Quốc gia châu Á được startup Mỹ 'chọn mặt gửi vàng' xây nhà máy 264 triệu USD
Một startup pin của Mỹ đã từ bỏ kế hoạch xây nhà máy đầu tiên tại bang Kentucky để chuyển sang Trung Quốc, cho thấy những lợi thế về chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất tại nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới vẫn rất khó thay thế.
EnerVenue sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt tại nhà máy ở thành phố Thường Châu, tỉnh Giang Tô, miền Đông Trung Quốc vào ngày 24/9, trùng với thời điểm Tổng thống Donald Trump gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington.
CEO EnerVenue Henning Rath nói với Reuters rằng sự trùng hợp về thời gian chỉ là ngẫu nhiên. Theo ông, quyết định xây nhà máy tại Trung Quốc thay vì Mỹ chủ yếu xuất phát từ lợi thế về kỹ năng, chiều sâu chuỗi cung ứng và hệ sinh thái công nghiệp tại Thường Châu, thành phố tự định vị là “thủ phủ năng lượng mới” của Trung Quốc.
“Điểm mấu chốt nằm ở cụm công nghiệp này”, Rath nói, đề cập đến mật độ cao của các nhà cung cấp thiết bị thủy lực, khí nén, tự động hóa cũng như đội ngũ kỹ sư có thể nhanh chóng điều chỉnh thiết kế cho một dây chuyền mà ông mô tả là “đầu tiên thuộc loại này”.
Theo Rath, nếu không sản xuất tại Trung Quốc, EnerVenue sẽ rất khó chứng minh được quy trình sản xuất ở quy mô thương mại với lượng vốn hiện có.
Quyết định của công ty cho thấy các ưu đãi như giảm thuế, đơn giản hóa cấp phép và những chính sách khác của Mỹ có thể vẫn chưa đủ để bù đắp lợi thế sản xuất của Trung Quốc, ngay cả trong lĩnh vực pin, ngành được xem là quan trọng đối với an ninh năng lượng và khả năng tự chủ chuỗi cung ứng của Mỹ.
Rath cho biết khi gia nhập EnerVenue hồi tháng 4, một trong những điều kiện ông đặt ra là công ty phải xây dựng năng lực sản xuất tại Trung Quốc.
Chi phí thấp hơn, chuỗi cung ứng sâu hơn
Một quản lý tại nhà máy Thường Châu cho biết các nhà cung cấp địa phương thường sẵn sàng phát triển thiết bị trước mà chưa yêu cầu thanh toán, chỉ thu tiền khi thiết kế được lựa chọn. Trong khi đó, các nhà cung cấp nước ngoài thường yêu cầu thanh toán ngay từ đầu.
Chi phí lao động kỹ thuật cũng thấp hơn đáng kể. Theo người này, kỹ sư mới tốt nghiệp tại nhà máy có mức lương khoảng 12.000 nhân dân tệ/tháng, tương đương khoảng 1.792 USD, thấp hơn nhiều so với mặt bằng tại Mỹ.
Nhà máy ở Thường Châu hiện có mức tự động hóa khoảng 95% và dự kiến sử dụng khoảng 400 lao động vào cuối năm nay.
Rath không công bố tổng vốn đầu tư chính xác cho cơ sở này, nhưng cho biết chi phí nằm trong khoảng 20 đến 50 triệu USD. Hỗ trợ từ chính quyền địa phương chủ yếu tập trung vào cấp phép, chứng nhận và lựa chọn địa điểm.
Từng định đầu tư 264 triệu USD vào Kentucky
EnerVenue có trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Fremont, bang California. Công ty được thành lập bởi Yi Cui, giáo sư khoa học vật liệu tại Đại học Stanford.
Startup này phát triển pin nickel hydrogen dựa trên công nghệ từng được NASA sử dụng trên Kính viễn vọng Không gian Hubble và Trạm Vũ trụ Quốc tế.
Năm 2023, EnerVenue công bố kế hoạch xây nhà máy đầu tiên tại Kentucky. Giai đoạn 1 của dự án dự kiến tiêu tốn 264 triệu USD và tạo khoảng 450 việc làm.
Tuy nhiên, công ty từ bỏ kế hoạch chỉ một năm sau đó.
Nhà máy Trung Quốc sẽ tăng mạnh công suất
Rath cho biết dự án Kentucky vẫn là một “kinh nghiệm đáng giá”, nhưng vào thời điểm đó công nghệ của công ty chưa đủ sẵn sàng để triển khai sản xuất. Sau đó, EnerVenue thiết kế lại cả sản phẩm pin lẫn nhà máy.
EnerVenue đặt mục tiêu đạt công suất hằng năm 250 MWh trong năm nay, tương đương khoảng 300 cell pin mỗi ngày.
Đến quý 3/2027, công suất dự kiến tăng lên 1 GWh/năm.
Công ty cũng đang có nguồn vốn đáng kể để phục vụ mở rộng. Tháng 3, EnerVenue huy động hơn 300 triệu USD trong vòng gọi vốn do Full Vision Capital, văn phòng quản lý tài sản gia đình của Peter Lee Ka kit tại Hồng Kông, dẫn đầu.
Các nhà đầu tư khác có Saudi Aramco và SLB.
Hiện chưa rõ pin được sản xuất tại Trung Quốc có đủ điều kiện hưởng các khoản tín dụng thuế năng lượng sạch tại Mỹ hay không. Luật thuế được ông Trump ký năm 2025 vẫn duy trì ưu đãi cho lưu trữ pin nhưng bổ sung các hạn chế liên quan đến hàm lượng và quyền sở hữu Trung Quốc.
Rath mô tả EnerVenue là “một công ty Mỹ với dấu chân tại Trung Quốc”.
Trung Quốc là “nhà máy của các nhà máy”
EnerVenue dự kiến mở thêm các cơ sở sản xuất tương tự tại Bắc Mỹ, Trung Đông và châu Âu từ năm 2028. Địa điểm cụ thể dự kiến được lựa chọn trong năm tới.
Tuy vậy, Rath nhấn mạnh Trung Quốc vẫn là một mắt xích quan trọng trong chiến lược mở rộng toàn cầu của công ty.
Theo ông, Trung Quốc là “nhà máy của các nhà máy”, đồng thời coi việc đặt cơ sở sản xuất tại đây là bước đệm quan trọng trước khi EnerVenue nhận rộng mô hình sang các khu vực khác.
Khi được hỏi liệu EnerVenue có còn kế hoạch xây nhà máy tại Mỹ hay không, Rath cho biết công ty vẫn muốn tham gia sâu vào thị trường Bắc Mỹ, nhưng quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào môi trường pháp lý và quy định.
Trường hợp của EnerVenue phản ánh một thách thức lớn đối với nỗ lực đưa sản xuất trở lại Mỹ. Với những ngành cần chuỗi cung ứng sâu, đội ngũ kỹ thuật linh hoạt và hệ sinh thái nhà cung cấp hoàn chỉnh, lợi thế tích lũy của các trung tâm công nghiệp tại Trung Quốc vẫn là yếu tố khó thay thế trong ngắn hạn.
