Phó Chủ tịch UBCKNN nêu 6 giải pháp thúc đẩy IPO, khơi thông dòng vốn dài hạn cho doanh nghiệp

Chiều 21/10/2026, tại tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn”, bà Lê Thị Việt Nga - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), đã chia sẻ về những chuyển biến tích cực trong hoạt động huy động vốn và IPO thời gian qua.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Lê Thị Việt Nga cho biết thị trường chứng khoán (TTCK) và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ ngày càng thể hiện rõ vai trò cung ứng nguồn lực cho nền kinh tế.

Quy mô huy động vốn liên tục tăng qua các năm. Năm 2023, giá trị huy động vốn đạt khoảng 413.000 tỷ đồng, tăng lên 550.000 tỷ đồng trong năm 2024 và 764.000 tỷ đồng trong năm 2025. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị huy động vốn đạt 564.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) ghi nhận sự cải thiện rõ nét. Trong giai đoạn 2021-2024, toàn thị trường có 16 doanh nghiệp IPO, với tổng giá trị huy động vốn đạt 6.500 tỷ đồng.

Trong khi đó, từ cuối năm 2025 đến nay, thị trường ghi nhận 10 doanh nghiệp IPO, với tổng giá trị huy động vốn đạt 60.900 tỷ đồng, cao gấp hơn 9 lần tổng quy mô của cả giai đoạn 4 năm trước đó. Trong số này, 7 doanh nghiệp đã hoàn tất niêm yết, còn 3 doanh nghiệp đang thực hiện các thủ tục liên quan.

Theo bà Nga, những điều chỉnh trong quy định pháp luật về chứng khoán theo hướng gắn IPO với niêm yết đã góp phần rút ngắn đáng kể thời gian đưa cổ phiếu lên sàn, từ 90 ngày xuống còn 30 ngày. Điều này không chỉ bổ sung nguồn cung hàng hóa cho thị trường mà còn mở rộng khả năng huy động vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp.

4 định hướng chiến lược và 6 nhóm giải pháp trọng tâm

Nhằm phát triển TTCK trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số, UBCKNN cùng Bộ Tài chính và Chính phủ tập trung vào 4 định hướng lớn.

Thứ nhất, phát triển thị trường ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập; đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng và đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, thúc đẩy hoạt động chào bán cổ phiếu và trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết.

Thứ ba, phát triển đa dạng các sản phẩm tài chính, đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn, phù hợp với khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư tổ chức.

Thứ tư, thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư dài hạn từ các quỹ đầu tư và tổ chức trong nước, quốc tế.

Để hiện thực hóa các định hướng trên, cơ quan quản lý đang triển khai 6 nhóm giải pháp chủ yếu.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và pháp luật. UBCKNN tập trung rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Dự án Luật Chứng khoán sửa đổi đã được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2, diễn ra trong tháng 10/2026.

Thứ hai, tháo gỡ vướng mắc, tăng độ mở thị trường. Cơ quan quản lý triển khai các giải pháp theo đề xuất của tổ chức xếp hạng và nhà đầu tư toàn cầu. Đồng thời, các quy định về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (room ngoại) được rà soát nhằm giảm bớt hạn chế tại những ngành nghề không thuộc lĩnh vực trọng yếu liên quan đến an ninh, quốc phòng.

Thứ ba, đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường. Các giải pháp tập trung vào thúc đẩy chào bán chứng khoán ra công chúng gắn với niêm yết, khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có tình hình tài chính và quản trị tốt tham gia niêm yết, đồng thời đa dạng hóa các chỉ số cơ sở cho thị trường chứng khoán phái sinh.

Thứ tư, phát triển cơ cấu nhà đầu tư. Cơ quan quản lý đẩy mạnh triển khai đề án của Bộ Tài chính về tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, phát triển ngành quỹ và tăng cường phổ biến kiến thức cho nhà đầu tư.

Thứ năm, đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng. Các giải pháp bao gồm nâng cấp hạ tầng giao dịch, thanh toán, nghiên cứu bổ sung cơ chế lệnh giao dịch mới và triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) theo kế hoạch vào đầu năm 2027.

Thứ sáu, tăng cường giám sát và thanh tra. Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm được xác định là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng trên thị trường.

Doanh nghiệp cần chủ động nâng cao chất lượng nội tại

Bên cạnh khung pháp lý và hạ tầng kỹ thuật, bà Lê Thị Việt Nga nhấn mạnh năng lực nội tại của doanh nghiệp là yếu tố then chốt để tạo dựng niềm tin với nhà đầu tư và tiếp cận nguồn vốn dài hạn.

Theo đó, doanh nghiệp cần tập trung vào 4 nội dung trọng tâm.

Một là, chuẩn hóa quản trị doanh nghiệp theo thông lệ quốc tế, nâng cao vai trò của thành viên Hội đồng quản trị độc lập, tăng cường kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là nền tảng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Hai là, nâng cao tính minh bạch và chất lượng công bố thông tin, bảo đảm cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin tài chính, phi tài chính và các yếu tố liên quan đến phát triển bền vững (ESG).

Ba là, củng cố năng lực tài chính và xây dựng chiến lược dài hạn. Doanh nghiệp cần duy trì cơ cấu tài chính lành mạnh, kiểm soát đòn bẩy và xây dựng kế hoạch kinh doanh rõ ràng, khả thi để tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Bốn là, chủ động tham gia thị trường vốn, thay đổi tư duy từ tiếp cận vốn thụ động sang huy động vốn gắn với chiến lược phát triển dài hạn. Qua đó, doanh nghiệp không chỉ có thêm nguồn lực tài chính mà còn có cơ hội nâng cao uy tín, chất lượng quản trị và năng lực cạnh tranh.

Khép lại phần chia sẻ, UBCKNN khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư và các thành viên thị trường nhằm xây dựng TTCK Việt Nam công khai, minh bạch, an toàn và hội nhập sâu rộng.