Sắp khánh thành tuyến đường sắt cao tốc Đông​ -​ Tây trị giá gần 2 triệu tỷ đồng, chiều dài 2.100km ở Trung Quốc

Tuyến tàu điện tốc độ cao huyết mạch Đông - Tây sắp được “hàng xóm Việt Nam” xây dựng

Mới đây, đoạn Vũ Hán - Nghi Xương của tuyến cao tốc dọc sông Dương Tử(tuyến đường sắt cao tốc Vũ - Nghi) đã chính thức khai thông, đưa tổng chiều dài đường sắt cao tốc đang khai thác của tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc tiến sát mốc 2.600 km, gia nhập nhóm dẫn đầu cả nước.

Trong một năm qua, Hồ Bắc được xem là địa phương xây dựng cao tốc quyết liệt nhất, từ ngoài top 10 vươn lên vị trí thứ 5 ở Trung Quốc, chỉ sau Quảng Đông, Sơn Đông, An Huy và Giang Tô.

Việc khai thông tuyến cao tốc Vũ - Nghi không chỉ đưa Hồ Bắc trở thành tỉnh đứng thứ 5 về đường sắt cao tốc, thúc đẩy hình thành đầu mối cao tốc hình chữ “Mễ” (米, nghĩa là hạt gạo) của Vũ Hán, mà quan trọng hơn là đánh dấu sự khai trương thành công đầu tiên của các tuyến đường sắt cao tốc dọc theo sông Dương Tử.

Tuyến đường sắt cao tốc sông Dương Tử, còn được gọi là tuyến đường sắt cao tốc Thượng Hải - Trùng Khánh - Thành Đô, chạy từ Thượng Hải dọc theo sông Dương Tử đến tận Trùng Khánh và Thành Đô.

Với tổng chiều dài tới 2.100 km, tổng vốn đầu tư khoảng 530 tỷ nhân dân tệ (gần 1,99 triệu tỷ đồng), đây được xem là huyết mạch giao thông Đông - Tây quan trọng nhất của Trung Quốc (đại động mạch cao tốc Đông – Tây).

Tuyến đường sắt cao tốc này được thiết kế với tốc độ tàu điện chạy 350 km/giờ trên toàn tuyến. Khi hoàn thành, thời gian đi từ Thượng Hải đến Thành Đô sẽ rút ngắn từ 12 giờ xuống chỉ còn 7 giờ.

Do tuyến đường dài và vốn đầu tư lớn, đường sắt cao tốc dọc sông Dương Tử không được xây dựng một lần mà chia thành nhiều đoạn gồm: cao tốc phía Bắc dọc sông Dương Tử, cao tốc Hợp Phì – Vũ Hán, cao tốc Vũ Hán – Nghi Xương, cao tốc Nghi Xương – Trùng Khánh, cao tốc tuyến trung tâm Thành Đô – Trùng Khánh.

Là đoạn xây dựng sớm nhất và khánh thành đầu tiên, tuyến đường sắt cao tốc Vũ - Nghi khởi công năm 2021, sau 4 năm chính thức hoàn thành, mở màn cho quá trình đưa toàn tuyến vào vận hành.

Hiện nay, các đoạn còn lại đều đã khởi công, dự kiến toàn tuyến thông suốt vào khoảng năm 2030.

Video hành khách Trung Quốc trải nghiệm đi tàu cao tốc từ Vũ Hán đến Nghi Xương - Nguồn clip: 一航走遍世界

Theo quy hoạch, tuyến đường sắt cao tốc phía Bắc dọc sông Dương Tử (kết nối Thượng Hải – Nam Kinh – Hợp Phì) và tuyến đường sắt cao tốc Trung tâm Thành Đô - Trùng Khánh sẽ khai thông năm 2027.

Đoạn Vũ Hán – Hợp Phì hoàn thành năm 2028, còn đoạn khó nhất từ Nghi Xương đến Phù Lăng phải chờ tới khoảng năm 2030.

Điều này đồng nghĩa với việc tuyến đường sắt cao tốc Đông – Tây được mong đợi từ lâu sắp xuất hiện, tái định hình cấu trúc không gian của Vành đai kinh tế sông Dương Tử.

Cao tốc dọc sông Dương Tử quan trọng đến mức nào?

