Nữ Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, có học hàm Phó Giáo sư, 2 lần đỗ thủ khoa
Trong quá trình công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bà từng giữ cương vị Phó Giám đốc, sau đó là Chính ủy bệnh viện.
Trung tướng Lê Thu Hà sinh năm 1957 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Cha bà là Trung tướng Lê Hai, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, mẹ là bác sĩ quân y Mạc Thị Phúc, công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Chồng bà cũng là một vị tướng trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đó chính là Thiếu tướng Vũ Huy Nùng - nguyên Phó Giám đốc Học viện Quân y.
Sinh ra trong gia đình có truyền thống quân đội nhưng tuổi thơ và những năm tháng trưởng thành của bà Lê Thu Hà gắn với cuộc sống còn nhiều khó khăn của đất nước sau ngày thống nhất. Trong những năm 80-90 của thế kỷ trước, khi Trung tướng Lê Hai làm Phó Tư lệnh quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia, thời gian công tác của ông kéo dài hơn một thập kỷ.
Ở quê nhà, mẹ con bà cũng như nhiều gia đình miền Bắc khi đó phải tăng gia sản xuất, trồng rau, nuôi lợn, nuôi gà để cải thiện cuộc sống. Trong hoàn cảnh ấy, bác sĩ Mạc Thị Phúc vẫn luôn dành thời gian học tập, trau dồi chuyên môn. Từ những điều giản dị trong cuộc sống gia đình, Lê Thu Hà dần hình thành quan niệm sống vững vàng.
Sau khi hoàn thành chương trình THPT, Lê Thu Hà thi vào Học viện Quân y, theo học chuyên ngành bác sĩ nội trú. Bà tốt nghiệp Học viện Quân y với điểm trung bình cao nhất toàn khóa và trở thành một trong những học viên được giữ lại trường công tác.
Sau 10 năm công tác tại trường, Lê Thu Hà tiếp tục thi đỗ nghiên cứu sinh với điểm thủ khoa và được cử sang Bulgaria học tập. Năm 1996, bà trở về nước với học vị Tiến sĩ y khoa và công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.
Năm 2007, bà được phong Phó Giáo sư. 2 năm sau, năm 2009, bà được phong quân hàm Thiếu tướng. Năm 2014, bà được phong quân hàm Trung tướng, trở thành nữ Trung tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trong quá trình công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bà từng giữ cương vị Phó Giám đốc, sau đó là Chính ủy bệnh viện. Song song với công tác quản lý, chỉ huy, Trung tướng Lê Thu Hà dành nhiều tâm huyết cho hoạt động chuyên môn và nghiên cứu khoa học. Một trong những dấu ấn được nhắc đến trong sự nghiệp y khoa của bà là việc nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật lọc màng bụng tại nhà cho bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối.
Vào đầu những năm 2000, đối với nhiều bệnh nhân suy thận, lọc máu tại bệnh viện là phương pháp điều trị chủ yếu. Không ít bệnh nhân, trong đó có những quân nhân ở các đơn vị xa nhà, phải thường xuyên ở bệnh viện để điều trị. Mong muốn được trở về gia đình, tiếp tục công việc và duy trì cuộc sống bình thường vì thế trở thành một nhu cầu thiết thực.
Nhận thấy những hạn chế của việc phải điều trị thường xuyên tại bệnh viện, khi đó Đại tá Lê Thu Hà cùng các cộng sự bắt đầu nghiên cứu phương pháp lọc màng bụng tại nhà. Đây là kỹ thuật đã được áp dụng trên thế giới nhưng còn mới mẻ tại Việt Nam.
Trong 2 năm, bà cùng các cộng sự tập trung nghiên cứu, đồng thời phải giải quyết nhiều yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai phương pháp mới. Việc áp dụng lọc màng bụng tại nhà đòi hỏi đội ngũ y bác sĩ phải đào tạo, hướng dẫn bệnh nhân tự thực hiện kỹ thuật, theo dõi quá trình điều trị và đến tận nhà kiểm tra khi cần thiết, đồng thời bảo đảm cung cấp dịch lọc định kỳ.
Bù lại, phương pháp này tạo điều kiện để bệnh nhân chủ động hơn trong quá trình điều trị. Thay vì phải thường xuyên đến bệnh viện, người bệnh có thể tự thực hiện lọc màng bụng tại nhà, có thêm điều kiện sinh hoạt cùng gia đình và trở lại với công việc.
Về sau, kỹ thuật lọc màng bụng tại nhà được áp dụng tại nhiều bệnh viện trên cả nước, giúp ích cho hàng trăm bệnh nhân suy thận.
Những đóng góp trong lĩnh vực chuyên môn và nghiên cứu khoa học tiếp tục được Trung tướng Lê Thu Hà duy trì trong nhiều năm. Bà có hơn 50 bài báo, công trình khoa học được đăng, in; đồng thời hướng dẫn gần 20 học viên là thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa cấp 2 và tiến sĩ tại các bệnh viện trong và ngoài quân đội.
Trong sự nghiệp, Trung tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Thu Hà được Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng trao tặng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý, trong đó có Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhất và danh hiệu “Phụ nữ sáng tạo” do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trao tặng cùng nhiều hình thức khen thưởng khác.
Cuối tháng 12/2017, Trung tướng Lê Thu Hà nhận quyết định nghỉ hưu. Rời quân ngũ, bà tiếp tục tham gia các hoạt động đối ngoại nhân dân. Từ năm 2020, bà giữ cương vị Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Bulgaria TP. Hà Nội.
Bài viết sử dụng thông tin tham khảo từ các nguồn:
- Nữ trung tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam - Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam
- Ngoại giao nhân dân của nữ Trung tướng ngành Y - Báo Tiền Phong
- Tự hào vị nữ tướng ngành y - Việt Nam hội nhập
