Quốc gia Đông Nam Á trở thành điểm đến hấp dẫn nhất của ngành AI toàn cầu, hút vốn từ cả Mỹ và Trung Quốc

Tại bang Johor (Malaysia), nơi đang chứng kiến làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu mạnh mẽ chưa từng có, các doanh nghiệp đang tìm cách thể hiện sự gắn bó với địa phương trong bối cảnh người dân ngày càng quan tâm đến tác động của những dự án này.

Trên những hàng rào bao quanh các công trường, dòng chữ “I love Johor” xuất hiện nổi bật, với từ “love” được thay bằng biểu tượng trái tim.

Các doanh nghiệp bị thu hút đến Johor nhờ giá đất rẻ, nguồn điện ổn định và chính sách cởi mở. Cách đây 5 năm, bang này chỉ có 10MW công suất trung tâm dữ liệu. Hiện con số đã cao gấp 110 lần.

Tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị AI

Làn sóng đầu tư cũng không chỉ giới hạn ở Johor. Malaysia được dự báo có thể đạt khoảng 7,7GW công suất trung tâm dữ liệu vào năm 2030. Theo HSBC, vốn đầu tư vào các trung tâm dữ liệu hiện tương đương 18% GDP của Malaysia, tỷ lệ cao nhất thế giới.

Tất cả đang tiếp thêm động lực cho nền kinh tế Malaysia. GDP nước này tăng 6% trong quý II/2026 so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 5,4% của quý I.

Tăng trưởng được thúc đẩy bởi ngành sản xuất và xây dựng, hai lĩnh vực đều gắn chặt với quá trình phát triển trung tâm dữ liệu. Xuất khẩu cũng tăng mạnh.

Malaysia vốn có thế mạnh trong lắp ráp các loại chip bán dẫn cơ bản, và lợi thế này nay đang giúp quốc gia Đông Nam Á có được chỗ đứng trong chuỗi cung ứng AI.

Theo ông Yeah Kim Leng, chuyên gia tại Đại học Sunway (Kuala Lumpur), việc điều hành kinh tế tương đối hiệu quả đã góp phần tạo nên kết quả này.

Ông cho rằng sự ổn định chính trị tương đối cùng chính sách kinh tế rõ ràng hơn trong vài năm qua đã giúp khôi phục niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài.

Malaysia cũng hưởng lợi từ căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc. Xuất khẩu sang Mỹ đã tăng vọt 80% so với cùng kỳ trong tháng 7, một phần do các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành chuyển hoạt động sản xuất sang Malaysia theo chiến lược “Trung Quốc + 1”.

Trong khi đó, đầu tư vào các trung tâm dữ liệu của Malaysia đến từ cả hai cường quốc.

Giờ đây, quốc gia này đang muốn tiến lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị AI. Dù là nơi sở hữu số lượng máy chủ khổng lồ, Malaysia vẫn thực hiện rất ít hoạt động công nghệ tiên tiến như thiết kế chip hay huấn luyện mô hình AI.

Chính phủ Malaysia tuyên bố muốn biến đất nước thành một “quốc gia AI”, đồng thời đặt mục tiêu lọt vào nhóm 10 nước dẫn đầu thế giới về phát triển AI vào năm 2030.

Vì vậy, Malaysia đang trở nên khắt khe hơn trong việc lựa chọn các dự án trung tâm dữ liệu mới.

Nước này ưu tiên những dự án có khả năng tạo ra việc làm kỹ năng cao, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển, đồng thời hỗ trợ hình thành mạng lưới nhà cung cấp trong nước.

Tăng trưởng mạnh nhưng lợi ích chưa lan tỏa đồng đều

Một thách thức khác là đảm bảo thành quả tăng trưởng được phân bổ rộng rãi hơn. GDP bình quân đầu người tại Kuala Lumpur, thủ đô Malaysia, cao gấp khoảng 8 lần so với Kelantan, một bang ở miền Bắc.

Theo ông Yeah, các ngành hướng đến xuất khẩu đang tăng trưởng tốt, nhưng những doanh nghiệp chủ yếu phục vụ thị trường nội địa lại không có được kết quả tương tự. Trong khi đó, tốc độ tăng lương chưa theo kịp chi phí sinh hoạt ngày càng cao.

Một vấn đề khác là những lo ngại ngày càng lớn về lượng điện mà các trung tâm dữ liệu tiêu thụ cũng như tác động của chúng đối với môi trường.

Hiện nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu tương đương khoảng 7% tổng công suất phát điện hiện có của Malaysia. S&P Global, hãng xếp hạng tín nhiệm, dự báo tỷ lệ này có thể tăng lên gần 31% vào năm 2035.

Đầu năm nay, hàng chục người dân tại một thị trấn ở Johor đã xuống đường phản đối tình trạng bụi phát sinh từ các công trường trung tâm dữ liệu, đồng thời bày tỏ lo ngại về áp lực ngày càng lớn lên nguồn cung nước địa phương.

Tuy nhiên, khác với tại phương Tây, sự phản đối riêng lẻ đối với các trung tâm dữ liệu tại Malaysia cho đến nay vẫn chưa biến thành một làn sóng phản ứng rộng lớn hơn.

Trong cuộc bầu cử hồi tháng 7, cử tri Johor tiếp tục trao quyền cho chính quyền bang với tỷ lệ đa số cao hơn, một phần nhờ nền kinh tế tăng trưởng vững chắc.

Điều đó cho thấy, ít nhất ở thời điểm hiện tại, các dự án trung tâm dữ liệu vẫn nhận được sự ủng hộ tương đối lớn tại bang này.