Phong tỏa khẩn cấp, tịch thu 13,4kg vàng, hơn 166kg bạc dưới nền nhà của một nông dân

Ngày 5/10/1970, tại thôn Hà Gia, TP. Tây An, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), một phát hiện tình cờ đã mở ra câu chuyện về một trong những kho báu khảo cổ nổi tiếng và bí ẩn nhất của quốc gia tỷ dân.

Trong lúc đào móng xây nhà, một người nông dân địa phương phát hiện 1 chiếc vò và 1 chiếc chum cổ được chôn sâu khoảng 0,8m dưới lòng đất. Ban đầu, phát hiện này không thu hút nhiều sự chú ý. Tuy nhiên, khi chiếc vò bị đập vỡ, hàng loạt hiện vật bằng vàng và bạc lấp lánh xuất hiện bên trong khiến những người có mặt không khỏi sửng sốt.

Thông tin nhanh chóng được báo tới Bảo tàng tỉnh Thiểm Tây. Nhận thấy giá trị đặc biệt của phát hiện này, bảo tàng đã báo cáo lên Ủy ban Quản lý Di tích Văn hóa tỉnh, đồng thời cử các nhà khảo cổ đến phong tỏa hiện trường và tiến hành khảo sát.

Đến ngày 11/10/1970, cách vị trí phát hiện ban đầu khoảng một mét về phía Bắc, các nhà khảo cổ tiếp tục tìm thấy 1 chiếc bình gốm khác. Trong quá trình khai quật, tiếng kim loại va chạm vang lên từ bên trong khiến đội khảo cổ lập tức dừng đào để xử lý thận trọng.

Sau khi làm sạch lớp đất xung quanh, các chuyên gia phát hiện trên thân bình có 1 lỗ nhỏ nhưng toàn bộ hiện vật bên trong vẫn được bảo quản nguyên vẹn. Gần đó còn có 1 chiếc chum bạc chứa nhiều đồ vật quý giá.

Qua giám định, các chuyên gia xác định phần lớn hiện vật có niên đại thời Nhà Đường (618-907), trong đó nhiều món được cho là đồ ngự dụng, mang giá trị lịch sử, nghệ thuật và khảo cổ đặc biệt cao.

2 chiếc bình gốm có kích thước tương đương nhau, cao 65cm, đường kính miệng 37,5cm và đường kính thân 60cm. Công tác kiểm kê cho thấy tổng số hiện vật thu được vượt quá 1.000 món, bao gồm đồ vàng bạc, thỏi bạc, bánh bạc, đĩa bạc, tiền xu, mã não, pha lê, ngọc bích, lá vàng, đá quý, chu sa, thạch anh, hổ phách và thạch nhũ.

Riêng hiện vật bằng vàng và bạc đã lên tới 271 món. Tổng số hiện vật vàng trong kho báu nặng khoảng 298 lượng thời Đường (tương đương hơn 13,4kg vàng hiện nay), trong khi hiện vật bạc vượt 3.700 lượng (tương đương hơn 166,5kg). Các nhà nghiên cứu ước tính tổng giá trị khối tài sản này vào thời nhà Đường tương đương khoảng 900-1.000 lượng vàng.

Trong số các hiện vật nổi bật có chén mã não đầu thú và tượng “vũ mã hàm bôi” - những bảo vật hiện nằm trong danh sách hiện vật cấm xuất cảnh triển lãm vì giá trị đặc biệt quan trọng.

Phần lớn số hiện vật được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc cùng Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây. Đến nay, chưa có tài liệu lịch sử nào xác định rõ nguồn gốc cũng như chủ nhân thực sự của kho báu.

Dù được phát hiện từ năm 1970, nhưng do bối cảnh lịch sử đặc biệt của thời kỳ đó, bộ sưu tập trong nhiều năm không được công bố rộng rãi và chủ yếu được bảo quản trong kho bảo tàng. Phải đến năm 2004, sau khi được phê duyệt trưng bày, toàn bộ kho báu mới lần đầu tiên ra mắt công chúng.