Ôm loạt cổ phiếu giảm sâu, tự doanh VIX có thể lỗ lớn ngay trong tháng đầu quý IV

Thị trường chứng khoán vẫn chưa hết biến động mạnh khi bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố ngoại biên. Tuy nhiên, sau nhiều lần kiểm định thành công vùng hỗ trợ quanh 1.700 điểm, VN-Index đang phát đi những tín hiệu tích cực về khả năng hình thành đáy ngắn hạn.

Đáng chú ý, một số cổ phiếu bất động sản, thép và xây dựng đã hồi phục trước thị trường chung. Có thể kể đến CTD, NKG, TCH... với mức tăng 20 - 30% từ vùng đáy gần nhất.

Trong nhóm chứng khoán, VIX cũng là một trong những cổ phiếu thu hút sự chú ý của dòng tiền. Sau nhịp giảm sâu hơn 60% từ đỉnh tháng 10/2025, cổ phiếu này đã hai lần kiểm định thành công vùng hỗ trợ 11.x và bắt đầu hình thành nền giá ngắn hạn.

Dù mức hồi phục trong hai tháng qua mới đạt hơn 13%, VIX vẫn là một trong những cổ phiếu đáng chú ý trong nhịp hồi phục của nhóm chứng khoán. Tín hiệu tích cực đến từ sự trở lại của dòng tiền, đưa thanh khoản bình quân lên gần 40 triệu đơn vị mỗi phiên, cao hơn khoảng 60% so với thời điểm trung tuần tháng 10.

Vậy sau nhịp điều chỉnh sâu và những tín hiệu hồi phục gần đây, VIX đã thực sự trở nên hấp dẫn để giải ngân?

Tự doanh lỗ nhiều cổ phiếu ngay từ đầu quý IV

Khác với những công ty chứng khoán có nguồn thu tương đối đa dạng từ môi giới, cho vay ký quỹ và ngân hàng đầu tư, kết quả kinh doanh của VIX chịu ảnh hưởng đáng kể từ hoạt động tự doanh. Đây cũng là yếu tố khiến lợi nhuận doanh nghiệp biến động mạnh theo diễn biến thị trường.

Quý III/2026 là minh chứng rõ nét. Hoạt động tự doanh tiếp tục ghi nhận khoản lỗ 87 tỷ đồng, trái ngược với mức lãi hơn 2.700 tỷ đồng trong cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, doanh thu môi giới giảm gần 60%, còn 37 tỷ đồng.

Sau khi trừ các khoản chi phí và thuế, VIX ghi nhận lợi nhuận gần 174 tỷ đồng trong quý III, giảm 93% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 9 tháng, lợi nhuận đạt gần 390 tỷ đồng, tương đương chưa tới 14% kế hoạch năm.

Áp lực đối với hoạt động tự doanh càng đáng chú ý khi quy mô danh mục đầu tư của VIX tiếp tục mở rộng. Tại cuối quý III, giá trị danh mục đạt hơn 23.000 tỷ đồng, tăng 58% so với đầu năm. Trong đó, cổ phiếu niêm yết chiếm tỷ trọng lớn nhất với giá trị hơn 12.300 tỷ đồng.

Dù chưa công bố thuyết minh chi tiết danh mục trong quý III, số liệu tại cuối quý II cho thấy VIX đang nắm giữ lượng lớn cổ phiếu thuộc hệ sinh thái GELEX như GEE, GEX, EIB, bên cạnh VPX và VSC. Ngoài ra, công ty chứng khoán này cũng mua mới các cổ phiếu VIC, VHM và TCB.

Với quy mô danh mục lớn, biến động giá các cổ phiếu đang nắm giữ có thể tác động đáng kể đến kết quả tự doanh, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận quý IV cũng như khả năng hoàn thành kế hoạch năm của VIX.

Đáng chú ý, một số khoản đầu tư lớn trong danh mục được công bố trước đó đang chịu áp lực điều chỉnh kể từ đầu quý IV.

Cụ thể, nhóm cổ phiếu GELEX ghi nhận diễn biến kém tích cực với GEX giảm khoảng 9%, EIB giảm 5% và GEE giảm 18%. Nếu VIX vẫn duy trì các vị thế này với quy mô tương đương thời điểm cuối quý II, giá trị hợp lý của danh mục có thể giảm khoảng 400 tỷ đồng.

Một khoản đầu tư khác đáng chú ý là VPB. Theo danh sách công bố ngày 9/10/2026, VIX đang nắm giữ khoảng 116,8 triệu cổ phiếu VPB, tương đương 1,17% vốn điều lệ. Từ mức 23.400 đồng/cp tại ngày 30/9, thị giá VPB giảm xuống còn 21.900 đồng/cp vào ngày 12/11, tương ứng mức giảm khoảng 6,4%.

Giả sử VIX đã nắm giữ toàn bộ lượng cổ phiếu trên tại thời điểm cuối quý III và chưa phát sinh giao dịch mua bán, giá trị khoản đầu tư sẽ giảm từ khoảng 2.733 tỷ đồng xuống còn 2.558 tỷ đồng. Như vậy, khoản lỗ đánh giá lại tạm tính trong quý IV vào khoảng 175 tỷ đồng.

Định giá VIX đã đủ hấp dẫn để giải ngân?

Xét về định giá, VIX đang giao dịch ở mức P/E khoảng 20 lần, cao hơn mức bình quân 14,7 lần của ngành chứng khoán. Trong khi đó, P/B của cổ phiếu chỉ ở mức 1,02 lần, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 3,2 lần trong giai đoạn 2021 - 2025. Tuy nhiên, mức định giá thấp này chưa hẳn đồng nghĩa VIX đang rẻ, mà phần nào phản ánh hiệu quả sinh lời (ROE) suy giảm.

Theo đánh giá của TCBS, nhà đầu tư nên tiếp tục theo dõi diễn biến giá các cổ phiếu thuộc hệ sinh thái GELEX và tốc độ giải ngân cho vay ký quỹ trước khi cân nhắc giải ngân vào VIX.

Như vậy, dù thị giá đã hồi phục và P/B đang ở vùng thấp, VIX vẫn cần thêm những tín hiệu cải thiện về hiệu quả kinh doanh để củng cố sức hấp dẫn. Diễn biến danh mục tự doanh và khả năng mở rộng dư nợ cho vay margin sẽ là những yếu tố đáng chú ý trong thời gian tới.