Chưa từng có trong lịch sử: Việt Nam sắp khởi công công trình thuỷ điện có cáp treo, vốn đầu tư 28.000 tỷ

Ngày 4/11, lãnh đạo UBND tỉnh Sơn La đã chủ trì cuộc họp với các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan nhằm rà soát tiến độ, thống nhất công tác chuẩn bị cho lễ khởi công Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên, một trong những dự án năng lượng quy mô lớn đang được triển khai trên địa bàn tỉnh.

Theo kế hoạch, lễ khởi công dự kiến diễn ra vào ngày 14/11/2026 tại khu vực xây dựng hồ trên của dự án, thuộc xã Mường Bang, tỉnh Sơn La.

Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên do Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình làm chủ đầu tư, có tổng vốn hơn 27.870 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW. Công trình được triển khai trên địa bàn hai xã Mường Bang và Mường Cơi, đã được UBND tỉnh Sơn La chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư tại Quyết định số 2266/QĐ-UBND ngày 30/8/2026.

Tại cuộc họp, lãnh đạo UBND tỉnh Sơn La nhấn mạnh, việc khởi công dự án không chỉ đánh dấu bước tiến trong phát triển hạ tầng năng lượng mà còn mở ra cơ hội thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội tại địa phương.

Để bảo đảm tiến độ, lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành, chính quyền địa phương và chủ đầu tư tăng cường phối hợp, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý, rà soát các điều kiện cần thiết, bảo đảm lễ khởi công diễn ra theo đúng kế hoạch và tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật.

Đến nay, các thủ tục liên quan đến đầu tư, xây dựng, môi trường, đất đai, lâm nghiệp và quy hoạch đang được các đơn vị triển khai. Trong đó, hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi đang được cơ quan Trung ương thẩm định, còn báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được thông qua có điều kiện và tiếp tục hoàn thiện theo yêu cầu.

Song song với công tác chuẩn bị hồ sơ, hoạt động đo đạc, kiểm đếm phục vụ giải phóng mặt bằng tại xã Mường Bang đã thực hiện trên diện tích 70,86 ha. Các thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng, thu hồi đất và giải phóng mặt bằng cũng đang được tiếp tục triển khai.

Theo quy hoạch, dự án có tổng diện tích sử dụng đất hơn 425 ha, trong đó phần lớn nằm tại xã Mường Bang với hơn 414 ha, còn khoảng 10,3 ha thuộc xã Mường Cơi. Ngoài ra, khoảng 15 ha đất tại bản Lằn, xã Mường Bang được dự kiến bố trí để phục vụ công tác tái định cư.

Về tiến độ đầu tư, dự án được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 1 dự kiến triển khai từ quý I/2027 đến năm 2030, đưa vào vận hành 900 MW công suất. Giai đoạn 2 tiếp tục thực hiện từ quý I/2031 đến năm 2032, bổ sung 300 MW còn lại, nâng tổng công suất toàn dự án lên 1.200 MW.

Sau khi hoàn thành, Thủy điện tích năng Đông Phù Yên dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia.

Khác với các nhà máy thủy điện truyền thống, công trình vận hành theo nguyên lý tích trữ và tái sử dụng năng lượng thông qua hệ thống hai hồ chứa ở các cao trình khác nhau.

Cụ thể, vào những thời điểm nhu cầu tiêu thụ điện thấp, nhà máy sử dụng nguồn điện dư thừa để bơm nước từ hồ dưới lên hồ trên, qua đó tích trữ năng lượng dưới dạng thế năng của nước. Khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao, nước từ hồ trên được xả xuống hồ dưới thông qua hệ thống tua-bin để phát điện, bổ sung nguồn cung cho lưới điện.

Cơ chế vận hành này cho phép nhà máy linh hoạt điều chỉnh công suất theo nhu cầu thực tế, góp phần cân bằng cung - cầu điện, giảm áp lực huy động các nguồn phát điện có chi phí cao trong giờ cao điểm. Đồng thời, công trình còn đóng vai trò hỗ trợ ổn định hệ thống điện khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời ngày càng gia tăng.

Đáng chú ý, bên cạnh mục tiêu phát triển hạ tầng năng lượng, dự án còn được định hướng kết hợp khai thác tiềm năng du lịch sinh thái tại khu vực lòng hồ. Trong đó, phương án phát triển du lịch có đề cập đến hạng mục cáp treo vượt hồ, nhằm tận dụng lợi thế cảnh quan tự nhiên để hình thành các sản phẩm du lịch, dịch vụ.

Việc kết hợp giữa phát triển năng lượng và khai thác du lịch được kỳ vọng tạo thêm động lực tăng trưởng cho khu vực, mở rộng cơ hội phát triển dịch vụ, việc làm và nâng cao đời sống người dân tại các địa phương có dự án đi qua.

Với quy mô đầu tư gần 28.000 tỷ đồng, Thủy điện tích năng Đông Phù Yên được kỳ vọng trở thành công trình hạ tầng năng lượng quan trọng tại Sơn La, góp phần nâng cao khả năng điều tiết hệ thống điện quốc gia, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương trong những năm tới.