Nữ NSND vừa được Nhật Bản trao Huân chương: Xuất thân trong gia đình hiếm hoi có cha là NSND, mẹ và chị em gái đều là NSƯT

Mới đây, Chính phủ Nhật Bản công bố danh sách các cá nhân được trao tặng Huân chương Mặt trời mọc đợt mùa thu năm Lệnh Hòa thứ 8, nhằm ghi nhận những đóng góp cho sự phát triển quan hệ hữu nghị giữa Nhật Bản và Việt Nam. Đáng chú ý, Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Lê Khanh là người phụ nữ duy nhất được vinh danh trong dịp này.

Bà được trao Huân chương Mặt trời mọc, Tia sáng vàng và bạc nhờ những nỗ lực đưa văn hóa Nhật Bản đến gần hơn với công chúng Việt Nam thông qua nghệ thuật biểu diễn, đồng thời tích cực thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa hai nước. Năm 2016, bà góp sức hiện thực hóa dự án dàn dựng vở diễn hợp tác giữa Nhà hát rối dây truyền thống Nhật Bản Edo Yuki-za và Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam. Bên cạnh đó, thông qua các hoạt động đọc diễn cảm bằng tiếng Việt những tác phẩm văn học và truyện tranh Nhật Bản, nữ nghệ sĩ góp phần thắt chặt giao lưu văn hóa giữa nhân dân 2 nước.

NSND Lê Khanh tên thật là Trần Mai Khanh, sinh năm 1963 tại Hà Nội trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Cha của bà là NSND Trần Tiến, mẹ là NSƯT Lê Mai. 2 chị em gái của nữ nghệ sĩ cũng hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, gồm NSƯT Lê Vân và NSƯT Lê Vi.

Lớn lên trong môi trường nghệ thuật, Lê Khanh sớm bén duyên với sân khấu và điện ảnh. Năm 15 tuổi, nhờ gương mặt khả ái cùng đôi mắt giàu cảm xúc, bà lọt vào mắt xanh của đạo diễn Đức Hoàn và được mời tham gia bộ phim Từ một cánh rừng, trong vai một nữ thanh niên xung phong. Đây cũng là một trong những dấu mốc đầu tiên đưa tên tuổi nữ nghệ sĩ đến với công chúng.

Đôi mắt sâu, phảng phất nét u buồn cùng vẻ đẹp đằm thắm đã trở thành những nét đặc trưng của Lê Khanh. Bà cũng từng là một trong những gương mặt mỹ nhân ảnh lịch được yêu thích, bên cạnh các tên tuổi như Việt Trinh, Diễm Hương, Y Phụng, Giáng My... Khác với vẻ đẹp sắc sảo, quyến rũ của một số đồng nghiệp, nữ nghệ sĩ gây thiện cảm bởi nét thanh lịch, nền nã, mang đậm phong thái phụ nữ Hà thành.

Không chỉ sở hữu nhan sắc nổi bật, Lê Khanh còn được đánh giá cao bởi khả năng diễn xuất đa dạng. Bà có thể hóa thân linh hoạt vào nhiều dạng nhân vật, từ hiện đại đến cổ điển, với những sắc thái tâm lý khác nhau. Trên sân khấu, nữ nghệ sĩ từng ghi dấu ấn qua các vai Juliet trong Romeo và Juliet, Desdemona trong Othello, Luyin trong Trưởng giả học làm sang, Lý Chiêu Hoàng trong Rừng trúc hay vai người mẹ trong Hồn ma bóng quỷ.

Ngoài hoạt động với vai trò diễn viên, Lê Khanh còn từng đảm nhiệm công tác quản lý tại Nhà hát Tuổi trẻ. Tháng 3/2013, bà được bổ nhiệm giữ chức Phó Giám đốc nhà hát. Trên cương vị này, nữ nghệ sĩ tham gia công tác quản lý, điều hành hoạt động nghệ thuật, đồng thời tiếp tục đóng góp kinh nghiệm chuyên môn cho đơn vị đã gắn bó nhiều năm.

Ở lĩnh vực điện ảnh, Lê Khanh cũng để lại dấu ấn qua nhiều tác phẩm như Điều anh chưa kịp nói, K09 là ai, Cạm bẫy tình, Mùa hè chiều thẳng đứng (năm 2000), Gái già lắm chiêu... Với khả năng biến hóa qua từng nhân vật, bà không bị bó hẹp trong một dạng vai mà luôn tạo được màu sắc riêng trên màn ảnh.

Tham gia nghệ thuật từ những năm 1970, Lê Khanh được phong tặng danh hiệu NSND khi mới 38 tuổi. Trong hành trình hoạt động nghệ thuật, bà cũng nhiều lần được ghi nhận tại các giải thưởng điện ảnh uy tín. Nữ nghệ sĩ từng giành giải Nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 10 với vai diễn trong Chuyện tình bên dòng sông. Đến Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 22, bà tiếp tục được vinh danh ở hạng mục này nhờ vai Lý Lệ Hà trong Gái già lắm chiêu 5.

Bên cạnh biểu diễn và công tác quản lý, Lê Khanh còn dành sự quan tâm cho hoạt động đào tạo diễn xuất. Từ năm 2023, bà cùng ê-kíp sáng lập và triển khai Học viện Nghệ thuật Điện ảnh CAA (Cinematic Arts Academy). Nữ nghệ sĩ cũng tham gia giảng dạy tại các khóa học diễn xuất điện ảnh phối hợp với MTH Academy ở Hà Nội, chia sẻ kinh nghiệm làm nghề với những người trẻ có mong muốn theo đuổi nghệ thuật.

Về đời tư, NSND Lê Khanh có cuộc hôn nhân gắn bó với đạo diễn, nhà quay phim, NSƯT Phạm Việt Thanh. 2 người bén duyên sau khi cùng tham gia bộ phim Săn bắt cướp. Tổ ấm của họ có hai người con, gồm con gái Lam Khê (sinh năm 1995) và con trai Gia Khanh (sinh năm 1997). Dù đã đồng hành nhiều năm, nữ nghệ sĩ từng chia sẻ một điều khá đặc biệt là chưa một lần mặc váy cưới.

Ở tuổi ngoài 60, Lê Khanh vẫn giữ được tình yêu với nghệ thuật và tiếp tục góp mặt trong các dự án mới. Những năm gần đây, bà gây chú ý khi tham gia bộ phim Hẹn em ngày nhật thực, đóng cùng Hoa hậu Thiên Ân. Đặc biệt, nữ nghệ sĩ góp mặt trong dự án Chị chị em em 3 đang công chiếu. Với kinh nghiệm diễn xuất lâu năm, nghệ sĩ Lê Khanh đã truyền dạy nhiều kiến thức thú vị cho nhiều gương mặt trẻ như Ninh Dương Lan Ngọc, Kỳ Duyên, Chi Pu...

Gần 50 năm hoạt động nghệ thuật, Lê Khanh không chỉ được nhớ đến bởi nhan sắc thanh lịch từng là biểu tượng của phụ nữ Hà thành mà còn bởi những vai diễn để lại dấu ấn qua nhiều thế hệ khán giả. Từ sân khấu kịch đến màn ảnh rộng, từ diễn viên đến nhà quản lý và người truyền nghề, nữ nghệ sĩ vẫn bền bỉ đóng góp cho nghệ thuật Việt Nam.