Phó Thủ tướng: Vướng mắc của doanh nghiệp phải được xử lý dứt điểm, không đùn đẩy

Chiều 10/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam và một số doanh nghiệp xây dựng.

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp cho biết, việc đẩy mạnh đầu tư công, triển khai các dự án hạ tầng lớn đang tạo nguồn việc đáng kể cho ngành xây dựng. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn gặp nhiều khó khăn liên quan đến chi phí đầu vào, cơ chế thực hiện dự án và các quy định pháp lý.

Các kiến nghị tập trung vào đấu thầu, quản lý chi phí, vật liệu, nhân lực và tổ chức thực hiện dự án. Trong đó, doanh nghiệp phản ánh hệ thống định mức, đơn giá và các khoản chi phí xây dựng chưa theo kịp biến động giá vật liệu, nhân công cũng như yêu cầu áp dụng công nghệ mới.

Hiệp hội đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác và cung ứng vật liệu, điều phối nguồn cung theo nhu cầu thực tế, đồng thời đơn giản hóa thủ tục liên quan đến bãi đổ thải, đất đào để hạn chế phát sinh thời gian, chi phí và ảnh hưởng tiến độ công trình.

Một vấn đề khác là tình trạng thiếu lao động xây dựng. Theo Hiệp hội, nhân lực ngày càng thiếu và có xu hướng già hóa, trong khi hệ thống đào tạo chưa đáp ứng nhu cầu từ các dự án hạ tầng quy mô lớn. Doanh nghiệp đề nghị gắn đào tạo với nhu cầu thực tế, tăng kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp, đồng thời có giải pháp bổ sung lao động trong những lĩnh vực thiếu hụt.

Các doanh nghiệp cũng mong muốn nhà thầu Việt Nam được tham gia sâu hơn vào các dự án lớn, từng bước đảm nhận vai trò tổng thầu thay vì chủ yếu làm nhà thầu phụ.

Theo ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, thực tiễn triển khai đầu tư công cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách giữa yêu cầu của thị trường và cơ chế quản lý, nhất là trong cập nhật đơn giá, định mức, giá vật liệu và tổ chức lựa chọn nhà thầu. Việc này có thể ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả dự án.

Không chờ đến cuộc họp mới tháo gỡ

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh Chính phủ sẽ tiếp tục đối thoại khi phát sinh những vấn đề lớn cần tháo gỡ. Tuy nhiên, tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng là khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp phải được chủ động xem xét, giải quyết ngay, không chờ đến các cuộc họp hay hội nghị đối thoại.

Phó Thủ tướng yêu cầu việc tiếp nhận và xử lý kiến nghị phải khẩn trương, quyết liệt, không né tránh, không đùn đẩy. Việc trả lời phải rõ ràng, thực chất, hướng tới giải quyết dứt điểm vấn đề, không chỉ viện dẫn chung chung các quy định pháp luật.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan liên quan sớm hoàn thiện cơ chế điều phối vật liệu liên vùng trong tháng 9/2026, góp phần khắc phục tình trạng thiếu hụt vật liệu cục bộ. Các cơ quan cũng cần đánh giá sát cung - cầu, hoàn thiện cơ chế khai thác khoáng sản nhóm 3 và nhóm 4 làm vật liệu xây dựng thông thường.

Các địa phương được yêu cầu chủ động quản lý, điều phối nguồn vật liệu; công bố kịp thời, sát thị trường giá vật liệu xây dựng, nhân công, ca máy và chỉ số giá xây dựng. Với các công trình trọng điểm đi qua nhiều địa phương, cần phối hợp trong quản lý, cấp phép, quy hoạch và điều phối nguồn khoáng sản để tránh thiếu hụt cục bộ.

Bộ Xây dựng được yêu cầu đôn đốc các địa phương công bố kịp thời công cụ giá, định mức xây dựng; đồng thời hướng dẫn phương pháp xác định giá vật liệu tại mỏ và xử lý những vướng mắc liên quan đến cơ chế chuyển tiếp, chi phí chung, tiền lương.

Máy móc hiện đại không thể thay thế con người

Về nhân lực, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát mạng lưới các trường đại học, cao đẳng ngành xây dựng, thúc đẩy cơ chế đặt hàng đào tạo và tăng hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường với doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh máy móc và công nghệ hiện đại không thể thay thế vai trò của con người. Do đó, cần đào tạo đội ngũ đủ năng lực làm chủ máy móc, khoa học và công nghệ, đồng thời chú trọng các ngành kỹ thuật và giáo dục nghề nghiệp.

Đối với doanh nghiệp, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục đổi mới quản lý, nâng cao năng lực quản lý dự án, đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa, công nghệ thi công lắp ghép và ứng dụng BIM nhằm nâng năng suất, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công.

Các doanh nghiệp cũng cần tăng cường liên kết, hợp tác để đủ năng lực tham gia các công trình trọng điểm, đồng thời tuân thủ nghiêm quy định về đấu thầu, an toàn lao động, môi trường, thuế và chính sách đối với người lao động.

Phó Thủ tướng lưu ý doanh nghiệp cần chủ động ngăn ngừa cạnh tranh không lành mạnh, đặc biệt là tình trạng bỏ giá thầu thấp hơn giá thành để cạnh tranh việc làm, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và sự phát triển lành mạnh của ngành xây dựng.

Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.