Bill Gates phát cảnh báo đáng sợ về 'đại dịch' thảm khốc hơn Covid-19, kêu gọi Chính phủ hành động

Tỷ phú Bill Gates cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump cản trở những nỗ lực bảo vệ xã hội trước các rủi ro từ trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cảnh báo công nghệ này có thể bị lợi dụng để gây ra một đại dịch “nghiêm trọng hơn đáng kể so với Covid-19”.

Phát biểu tại Hội nghị Future of AI Summit do Financial Times tổ chức mới đây, nhà đồng sáng lập Microsoft nhận định AI đang phát triển với những khả năng đáng kinh ngạc, có thể mang lại lợi ích to lớn nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng không thể xem nhẹ.

Theo ông Gates, mối đe dọa cấp bách nhất hiện nay đến từ khả năng các đối tượng có mục đích xấu sử dụng công cụ AI để phát triển vũ khí sinh học hoặc khai thác những lỗ hổng an ninh mạng trong nhiều lĩnh vực của xã hội.

Đáng lo ngại hơn, một số mô hình AI cho phép các nhà phát triển truy cập và tùy chỉnh tự do, kể cả việc vô hiệu hóa các biện pháp kiểm soát an toàn, khiến công nghệ này dễ bị lợi dụng vào mục đích nguy hiểm.

Tỷ phú công nghệ cảnh báo quy mô thiệt hại từ một sự cố an ninh sinh học liên quan đến AI có thể “nghiêm trọng hơn đáng kể so với Covid-19”. Theo các ước tính, khoảng 15 triệu ca tử vong có liên quan đến đại dịch Covid-19 trong hai năm 2020 và 2021.

Bất chấp những lo ngại trên, ông Gates cho rằng các nỗ lực quốc tế nhằm quản lý, giám sát AI và những tác động của công nghệ này đang bị cản trở bởi sự thiếu hành động từ Nhà Trắng.

“Những nỗ lực đó sẽ không mang lại nhiều giá trị nếu Mỹ không tham gia. Vì vậy, về cơ bản, chúng tôi đang rơi vào thế bế tắc. Câu hỏi duy nhất là cần bao nhiêu sự cố nghiêm trọng xảy ra trước khi họ thay đổi lập trường”, ông nói.

Bill Gates là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong giới công nghệ liên tục đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về tốc độ phát triển của AI, đặc biệt là nguy cơ công nghệ này bị lạm dụng hoặc vượt khỏi tầm kiểm soát của con người, dẫn đến những hậu quả thảm khốc.

Trước đây, tỷ phú đồng thời là nhà hoạt động từ thiện này từng cảnh báo AI có thể gây ra cái chết của một tỷ người và làm đảo lộn thị trường lao động trên diện rộng. Những lo ngại về mức độ an toàn của công nghệ còn non trẻ này đã gia tăng trong những tháng gần đây.

Đáng chú ý, trong bản cáo bạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được công bố tuần trước, Anthropic đã cảnh báo AI có thể gây ra những “rủi ro mang tính thảm họa hoặc đe dọa sự tồn vong của nhân loại”.

Ông Gates đánh giá cao sự thẳng thắn của Anthropic trong việc công khai các mối nguy hiểm liên quan đến AI. “Họ luôn rất cởi mở và đây là một minh chứng nữa cho điều đó”, ông nhận xét.

Dù AI đang phát triển với tốc độ chóng mặt, Tổng thống Donald Trump vẫn bác bỏ những lời kêu gọi siết chặt quản lý công nghệ này từ phía Chính phủ.

Ông Trump từng chỉ trích nỗ lực xây dựng bộ hướng dẫn quản lý AI trong khuôn khổ G20 là một “âm mưu mang tính toàn cầu hóa”, đồng thời ủng hộ để ngành công nghệ tự thiết lập các quy tắc quản lý.

Tuy nhiên, Bill Gates cho rằng cơ chế tự quản lý sẽ không hiệu quả. “Ngay khi có nhiều công ty cùng tham gia, cách duy nhất để giải quyết vấn đề là phải đưa trách nhiệm quản lý lên cấp Chính phủ”, ông nói.

Ông kêu gọi chính quyền Mỹ xem xét xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá cơ chế bảo vệ và giám sát nội bộ của các mô hình AI.

Đồng thời, Mỹ cần dẫn đầu nỗ lực toàn cầu nhằm khắc phục các lỗ hổng an ninh mạng và triển khai hệ thống giám sát quy mô lớn đối với các yếu tố như không khí, nước thải và máu, qua đó phát hiện sớm những nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh có liên quan đến AI.

Đề cập đến tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ, ông Gates, người từng được OpenAI cho phép tiếp cận ChatGPT trước khi sản phẩm này ra mắt công chúng vào năm 2022, dự báo OpenAI và Anthropic nhiều khả năng sẽ tiếp tục tung ra các mô hình AI mới trong năm nay, cùng với “hai đợt phát hành lớn” vào năm 2027.

Ông cảnh báo nguy cơ “bản thân các mô hình AI mất kiểm soát” có thể trở thành vấn đề nghiêm trọng trong tương lai gần, thậm chí ngay từ những thế hệ mô hình sắp được ra mắt.

Theo ông Gates, điều này đòi hỏi Chính phủ phải tăng cường xây dựng các biện pháp bảo đảm an toàn, đồng thời thiết lập cơ chế kiểm toán độc lập đối với những mô hình AI mới.

Bên cạnh việc cảnh báo rủi ro, nhà đồng sáng lập Microsoft cũng kêu gọi đẩy nhanh các nỗ lực khai thác lợi ích tiềm năng của AI, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, chẳng hạn như phát triển thuốc mới và rút ngắn thời gian chờ khám, điều trị tại bệnh viện.

“Không có lợi ích tốt đẹp nào tự nhiên xuất hiện”, ông nhấn mạnh.

Bill Gates cũng công khai ủng hộ việc “đánh thuế các tỷ phú” và giới siêu giàu trong bối cảnh xã hội đang trải qua những thay đổi sâu sắc do AI gây ra.

Phát biểu này được xem là sự ủng hộ ngầm đối với đề xuất áp dụng “thuế tỷ phú” tại bang California. Đây là một biện pháp được đưa ra để cử tri bỏ phiếu tại bang, song có nguy cơ không được thông qua theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ từ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ.

Ngoài ra, ông Gates đánh giá cao những cam kết làm từ thiện của các nhà đồng sáng lập OpenAI và Anthropic. Ông cho biết đang trao đổi với họ về khả năng hợp tác để bảo đảm những nguồn tài chính này tạo ra tác động lớn trên nhiều lĩnh vực, trong đó có y tế toàn cầu.

“Chúng tôi đang thảo luận về cách hợp tác để bảo đảm những khoản tiền đó mang lại tác động to lớn trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả sức khỏe toàn cầu”, ông Gates cho biết.