Tuyến đường sắt cao tốc này chạy dọc sông Dương Tử, kết nối Vành đai kinh tế sông Dương Tử – một trong những khu vực đông dân nhất, sản lượng kinh tế lớn nhất, mật độ các thành phố lớn và vừa cao nhất của Trung Quốc.

Là chiến lược vùng trọng điểm, vành đai này bao gồm 11 tỉnh, thành phố, chiếm khoảng 60% quy mô kinh tế cả nước.

Tuyến đường sắt cao tốc dọc sông Dương Tử trực tiếp xuyên qua 6 tỉnh, thành phố: Thượng Hải, Giang Tô, An Huy, Hồ Bắc, Trùng Khánh và Tứ Xuyên.

Cả 6 tỉnh thành đều là địa phương kinh tế và dân số lớn, với tổng GRDP (tổng sản phẩm trên địa bàn) gần 40 nghìn tỷ nhân dân tệ (gần 150 triệu tỷ đồng) và dân số 345 triệu người, lần lượt chiếm 29,5% và 24,5% cả nước.

Từ vùng sông nước Giang Nam đến núi non Ba Thục, tuyến đường sắt cao tốc này kết nối 3 cụm đô thị lớn: Đồng bằng Trường Giang, trung lưu sông Dương Tử và Thành Đô – Trùng Khánh, đều nằm trong 5 cụm đô thị quan trọng nhất Trung Quốc.

Đáng chú ý, tuyến này sẽ kết nối trực tiếp các đô thị trung tâm như Thượng Hải, Nam Kinh, Hợp Phì, Vũ Hán, Trùng Khánh và Thành Đô. Tầm quan trọng của nó là không thể phủ nhận.

Hiện nay, khu vực dọc sông đã có tuyến đường sắt Thượng Hải – Vũ Hán – Thành Đô và tuyến vận tải thủy nội địa sông Dương Tử đứng đầu cả nước. Vậy tại sao lại cần thiết phải xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc mới dọc theo sông Dương Tử?

Nguyên nhân là đường thủy chủ yếu phục vụ vận tải hàng hóa, còn tuyến đường sắt Thượng Hải – Vũ Hán – Thành Đô hiện hữu có tiêu chuẩn thiết kế thấp, không đồng đều, dẫn đến tình trạng tắc nghẽn ở các đoạn trọng yếu.

Một số đoạn như Nghi Xương – Vạn Châu chỉ có tốc độ thiết kế 160 km/giờ, khó đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách nhanh và khối lượng lớn.

Bên cạnh đó, mạng lưới đường sắt khu vực còn thưa thớt, tình trạng tranh chấp tuyến giữa hàng hóa và hành khách khá nghiêm trọng, khiến năng lực vận tải hàng hóa bị hạn chế.

Vì vậy, việc xây dựng một tuyến đường sắt cao tốc với tốc độ thiết kế tàu chạy đạt 350 km/giờ, kết nối trực tiếp Thượng Hải – Nam Kinh – Hợp Phì – Vũ Hán – Trùng Khánh – Thành Đô là cần thiết và cấp bách.

Một tuyến cao tốc kết nối hàng nghìn dặm giúp thu hẹp khoảng cách thời gian – không gian, thúc đẩy dòng người, dòng hàng và dòng vốn lưu chuyển nhanh chóng, tạo hiệu ứng kinh tế rõ rệt.

Khi tuyến đường sắt cao tốc dọc sông Dương Tử hoàn thành, năng lực của tuyến Thượng Hải – Vũ Hán – Thành Đô truyền thống cũng sẽ được “giải phóng”, mở rộng vận tải hàng hóa và giảm áp lực cho các âu tàu của đập Tam Hiệp.

Đồng thời, mạng lưới cao tốc dày hơn sẽ giúp một số “vùng trũng cao tốc” thoát khỏi thế khó, như khu vực trung tâm Giang Tô, trung tâm Tứ Xuyên – Trùng Khánh, vùng núi Đại Biệt Sơn giữa An Huy – Hồ Bắc.

Có thể thấy, một tuyến đường sắt cao tốc dọc sông Dương Tử sẽ kết nối các tuyến giao thông huyết mạch Đông-Tây, liên kết toàn bộ Vành đai Kinh tế của con sông này thành một thể thống nhất và tất cả thành phố dọc tuyến đường đều sẽ được hưởng lợi từ đó..

