Chưa đầy 2 tháng nữa, loạt trường hợp này sẽ bị thu hồi sổ đỏ, người dân cần đặc biệt chú ý

Những trường hợp nào bị thu hồi sổ đỏ?

Theo khoản 2 Điều 152 Luật Đất đai 2024, cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đã cấp trong 6 trường hợp.

Thứ nhất, Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích đất ghi trên giấy chứng nhận. Khi đó, giấy chứng nhận đã cấp được thu hồi để cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai theo quy định.

Thứ hai, người sử dụng đất thực hiện thủ tục cấp đổi giấy chứng nhận. Sổ đỏ cũ được thu hồi trong quá trình cấp đổi để bảo đảm thông tin quản lý đất đai thống nhất.

Thứ ba, người sử dụng đất hoặc chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất đăng ký biến động mà thuộc trường hợp phải cấp mới giấy chứng nhận. Khi đó, giấy chứng nhận đã cấp trước đây được thu hồi để thực hiện thủ tục cấp mới.

Thứ tư, giấy chứng nhận được cấp không đúng quy định pháp luật tại thời điểm cấp. Các sai sót có thể liên quan đến thẩm quyền cấp, đối tượng sử dụng đất, diện tích, điều kiện cấp, mục đích sử dụng, thời hạn hoặc nguồn gốc sử dụng đất.

Đây là trường hợp cần đặc biệt lưu ý bởi việc thu hồi phải dựa trên kết quả kiểm tra, xác minh và thực hiện theo trình tự pháp luật, không phải cứ phát hiện thông tin có dấu hiệu sai lệch là giấy chứng nhận đương nhiên bị thu hồi.

Thứ năm, giấy chứng nhận đã cấp bị tòa án có thẩm quyền tuyên hủy. Việc xử lý được thực hiện theo bản án, quyết định có hiệu lực và quy định pháp luật liên quan.

Thứ sáu, giấy chứng nhận có thể bị thu hồi khi thực hiện đấu giá, giao quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất theo yêu cầu của tòa án, cơ quan thi hành án mà người phải thi hành án không nộp giấy chứng nhận đã cấp.

Như vậy, không phải tất cả các trường hợp thu hồi sổ đỏ đều xuất phát từ vi phạm pháp luật đất đai. Một số trường hợp chỉ là bước xử lý hồ sơ trong quá trình cấp đổi, cấp mới hoặc cập nhật thông tin sau khi có biến động.

Sổ đỏ cấp sai quy định được xử lý như thế nào?

Theo Điều 46 Nghị định 101/2024/NĐ-CP, việc thu hồi giấy chứng nhận đã cấp được thực hiện theo từng trường hợp cụ thể. Đối với giấy chứng nhận có dấu hiệu cấp sai quy định, cơ quan có thẩm quyền phải kiểm tra, xác định căn cứ pháp lý trước khi quyết định thu hồi.

Nếu cơ quan thanh tra có kết luận giấy chứng nhận được cấp không đúng pháp luật, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét nội dung kết luận. Trường hợp xác định kết luận đúng, cơ quan có thẩm quyền thực hiện thu hồi theo quy định; ngược lại, nếu giấy chứng nhận được cấp đúng pháp luật thì phải thông báo lại cho cơ quan thanh tra.

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền tự phát hiện giấy chứng nhận cấp sai, việc kiểm tra lại hồ sơ, thông báo lý do cho người sử dụng đất và thực hiện thủ tục thu hồi phải tuân thủ quy định.

Người sử dụng đất cũng có thể chủ động gửi văn bản kiến nghị đến cơ quan tiếp nhận hồ sơ khi phát hiện giấy chứng nhận của mình được cấp không đúng pháp luật. Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết theo trình tự tương ứng.

Đáng chú ý, khi Nhà nước chỉ thu hồi một phần diện tích đất hoặc thu hồi một số thửa đất trong giấy chứng nhận cấp chung cho nhiều thửa, phần diện tích còn lại được xử lý theo quy định về chỉnh lý hoặc cấp giấy chứng nhận. Điều này không đồng nghĩa toàn bộ quyền sử dụng đất còn lại của người dân bị chấm dứt. Trường hợp người sử dụng đất không đồng ý với quyết định giải quyết của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, họ có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định pháp luật.

Ngoài ra, nếu giấy chứng nhận thuộc trường hợp phải thu hồi nhưng người sử dụng đất không nộp lại, cơ quan có thẩm quyền có thể thực hiện thủ tục hủy giấy chứng nhận theo quy định.

Đối với giấy chứng nhận đang được thế chấp tại ngân hàng hoặc tổ chức nhận thế chấp, cơ quan thu hồi phải thông báo cho người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản và bên nhận thế chấp để phối hợp xử lý. Có thể thấy, quy định về thu hồi sổ đỏ không chỉ nhằm xử lý những trường hợp cấp giấy chứng nhận trái pháp luật mà còn bảo đảm việc cập nhật hồ sơ địa chính, giải quyết biến động đất đai và thực hiện các quyết định có hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền.Vì vậy, người dân cần phân biệt rõ giữa thu hồi giấy chứng nhận, thu hồi đất và việc cấp đổi, cấp mới giấy chứng nhận để xác định đúng quyền, nghĩa vụ của mình trong từng trường hợp.