Quốc gia Đông Nam Á chi 5.500 tỷ đồng xây siêu đập, mỗi ngày cung cấp 600 triệu lít nước cho thủ đô

Dự án đập Kaliwa trị giá 211 triệu USD (khoảng 5.500 tỷ đồng) tại Philippines được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết tình trạng thiếu nước của thủ đô Manila bằng cách cung cấp khoảng 600 triệu lít nước mỗi ngày.

Nhưng đối với các cộng đồng bản địa sinh sống tại dãy núi Sierra Madre, công trình này lại làm dấy lên nỗi lo về nguy cơ mất nhà cửa và đất đai tổ tiên.

Theo Trung tâm Báo chí Điều tra Philippines (PCIJ), dự án vẫn đang trong quá trình triển khai và tiếp tục vấp phải những cảnh báo từ người dân địa phương, các thủ lĩnh bản địa cũng như những đánh giá về tác động của công trình đối với khu vực.

Điều đáng chú ý là Kaliwa không phải một dự án thủy điện. Mục tiêu chính của con đập là tích trữ và cung cấp nước cho Manila thay vì sản xuất điện năng.

Về quy mô, đập Kaliwa được thiết kế cao khoảng 60m, với diện tích hồ chứa gần 291ha và sức chứa tối đa khoảng 57 triệu m3 nước. Dự án còn bao gồm đường hầm dẫn nước dài 27,7km - đóng vai trò vận chuyển nước từ hồ chứa tới hệ thống cấp nước phục vụ vùng đô thị Manila.

Bài toán phía sau đập Kaliwa

Nhu cầu nước sạch ngày càng tăng tại Manila đã khiến đập Kaliwa trở thành một trong những giải pháp trọng tâm. Dự án được thiết kế để đưa khoảng 600 triệu lít nước/ngày tới khu vực đô thị rộng lớn này, qua đó tăng cường an ninh nguồn nước cho hàng triệu cư dân.

Tuy nhiên, dự án lại làm dấy lên lo ngại tại Daraitan - một cộng đồng nằm trong dãy Sierra Madre thuộc tỉnh Rizal. Người dân địa phương, đặc biệt là các nhóm bản địa, lo ngại hồ chứa hình thành sau khi đập hoàn thành có thể ảnh hưởng đến nhà cửa và đất đai tổ tiên của họ.

Theo PCIJ, các đánh giá môi trường gần đây đã làm gia tăng quan ngại về phạm vi tác động của dự án.

Dù chưa có bằng chứng cho thấy khu dân cư đã bị ngập, nhiều hộ dân cho rằng một số khu vực từng được xem là an toàn vẫn có thể đối mặt rủi ro khi hồ chứa đi vào hoạt động.

Sự bất định đó đang ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của cộng đồng địa phương. Các gia đình cần biết liệu họ có thể tiếp tục sinh sống tại nơi ở hiện tại hay sẽ phải chuyển đến những khu vực cao hơn.

Đối với người bản địa, việc di dời không đơn thuần là chuyển từ ngôi nhà này sang ngôi nhà khác mà còn liên quan đến bản sắc văn hóa và mối liên kết với vùng đất tổ tiên.

Bên cạnh đó, việc thay đổi dòng chảy của sông Kaliwa cũng có thể ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đời sống của cư dân ven sông.

Điều này khiến dự án trở thành bài toán khó giữa nhu cầu bảo đảm nguồn nước cho Manila và việc bảo vệ quyền lợi của các cộng đồng sinh sống tại Sierra Madre.