Có cao tốc dọc sông, cũng có cao tốc dọc biển

Gần đây, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia và Bộ Giao thông Trung Quốc đã tuyên bố rằng trong thời kỳ Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, họ sẽ thúc đẩy xây dựng tuyến đường sắt cao tốc dọc biển và dọc sông.

So với cao tốc dọc sông, cao tốc dọc biển còn dài hơn, chạy từ Liêu Ninh, Sơn Đông, qua Giang Tô, Thượng Hải, Chiết Giang, Phúc Kiến, tới Quảng Đông, Quảng Tây, với tổng chiều dài khoảng 4.000 km.

Tuyến này cũng không thông suốt một mạch mà gồm nhiều đoạn: Tân Tân – Duy Phường, Thanh Đảo – Diêm Thành, Diêm Thành – Nam Thông, Thượng Hải – Tô Châu – Nam Thông, Nam Thông – Tô Châu – Gia Hưng – Ninh Ba, Ninh Ba – Thái Châu – Ôn Châu, Ôn Châu – Phúc Châu, Phúc Châu – Hạ Môn, Chương Châu – Sán Đầu, Quảng Châu – Sán Đầu – Sán Vĩ, Quảng Châu – Trạm Giang, Hợp Phố – Trạm Giang… tạo thế nhiều tuyến song song.

Chỉ vài ngày trước, hai tuyến đường sắt cao tốc Quảng Châu – Trạm Giang và Sán Đầu – Sán Vĩ đồng loạt khai thông, một tuyến ở phía Đông và một tuyến ở phía Tây, kết nối toàn bộ khu vực ven biển Quảng Đông và đánh dấu sự hoàn thành toàn bộ đoạn đường sắt cao tốc ven biển thuộc tỉnh này.

Hiện nay, tuyến đường sắt cao tốc dọc biển về cơ bản đã khởi công toàn tuyến, trong đó các đoạn xuyên tỉnh được quan tâm nhất vì thường là “điểm nghẽn” trong quá trình xây dựng.

Các tuyến như Thiên Tân – Duy Phường (Thiên Tân – Sơn Đông), Nam Thông – Tô Châu – Gia Hưng – Ninh Ba (Giang Tô – Chiết Giang), Ôn Châu – Phúc Châu (Chiết Giang – Phúc Kiến), Chương Châu – Sán Đầu (Phúc Kiến – Quảng Đông), Hợp Phố – Trạm Giang (Quảng Đông – Quảng Tây) đều đang được triển khai.

Là trục dọc đầu tiên trong mạng lưới “8 dọc 8 ngang” (chữ Mễ), tuyến đường sắt cao tốc dọc biển này không còn xa ngày thông suốt toàn tuyến.

Có thể thấy, cao tốc dọc biển không tạo hiệu ứng rút ngắn thời gian – không gian mạnh như cao tốc dọc sông.

Từ Thượng Hải đến Quảng Châu, đi thẳng qua Giang Tây – Hồ Nam hiệu quả hơn nhiều so với vòng theo ven biển.

Thực chất, cao tốc dọc biển không nhắm tới hiệu suất di chuyển giữa các đại đô thị, mà nhằm bù đắp khoảng trống của các thành phố vừa và nhỏ, đặc biệt là các địa phương giáp ranh tỉnh, xóa bỏ các “đường cụt” về mặt địa lý.

Nhờ đó, Sán Đầu, Trạm Giang không còn là “đầu cuối đường sắt”, Ninh Ba cũng không còn ở rìa mạng lưới cao tốc, mà có thể trở thành đầu mối mới.

Quan trọng hơn, tuyến này kết nối hầu hết các cảng lớn của Trung Quốc, hình thành một vành đai kinh tế ven biển khổng lồ, thúc đẩy phối hợp phát triển liên vùng.

Khi các tuyến đường huyết mạch chính theo hướng Đông – Tây và Bắc – Nam hoàn thành, mạng lưới cao tốc “8 dọc 8 ngang” của Trung Quốc sẽ chính thức hoàn chỉnh.

Trong tương lai, việc có tiếp tục xây dựng ồ ạt các tuyến đường sắt cao tốc hay không sẽ không còn do mệnh lệnh hành chính hay quy hoạch quyết định mà phụ thuộc vào năng lực tài chính và nhu cầu hành khách thực tế.

Theo Sohu