Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Đặng Hùng Võ: Đến tôi cũng phải nhờ 'cò' làm sổ đỏ

Vì sao người dân vẫn phải nhờ "cò" làm sổ đỏ?

Liên quan đến phản ánh của cử tri Nghệ An về tình trạng hồ sơ đăng ký biến động, cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thường xuyên bị trả lại nhiều lần, trong khi các đơn vị môi giới, dịch vụ lại hoàn thành thủ tục nhanh chóng, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng cách lý giải "làm nhiều nên thành thạo" là chưa đủ sức thuyết phục.

Trước đó, tại phiên chất vấn HĐND tỉnh Nghệ An, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Quốc Việt cho biết các đơn vị dịch vụ thực hiện hồ sơ thường xuyên, được trả công nên đầu tư nhiều thời gian, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ hơn. Trong khi đó, người dân ít tiếp xúc với thủ tục nên dễ sai sót, phải bổ sung nhiều lần.

Theo GS Đặng Hùng Võ, với mức độ cải cách hiện nay, thủ tục hành chính về đất đai không còn quá phức tạp. Nếu hồ sơ chưa đầy đủ, trách nhiệm của cơ quan giải quyết là hướng dẫn cụ thể để người dân hoàn thiện, thay vì để hồ sơ bị trả đi trả lại.

Ông cho rằng cần nhìn nhận cả trách nhiệm của bộ máy thực thi.

"Không nên viện dẫn lý do người làm nhiều thì thành thạo hơn. Nếu thủ tục đã được cải cách theo hướng đơn giản thì bất kỳ người dân nào cũng phải có thể tự thực hiện được", ông nói.

Theo vị chuyên gia, kể từ khi chuyển việc tiếp nhận hồ sơ sang cơ chế "một cửa", khoảng cách giữa người dân và cán bộ xử lý ngày càng lớn. Điều này khiến việc trao đổi, hướng dẫn trực tiếp không còn thuận lợi như trước.

Một bất cập khác được GS Đặng Hùng Võ chỉ ra là quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai vẫn chưa tạo được bước đột phá.

Theo ông, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã hoàn thiện và trong năm 2026, cơ sở dữ liệu đất đai cũng phải cơ bản hoàn thành. Khi toàn bộ thông tin về thửa đất, chủ sở hữu và hồ sơ công chứng đã được số hóa, việc sang tên quyền sử dụng đất lẽ ra phải được xử lý nhanh hơn nhiều.

Ông dẫn lại đánh giá của Ngân hàng Thế giới trước đây cho biết tại Thái Lan, các giao dịch đất đai có thể hoàn tất chỉ trong một ngày.

"Tại sao chúng ta vẫn chưa làm được như vậy?", GS Đặng Hùng Võ đặt vấn đề.

Điều đáng chú ý là chính ông cũng từng phải sử dụng dịch vụ làm sổ đỏ.

GS Đặng Hùng Võ cho biết khoảng ba năm trước, do thời gian sang tên sổ đỏ tại Hà Nội có thể kéo dài tới 35 ngày, trong khi cần hoàn thành thủ tục sớm để giải quyết công việc cá nhân, ông đã lựa chọn thuê đơn vị dịch vụ.

"Tôi cũng từng phải nhờ 'cò' làm sổ đỏ", ông chia sẻ.

Theo ông, việc người dân thuê dịch vụ không phải điều bất thường. Nhiều người sẵn sàng trả tiền để tiết kiệm thời gian hoặc không phải tự mình xử lý các thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, điều cần thiết là hoạt động này phải được minh bạch hóa.

"Cánh 'cò' hoàn toàn có thể cõng sổ đỏ về đến tay người dân nhanh hơn, nhưng dịch vụ đó phải được đăng ký, công khai giá, chịu sự quản lý của Nhà nước và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế", GS Đặng Hùng Võ nhấn mạnh.

Ông cảnh báo nếu các dịch vụ này hoạt động thiếu minh bạch sẽ rất dễ phát sinh tình trạng cán bộ ưu tiên xử lý hồ sơ thông qua "cò", trong khi người dân tự làm lại gặp nhiều rào cản. Khi đó, người dân không chỉ chịu chi phí cao hơn mà còn đối mặt với nguy cơ bị các đối tượng môi giới lợi dụng.

Theo GS Đặng Hùng Võ, mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2046 đòi hỏi nền hành chính phải thực sự hiện đại, minh bạch và thuận tiện.

"Nếu thủ tục hành chính công vẫn còn như hiện nay thì rất khó tạo ra động lực phát triển và nguy cơ mắc kẹt trong bẫy thu nhập trung bình vẫn hiện hữu", ông nhận định.