Rót 60 tỷ USD xây mạng lưới đường ống dầu, tham vọng thay thế eo biển Hormuz

Ngày 17/7, các doanh nghiệp năng lượng phương Tây và Chính phủ Iraq đã ký kết hàng chục thỏa thuận tại Phòng Thương mại Mỹ ở Washington.

Tổng giá trị các dự án vào khoảng 60 tỷ USD, trong đó mục tiêu trọng tâm là xây dựng các tuyến đường ống mới, giúp giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz, nơi hiện vẫn đảm nhận khoảng 20% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng sẽ cần nhiều năm trước khi những dự án này có thể thay thế vai trò của Hormuz. Theo Goldman Sachs, ngay cả một tuyến đường ống chỉ nằm trong phạm vi một quốc gia cũng mất tối thiểu khoảng 2,5 năm để hoàn thành, trong khi các dự án mới đều phải đi qua lãnh thổ của nhiều nước.

Sau khi xung đột Mỹ và Iran bùng phát từ ngày 28/2, Tehran nhiều lần đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz, khiến thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động.

Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Thomas Barrack nhận định các dự án đường ống mới có thể mở đường cho một mạng lưới vận chuyển năng lượng, qua đó khiến sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz dần trở thành "chuyện của quá khứ".

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng hoan nghênh thỏa thuận giữa Iraq và Syria về việc khôi phục tuyến đường ống dẫn dầu thô nối hai nước, coi đây là một trong những dự án hạ tầng ưu tiên.

Theo giới chức Iraq, tuyến đường ống dự kiến sẽ bắt đầu từ thành phố Basra ở miền nam, đi qua Haditha ở miền tây trước khi kết nối với cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ và cảng Baniyas của Syria. Khi hoàn thành, công suất thiết kế của tuyến này có thể đạt khoảng 2 triệu thùng dầu/ngày.

Báo cáo mới công bố của Goldman Sachs cho biết 7 dự án đường ống đang được phát triển trong khu vực có thể đảm nhận khoảng 14 triệu thùng dầu/ngày vào cuối năm 2028, tương đương khoảng 60% lưu lượng từng đi qua eo biển Hormuz trước khi xảy ra xung đột, ở mức khoảng 23 triệu thùng/ngày.

Là một trong những quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, Iraq chịu ảnh hưởng đáng kể từ căng thẳng khu vực khi vừa có sự hiện diện của lực lượng Mỹ, vừa tồn tại các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn.

Trong khi đó, Syria, quốc gia không trực tiếp tham gia cuộc xung đột, đang tìm cách tận dụng vị thế này để trở thành trung tâm trung chuyển năng lượng mới, dù vẫn đang trong quá trình khắc phục hậu quả sau hơn một thập kỷ nội chiến.

Từ tháng 4, một số lô dầu của Iraq đã được vận chuyển bằng đường bộ sang Syria rồi xuất khẩu sang châu Âu qua cảng Baniyas, sau khi cửa khẩu biên giới giữa hai nước được mở lại sau hơn 10 năm đóng cửa.

Tuy nhiên, hình thức vận chuyển bằng xe tải có chi phí cao và hiệu quả thấp hơn nhiều so với vận tải đường biển. Vì vậy, các dự án đường ống xuyên biên giới được kỳ vọng sẽ tạo ra giải pháp dài hạn, giúp Iraq và các nước trong khu vực đa dạng hóa tuyến xuất khẩu dầu, đồng thời giảm rủi ro trước những biến động tại eo biển Hormuz.