Sắp có ‘sóng’ IPO từ khối FDI: Cơ hội săn cổ phiếu chất lượng cao cho nhà đầu tư

Sáng 17/9, tại hội thảo “Lộ trình Niêm yết cho Doanh nghiệp FDI tại Việt Nam”, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch UBCKNN, cho biết khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang được cơ quan quản lý kỳ vọng sẽ trở thành một nguồn cung mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo ông Thu, nhu cầu vốn cho nền kinh tế trong giai đoạn 2026-2030 rất lớn. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội được ước tính cần khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, tương đương bình quân 7,7 triệu tỉ đồng mỗi năm.

Trong bối cảnh đó, thị trường vốn được định hướng không chỉ là kênh cung ứng vốn mà còn phải trở thành hệ sinh thái có khả năng dẫn dắt, phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.

FDI tăng mạnh nhưng hiện diện trên sàn còn rất nhỏ

Quy mô thị trường vốn Việt Nam những năm gần đây đã tăng đáng kể. Vốn hóa thị trường cổ phiếu năm 2025 đạt khoảng 9,97 triệu tỉ đồng và đến cuối tháng 8/2026 vượt 10,6 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 62,69% GDP.

Tổng giá trị huy động qua thị trường chứng khoán năm 2025 đạt hơn 1,22 triệu tỉ đồng. Riêng 8 tháng đầu năm 2026, con số này đạt hơn 0,66 triệu tỉ đồng, trong đó phần lớn đến từ kênh trái phiếu.

Cùng lúc, dòng vốn FDI vào Việt Nam tiếp tục tăng mạnh. Năm 2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài đạt 38,4 tỷ USD, vốn thực hiện đạt 27,6 tỷ USD. Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đạt 40,62 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ. Vốn FDI thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%.

Tuy nhiên, một nghịch lý đang tồn tại: dòng vốn FDI vào Việt Nam rất lớn nhưng số doanh nghiệp FDI hiện diện trên thị trường chứng khoán lại cực kỳ khiêm tốn.

Theo số liệu được trình bày tại hội thảo, từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động đến nay mới có 11 doanh nghiệp FDI từng niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, hiện còn 10 doanh nghiệp trên tổng số gần 1.600 doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch toàn thị trường.

Cuối năm 2025, nhóm doanh nghiệp FDI này có tổng vốn điều lệ khoảng 12.629 tỉ đồng và tổng tài sản 44.696 tỉ đồng, lần lượt chỉ tương đương khoảng 0,15% và 0,48% toàn thị trường.

UBCKNN muốn mở rộng “hàng hóa” chất lượng cao

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, đây chính là dư địa để thị trường chứng khoán mở rộng nguồn cung trong thời gian tới.

Định hướng được cơ quan quản lý đặt ra là khuyến khích những doanh nghiệp FDI có nền tảng vững mạnh, hoạt động kinh doanh tốt và có chiến lược gắn bó lâu dài với Việt Nam tham gia thị trường chứng khoán.

Đáng chú ý, nhóm được kỳ vọng không chỉ là các doanh nghiệp FDI nói chung mà tập trung vào những doanh nghiệp có nhu cầu tăng vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh tại Việt Nam, đồng thời không còn bị ràng buộc bởi các điều kiện riêng về chuyển đổi mô hình và chuyển nhượng cổ phần.

Trong trường hợp đáp ứng các điều kiện theo quy định, doanh nghiệp có thể thực hiện IPO gắn với niêm yết, qua đó vừa huy động thêm vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, vừa tạo thêm hàng hóa cho thị trường chứng khoán.

Điều này mở ra khả năng thị trường sẽ có thêm những doanh nghiệp FDI quy mô lớn, có hoạt động sản xuất kinh doanh thực chất và gắn với các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, từ định hướng thu hút của cơ quan quản lý đến một “sóng IPO” thực tế vẫn còn phụ thuộc vào quyết định của từng doanh nghiệp và điều kiện pháp lý, thị trường.

Nhà đầu tư có thêm lựa chọn?

Ông Hoàng Văn Thu cho rằng việc gia tăng sự hiện diện của doanh nghiệp FDI có thể góp phần nâng cao uy tín, chất lượng hàng hóa, quy mô vốn hóa và thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Sự tham gia của nhóm doanh nghiệp này cũng được kỳ vọng hỗ trợ thu hút thêm nguồn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp từ nước ngoài.

Với nhà đầu tư, nếu các doanh nghiệp FDI quy mô lớn thực sự tham gia thị trường, nguồn cung cổ phiếu sẽ được mở rộng theo hướng đa dạng hơn về ngành nghề và mô hình kinh doanh.

Đặc biệt, những doanh nghiệp có hoạt động lâu năm tại Việt Nam, doanh thu và tài sản lớn, đồng thời có nhu cầu huy động vốn để mở rộng sản xuất có thể trở thành nhóm đáng chú ý khi tiến hành IPO và niêm yết.

Dù vậy, việc một doanh nghiệp có vốn nước ngoài tham gia IPO không đồng nghĩa cổ phiếu đó mặc nhiên có chất lượng hay mang lại hiệu quả đầu tư. Nhà đầu tư vẫn cần đánh giá riêng về kết quả kinh doanh, định giá, triển vọng ngành, cơ cấu sở hữu và kế hoạch sử dụng vốn của từng doanh nghiệp.

Theo định hướng của UBCKNN, Việt Nam tiếp tục mở rộng quy mô và độ sâu của thị trường vốn, phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững và tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức.

Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là giá trị tài sản của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường vốn, thị trường chứng khoán đạt khoảng 15% GDP.

Cùng với đó, cơ quan quản lý định hướng duy trì các tiêu chuẩn nâng hạng của FTSE Russell, đáp ứng tiêu chí của MSCI, hiện đại hóa hạ tầng thị trường và vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm vào năm 2027.