Bất ngờ đường đua doanh số: VinFast tăng tốc với ô tô điện

Thị trường ô tô, xe máy Việt Nam có nhiều thay đổi đáng chú ý khi làn sóng điện hóa phương tiện tiếp tục tăng tốc.

CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) vừa công bố báo cáo chuyên đề ngành ô tô - xe máy 9 tháng đầu năm 2026. Báo cáo nêu về tổng quan thị trường và những doanh nghiệp hưởng lợi.

Thị trường ô tô chứng kiến một cuộc dịch chuyển rõ nét

Doanh số ô tô 9 tháng đầu năm 2026 được tổng hợp từ VAMA, VinFast và Hyundai Thành Công đạt khoảng 495.100 xe, tăng 20% so với cùng kỳ.

Trong đó, riêng VinFast bàn giao 177.697 chiếc; Toyota (không bao gồm Lexus) đạt 53,978 xe; Huyndai 35.412 xe; VAMA đạt 35.094 xe, tăng 14% so với cùng kỳ.

Trong cơ cấu bán hàng, VinFast chiếm 35,9% thị phần.

Đáng chú ý, bốn mẫu xe bán chạy nhất trong 9 tháng đầu năm 2026 đều thuộc VinFast. Trong đó VF 3 đứng đầu với 42.272 xe, tiếp theo là Limo Green với 40.018 xe. Hai vị trí tiếp theo thuộc về nhóm VF 5 và Herio Green với 30.420 xe, cùng VF 6 với 19.026 xe.

Chính sách áp lệ phí trước bạ lần đầu 0% với ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030 là một trong những động lực thúc đẩy tiêu thụ xe điện.

Ở nhóm không thuần điện, Toyota Yaris Cross là mẫu xe bán chạy nhất với 12.646 xe, tiếp theo là Mazda CX-5 với 11.893 xe.

Xe hybrid cũng tăng tốc bán hàng với 16057 chiếc, tăng 64% so với cùng kỳ, trong đó, Toyota chiếm khoảng 70%. Một trong những nguyên nhân khiến doanh số bán xe hybrid tăng mạnh đến từ chính sách thuế: Từ 1/1/2026, thuế tiêu thụ đặc biệt với xe hybrid bằng 70% xe xăng cùng loại.

Xe máy điện tăng trưởng lớn

Thị trường xe máy lại diễn biến thú vị hơn khi chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của xe xăng. Năm 2025, các thành viên VAMM ước bán hơn 2,61 triệu xe máy, giảm 1,5% so với năm trước đó. Trong đó riêng Honda bán hơn 2,24 triệu chiếc, còn VinFast giao 406.453 chiếc xe máy điện tại Việt Nam.

Trong khi đó, 9 tháng đầu năm 2026, VAMM bàn giao hơn 2,05 triệu chiếc, tăng 7,8% so với cùng kỳ.

Một con số thú vị khác cho thấy xe máy điện có tốc độ tăng trưởng lớn, nhưng doanh số bán xe máy xăng cũng đạt con số ấn tượng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, số xe xăng bàn giao thuộc nhóm VAMM đạt hơn 1,36 triệu chiếc, tăng 6,5% so với cùng kỳ. Trong khi đó số xe điện VinFast bàn giao hơn 429.000 chiếc, tăng 275%.

Đáng chú ý, thị trường không chỉ duy trì tăng trưởng mà còn có dấu hiệu tăng tốc trong quý III. Doanh số của các thành viên hiệp hội đạt 686.661 xe, tăng 10,4% so với cùng kỳ và tăng 7,6% so với quý II. Trong đó riêng Honda bàn giao 210.983 chiếc trong tháng 9, tăng 28,8%.

Honda Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn trong thị trường xe máy truyền thống, cũng ghi nhận doanh số tháng 9 đạt 210.983 xe, tăng 28,8% so với cùng kỳ. Ngoài ra, doanh nghiệp còn xuất khẩu 14.548 xe trong tháng.

Điều đáng chú ý nằm ở chỗ sự tăng trưởng nhanh của xe điện chưa đi kèm với xu hướng suy giảm của nhóm xe xăng truyền thống.

TCBS nhận định, ở thị trường xe máy, xe điện hiện chủ yếu góp phần mở rộng quy mô chung, trong khi doanh số xe xăng chưa giảm.

Tuy nhiên, TCBS cũng cần lưu ý số liệu VinFast bao gồm cả xe máy điện và xe đạp điện, trong khi thống kê VAMM phản ánh doanh số của các doanh nghiệp thành viên. Do đó, các con số chưa thể sử dụng để xác định chính xác tỷ lệ thay thế giữa xe điện và xe xăng trên toàn thị trường.

Doanh nghiệp nào hưởng lợi từ làn sóng chuyển dịch?

Sự thay đổi của thị trường ô tô, xe máy tạo ra những tác động khác nhau đối với các doanh nghiệp. TCBS tập trung phân tích ba doanh nghiệp có cổ phiếu giao dịch trên sàn gồm Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM, mã VEA), CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Haxaco, mã HAX) và CTCP City Auto (mã CTF).

Đối với VEAM, nguồn lợi nhuận chủ yếu đến từ các liên doanh với Honda Việt Nam, Toyota Việt Nam và Ford Việt Nam, nơi doanh nghiệp lần lượt sở hữu 30%, 20% và 25% vốn.

Sáu tháng đầu năm 2026, VEAM đạt 3.986 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tăng 17% so với cùng kỳ.

Với hoạt động kinh doanh của Honda ở thị trường xe máy và vị thế của Toyota trong phân khúc hybrid, VEAM đang có cơ hội hưởng lợi từ cả thị trường phương tiện truyền thống lẫn xu hướng chuyển đổi.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng đối mặt với những rủi ro liên quan đến nguồn lợi nhuận được chia từ liên doanh và các vấn đề kiểm toán báo cáo tài chính.

Trong khi đó, Haxaco đang mở rộng hoạt động kinh doanh từ phân phối Mercedes-Benz sang xe điện VinFast.

Từ tháng 3/2026, Haxaco bắt đầu hợp nhất kết quả kinh doanh của CTCP Tập đoàn Tương lai Việt (VFG), doanh nghiệp phân phối VinFast mà Haxaco sở hữu 65% vốn.

Lũy kế chín tháng đầu năm, doanh thu Haxaco đạt 4.048 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 41 tỷ đồng.

Với City Auto, câu chuyện lại nằm ở bài toán mở rộng hệ thống phân phối và kiểm soát chi phí vốn.

Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần sáu tháng đầu năm đạt 3.401 tỷ đồng, giảm 16,9% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ chỉ đạt 4,1 tỷ đồng.

Trong khi đó, chi phí lãi vay lên tới 90,6 tỷ đồng và nợ vay gấp 2,1 lần vốn chủ sở hữu. Những con số cho thấy áp lực tài chính vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp trong quá trình mở rộng mạng lưới đại lý.

Sự phát triển nhanh của xe điện đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong ngành ô tô, xe máy Việt Nam, nhưng mức độ tác động đến từng phân khúc và doanh nghiệp không giống nhau.

Với ô tô, quá trình dịch chuyển thị phần sang phương tiện điện đã thể hiện tương đối rõ qua cơ cấu doanh số. Trong khi đó, ở thị trường xe máy, sự bùng nổ của xe điện vẫn đang diễn ra song song với sức mua tích cực của các dòng xe truyền thống.