Sắp có ‘luật chơi’ mới trên thị trường chứng khoán

Tiếp tục Phiên họp thứ 6 chiều 3/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn, việc sửa luật nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ; đồng thời tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Một trọng tâm khác là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin và giao dịch điện tử trong hoạt động chứng khoán, đồng thời bổ sung cơ sở pháp lý cho các mô hình, sản phẩm và vấn đề mới phát sinh từ sự phát triển của thị trường.

Gỡ thủ tục, nhưng không hạ chuẩn an toàn

Dự thảo gồm 3 điều. So với Luật Chứng khoán hiện hành, dự kiến sửa đổi 23 điều, bổ sung 1 điều và giữ nguyên 112 điều. Các nội dung sửa đổi tập trung vào giao dịch điện tử; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh doanh chứng khoán; hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ; hành nghề chứng khoán; quỹ đầu tư và chính sách phát triển thị trường.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán, qua đó tạo cơ sở cho việc ứng dụng công nghệ mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra lưu ý việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính cần được thực hiện có cơ sở, đồng thời phải có công cụ hậu kiểm đủ mạnh.

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, việc giảm điều kiện không được làm suy giảm các chuẩn an toàn hoặc vô tình chuyển rủi ro từ cơ quan quản lý sang nhà đầu tư và thị trường.

AI vào thị trường, trách nhiệm phải rõ

Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý đối với giao dịch điện tử và các công nghệ mới.

Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trách nhiệm lưu vết, truy xuất dữ liệu, bảo đảm tính liên tục của hệ thống và phương án xử lý khi xảy ra sự cố.

Đối với trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán và tư vấn tự động, các ý kiến đề nghị phải có cơ chế kiểm soát mô hình, bảo đảm khả năng can thiệp của con người và xác định rõ trách nhiệm khi phát sinh sai sót.

Với hoạt động lưu ký chứng khoán, cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu làm rõ cơ chế quản lý thay thế trong trường hợp bãi bỏ một số điều kiện; tiêu chí lựa chọn tổ chức lưu ký; cơ chế phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cũng như phương án xử lý, chuyển giao tài sản nếu tổ chức lưu ký không còn đáp ứng yêu cầu.

Nhiều ý kiến cho rằng vẫn cần duy trì các yêu cầu về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và hạ tầng. Nếu cắt giảm, phải đi kèm cơ chế giám sát thường xuyên để không làm suy giảm an toàn thị trường.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát các quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm thực chất nhưng không tạo khoảng trống quản lý.

Theo đó, việc giảm tiền kiểm sẽ phải gắn với tăng cường hậu kiểm, giám sát và bảo đảm hoạt động của thị trường chứng khoán ổn định, liên tục. Dự án luật cũng sẽ tiếp tục được rà soát về tính thống nhất với các luật liên quan, hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp.