2 loại đồ uống quen thuộc mà đột quỵ cũng phải sợ, người Việt uống mỗi ngày
Nghiên cứu trên gần 27.000 người phát hiện 2 loại trà quen thuộc có liên quan đến việc giảm nguy cơ đột quỵ.
Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên thế giới. Bệnh xảy ra khi nguồn cung cấp máu đến não bị gián đoạn do tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu, khiến các tế bào não bị tổn thương.
Bên cạnh những yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, hút thuốc lá và ít vận động, thói quen ăn uống hằng ngày cũng có vai trò đối với sức khỏe tim mạch. Đáng chú ý, nhiều nghiên cứu đã tìm hiểu mối liên hệ giữa các loại đồ uống quen thuộc với nguy cơ đột quỵ.
Theo nghiên cứu INTERSTROKE, những người uống 3-4 tách trà đen mỗi ngày có tỷ số chênh đột quỵ thấp hơn 29% so với nhóm không uống. Đối với trà xanh, mức chênh lệch thấp hơn được ghi nhận là 27% ở nhóm tiêu thụ lượng tương đương.
Cả hai loại trà đều được chế biến từ cây chè (Camellia sinensis), song khác nhau về phương pháp xử lý lá trà và thành phần các hợp chất sinh học.
Trà xanh ít trải qua quá trình oxy hóa nên giữ lại nhiều catechin, đặc biệt là epigallocatechin gallate (EGCG), một hợp chất thuộc nhóm polyphenol có đặc tính chống oxy hóa. Các chất này được nghiên cứu về khả năng hạn chế tổn thương tế bào, giảm viêm và hỗ trợ chức năng mạch máu.
Trong khi đó, trà đen trải qua quá trình oxy hóa trong chế biến, tạo thành các hợp chất như theaflavin. Đây cũng là nhóm polyphenol được quan tâm về khả năng chống oxy hóa và những tác động có lợi đối với sức khỏe tim mạch.
Ngoài ra, một số khu vực như Trung Quốc và Nam Mỹ, uống trà có liên quan đến khả năng đột quỵ thấp hơn, trong khi nghiên cứu tại Nam Á lại ghi nhận xu hướng ngược lại.
Ngoài ra, mối liên hệ có lợi của việc uống trà không còn được ghi nhận ở nhóm thường xuyên thêm sữa. Các nhà khoa học đặt giả thuyết rằng thành phần trong sữa có thể ảnh hưởng đến hoạt tính chống oxy hóa của trà.
Giảm lượng cà phê trong ngày
Không chỉ trà xanh và trà đen, cà phê cũng chứa caffeine và polyphenol, những hợp chất có tác động sinh học đối với cơ thể. Tuy nhiên, hàm lượng và thành phần các chất này khác nhau giữa từng loại đồ uống.
Cà phê có các hợp chất như axit chlorogenic, một loại polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa. Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), cà phê pha thông thường chứa nhiều caffeine hơn trà xanh và trà đen khi so sánh cùng dung tích.
Caffeine có thể làm tăng huyết áp tạm thời, đặc biệt ở những người nhạy cảm với chất kích thích này. Trong khi đó, tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến đột quỵ.
Phân tích INTERSTROKE ghi nhận những người uống hơn 4 tách cà phê mỗi ngày có tỷ số chênh đột quỵ cao hơn 37% so với nhóm không uống. Ngược lại, nghiên cứu không phát hiện mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa việc uống 1-4 tách mỗi ngày với khả năng đột quỵ gia tăng.
Thêm vào đó, nghiên cứu còn phát hiện lạm dụng nước ngọt có gas, bao gồm cả loại có đường và chất tạo ngọt nhân tạo, có liên quan đến nguy cơ đột quỵ cao hơn 22%.
Một số đồ uống cũng được ghi nhận lợi ích giảm nguy cơ đột quỵ
Bên cạnh trà xanh và trà đen, một số loại đồ uống quen thuộc khác cũng được các nhà khoa học nghiên cứu về mối liên hệ với nguy cơ đột quỵ và sức khỏe tim mạch.
Đáng chú ý, một phân tích thuộc dự án INTERSTROKE cho thấy những người uống 7-8 cốc nước lọc mỗi ngày có tỷ số chênh đột quỵ thiếu máu cục bộ thấp hơn 18% so với nhóm không uống nước lọc được ghi nhận trong nghiên cứu.
Nước ép lựu cũng được quan tâm nhờ chứa nhiều polyphenol có đặc tính chống oxy hóa. Một phân tích tổng hợp 14 thử nghiệm lâm sàng với 573 người ghi nhận việc sử dụng nước ép lựu giúp giảm trung bình khoảng 5 mmHg huyết áp tâm thu so với nhóm đối chứng.
Trong khi đó, nước ép củ dền chứa nitrat tự nhiên, có thể được cơ thể chuyển hóa thành nitric oxide, góp phần làm giãn mạch và điều hòa huyết áp. Một phân tích tổng hợp năm 2024, gồm 11 thử nghiệm trên 349 người bị tăng huyết áp, ghi nhận mức giảm trung bình khoảng 5,3 mmHg huyết áp tâm thu ở nhóm sử dụng nước ép củ dền so với nhóm đối chứng.
Ngoài ra, các loại trái cây giàu flavonoid như dâu tây, việt quất và một số loại quả mọng cũng được chú ý nhờ chứa những hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa. Nghiên cứu theo dõi hơn 87.000 người Nhật Bản ghi nhận phụ nữ tiêu thụ nhiều trái cây giàu flavonoid có nguy cơ đột quỵ thấp hơn.
Dù một số đồ uống có lợi cho sức khỏe tim mạch, chưa có đủ bằng chứng khẳng định chúng trực tiếp ngăn ngừa đột quỵ. Để giảm nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần duy trì chế độ ăn lành mạnh, vận động thường xuyên và kiểm soát huyết áp.
