Thế giới không ngừng khủng hoảng, đầu tư vào tài sản nào để không bị bỏ lại phía sau?

Thêm chiến tranh. Thêm xung đột chính trị. Thêm thiên tai do thời tiết cực đoan.

Tương lai có vẻ u ám, và đối với các nhà đầu tư, tình hình còn đáng lo hơn: những phương thức phòng vệ truyền thống trước các cú sốc có thể không còn hiệu quả.

Vấn đề cốt lõi là sự trở lại của thế cạnh tranh giữa các siêu cường và việc Mỹ dần rút khỏi vai trò “cảnh sát thế giới”. Tình hình càng trầm trọng hơn bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn do biến đổi khí hậu.

Kết hợp điều đó với nền chính trị đối đầu theo kiểu “mạnh ai nấy sống”, đang đe dọa thương mại toàn cầu, các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách buộc phải chuẩn bị cho những cú sốc kinh tế lớn hơn và xảy ra thường xuyên hơn.

Cuộc chiến lúc bùng phát, lúc tạm lắng giữa Mỹ, Israel và Iran là một ví dụ điển hình. Mỗi khi xung đột leo thang, một kịch bản sẽ xảy ra: giá cổ phiếu giảm, giá trái phiếu giảm và ngay cả vàng cũng giảm.

Câu hỏi khó đối với các nhà đầu tư là: Phải làm gì?

Raphael Arndt, Giám đốc điều hành Future Fund, quỹ đầu tư quốc gia của Australia, đã đi đến một kết luận đầy bất ngờ: Mua thêm cổ phiếu.

Sau đại dịch Covid-19, ông và đội ngũ của mình nhận ra rằng địa chính trị đã quay trở lại, chính phủ lớn đã quay trở lại, chính trị ngày càng mang tính dân túy và cách tiếp cận đầu tư cũ không còn phù hợp.

“Tôi nói rằng chúng ta phải phá bỏ mọi thứ, quay trở lại các nguyên lý nền tảng rồi xây dựng lại từ đầu”, ông cho biết.

Sau một cuộc rà soát sâu rộng về phương thức đầu tư của quỹ, kết luận được đưa ra là: “Chúng tôi đã xây dựng được một chiến lược danh mục khá rõ ràng. Trớ trêu thay, chiến lược đó cho thấy chúng tôi cần nhiều cổ phiếu hơn, chứ không phải ít hơn. Bởi chúng tôi cần lợi nhuận cao hơn để bù đắp cho những rủi ro”.

Trong mô hình đầu tư trước đây, trái phiếu chính phủ đóng vai trò như bộ giảm xóc. Khi nền kinh tế chịu một cú sốc, giá trái phiếu thường tăng và lợi suất giảm.

Nhưng trong một thế giới mà các cú sốc lại gây ra lạm phát, điều ngược lại có thể xảy ra: Giá trái phiếu giảm và lợi suất tăng khi những sự kiện tiêu cực xuất hiện. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh nợ công của các chính phủ đang ở mức rất cao.

“Chúng tôi phải nỗ lực rất nhiều để đa dạng hóa danh mục, và trái phiếu không nhất thiết còn mang lại hiệu quả đa dạng hóa”, Arndt nói.

Ông đã mua vàng với hy vọng tài sản này có thể mang lại khả năng bảo vệ giống như trái phiếu từng làm trong quá khứ. Tuy nhiên, kể từ khi chiến tranh với Iran nổ ra, chiến lược đó vẫn chưa phát huy tác dụng.

Ông cũng sử dụng các quỹ phòng hộ được thiết kế để có thể tạo ra lợi nhuận trong cả thị trường tăng lẫn thị trường giảm.

Future Fund có một điểm khác biệt so với nhiều quỹ lớn khác: Quỹ này có quyền tự do không cần bám sát các chỉ số tham chiếu.

Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cũng đồng ý rằng lợi suất trái phiếu cần phải cao hơn đáng kể so với trước đây để bù đắp cho hai yếu tố: lạm phát hiện biến động khó lường hơn, và trái phiếu không còn mang lại khả năng bảo vệ khi thị trường đi xuống như trước.

“Rủi ro lớn nhất là lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát, giống như trong những năm 1970 và 1980”, Raman Srivastava, Giám đốc điều hành Insight, công ty thuộc Bank of New York Mellon, nhận định.

Ông ưa chuộng trái phiếu tài trợ cơ sở hạ tầng có lợi suất tăng theo lạm phát, nắm giữ ít trái phiếu dài hạn hơn để tránh biến động do lạm phát gây ra, đồng thời khuyến nghị áp dụng cách tiếp cận đầu tư chủ động hơn.

Phản biện hiển nhiên là các nhà đầu tư lẽ ra phải biết tất cả những điều này, và đó chính là lý do lợi suất trái phiếu vẫn duy trì ở mức cao.

Cạnh tranh Mỹ - Trung không phải là thông tin mới, trong khi Nga ngày càng quyết liệt tại châu Âu. Những tuyên bố của Trung Quốc về vấn đề Đài Loan ngày càng mạnh mẽ, trong khi ông Trump không ngần ngại che giấu những tham vọng lãnh thổ của Mỹ tại châu Âu.

Tuy nhiên, Mike Bell, Giám đốc chiến lược thị trường tại RBC BlueBay Asset Management, cho rằng: “Các thị trường không thực sự phản ánh các rủi ro địa chính trị vào giá cho đến khi sự kiện thật sự xảy ra, ngay cả khi những rủi ro đó đã rất rõ ràng”.

Việc Nga tập trung lực lượng tại biên giới Ukraine trước khi triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt tại đây vào năm 2022 đã được công chúng biết đến rộng rãi. Cả cơ quan tình báo MI6 của Anh và CIA của Mỹ đều đã cảnh báo trước về kế hoạch của Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Công bằng mà nói, giá dầu đã tăng đáng kể và giá cổ phiếu đã giảm trong sáu tuần trước khi xe tăng Nga vượt qua biên giới.

Tuy nhiên, sau khi cuộc chiến chính thức nổ ra, giá dầu tiếp tục tăng vọt 30% chỉ trong hơn một tuần. Trong khi đó, chỉ số S&P 500 rơi vào thị trường giá xuống khi chiến tranh khiến tình trạng lạm phát vốn đã tăng mạnh càng trở nên nghiêm trọng hơn.

Bell cho rằng các nhà đầu tư cũng từng tỏ ra quá bình thản trước việc tàu chiến Mỹ tập trung gần Iran trước khi tiến hành tấn công.

Lời khuyên của ông là nhà đầu tư nên chú ý đến các hoạt động tập trung binh lực và phải sẵn sàng mua hoặc bán thật nhanh.

“Nếu bạn chỉ cần mua một tài sản và nắm giữ trong mười năm tới, tôi cho rằng bạn phải chấp nhận rằng hành trình đầu tư sẽ gập ghềnh hơn so với trước đây”, ông nói.

Ở thời điểm hiện tại, tôi vẫn ưa chuộng trái phiếu chính phủ như một công cụ bảo vệ trước nguy cơ thị trường cổ phiếu sụt giảm mạnh, nếu giới giao dịch trở nên bi quan về trí tuệ nhân tạo.

Một đợt giảm sâu như vậy sẽ là loại cú sốc truyền thống hơn: Nó làm nền kinh tế chậm lại, khiến lạm phát hạ nhiệt và làm cho mức lợi suất ổn định của trái phiếu Kho bạc Mỹ trở nên hấp dẫn.

Nhưng trong một thế giới đầy chiến tranh, chiến tranh thương mại và mất mùa, lợi suất trái phiếu cần phải cao hơn trước, bởi trái phiếu hiện mang lại ít khả năng bảo vệ hơn rất nhiều so với trong quá khứ.