗi năm.

Riêng trong năm 2025, lượng khí Nga giao cho Trung Quốc qua tuyến này đạt 38,8 tỷ m³, cho thấy công suất hợp đồng gần như đã được khai thác hết.

Nếu Power of Baikal được xây dựng đúng quy mô dự kiến, tổng công suất danh nghĩa của hai tuyến khí đốt Nga Trung Quốc có thể đạt khoảng 88 tỷ m³ mỗi năm.

Gazprom và CNPC đã ký biên bản ghi nhớ có tính ràng buộc pháp lý về dự án vào tháng 9/2025. Theo phương án được công bố, Nga có thể cung cấp 50 tỷ m³ khí mỗi năm qua tuyến mới trong vòng 30 năm.

Quy mô này khiến Power of Baikal trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược năng lượng dài hạn giữa hai nước.

Nga tìm đầu ra mới cho nguồn khí từng hướng sang châu Âu

Dự án được thúc đẩy trong bối cảnh Nga đang tái định hướng dòng khí xuất khẩu sau khi thị trường châu Âu thu hẹp mạnh từ năm 2022.

Trước đó, châu Âu là thị trường khí đốt qua đường ống lớn nhất của Nga. Gazprom từng đáp ứng khoảng 40 đến 45% tổng lượng khí nhập khẩu của Liên minh châu Âu (EU).

Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt của phương Tây và chiến lược đa dạng hóa nguồn cung của EU đã khiến lượng khí Nga xuất sang khu vực này giảm sâu.

Trong khi đó, Trung Quốc ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong cơ cấu xuất khẩu năng lượng của Moscow và hiện đã trở thành khách hàng khí đốt qua đường ống quan trọng nhất của Nga.

Khác với dầu mỏ có thể chuyển hướng tương đối linh hoạt bằng tàu biển, khí đốt qua đường ống phụ thuộc chặt chẽ vào hạ tầng cố định.

Đây cũng là lý do Power of Baikal có ý nghĩa đặc biệt đối với Nga. Tuyến mới có thể tạo một lối ra quy mô lớn cho nguồn khí Tây Siberia từng chủ yếu được thiết kế để phục vụ thị trường châu Âu.

Nếu dự án được triển khai, trọng tâm xuất khẩu khí đường ống của Nga sẽ tiếp tục dịch chuyển mạnh hơn sang châu Á.

Moscow vẫn để ngỏ khả năng đưa khí trở lại châu Âu

Dù đẩy mạnh hợp tác với Trung Quốc, Nga vẫn chưa đóng hoàn toàn cánh cửa với thị trường châu Âu.

Ông Novak cho biết Moscow sẵn sàng nối lại cung cấp khí qua nhánh Nord Stream còn nguyên vẹn nếu phía châu Âu có nhu cầu.

Hệ thống Nord Stream và Nord Stream 2 dưới biển Baltic gồm bốn nhánh, trong đó phần lớn bị hư hại sau các vụ nổ vào tháng 9/2022. Một nhánh vẫn được cho là có khả năng hoạt động.

Theo Phó Thủ tướng Nga, việc nối lại dòng khí hiện phụ thuộc chủ yếu vào quyết định của các nước châu Âu, đặc biệt là Đức, nơi tuyến Nord Stream kết thúc.

Tuy nhiên, trong khi khả năng khôi phục thị trường châu Âu vẫn chưa rõ ràng, Power of Baikal cho thấy Nga đang ưu tiên xây dựng một hướng xuất khẩu ổn định hơn về phía đông. Nếu các điều khoản thương mại được chốt trong năm nay, dự án 2.600 km có thể trở thành trụ cột mới trong quan hệ năng lượng Nga - Trung Quốc.