Thống đốc NHNN: An toàn số là điều kiện bắt buộc để phát triển

Sáng 13/7, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức Hội nghị công nghệ thông tin ngành Ngân hàng 2026 với chủ đề “An toàn số, dữ liệu và AI, kiến tạo ngân hàng số an toàn, thông minh và bền vững”.

Phát biểu tại hội nghị, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đánh giá cao kết quả chuyển đổi số của ngành thời gian qua. Hiện 63% nghiệp vụ ngân hàng cho phép khách hàng thực hiện hoàn toàn trên môi trường số; tỷ lệ giao dịch qua kênh số tại nhiều ngân hàng đạt trên 98%; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp 28 lần GDP, cho thấy ngân hàng số đã trở thành kênh giao dịch phổ biến.

Tuy nhiên, Thống đốc cũng cảnh báo các nguy cơ từ tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, AI và deepfake ngày càng tinh vi. Theo đó, bảo đảm an toàn số không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là điều kiện tiên quyết để phát triển ngân hàng số bền vững, củng cố niềm tin của khách hàng và nâng cao năng lực quản trị của các tổ chức tín dụng.

Theo Thống đốc, ngành Ngân hàng là lĩnh vực nắm giữ khối lượng dữ liệu lớn, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến tài sản, quyền lợi của người dân, doanh nghiệp và sự an toàn của hệ thống tài chính, chỉ một sự cố về an toàn hệ thống, dữ liệu khách hàng hoặc gián đoạn dịch vụ cũng có thể ảnh hưởng đến niềm tin của người dân, doanh nghiệp và uy tín của toàn hệ thống. Vì vậy, đối với ngành Ngân hàng, an toàn số không chỉ là yêu cầu kỹ thuật; đó là điều kiện bắt buộc để phát triển, là nền tảng của niềm tin, là trách nhiệm quản trị và là kỷ luật vận hành của từng đơn vị.

"Tinh thần chỉ đạo của NHNN là chuyển đổi số phải đi cùng an toàn; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu; ứng dụng AI phải đi cùng quản trị rủi ro; đổi mới sáng tạo phải đi cùng tuân thủ, kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Chúng ta không đánh đổi an toàn hệ thống, an toàn dữ liệu và niềm tin của khách hàng để lấy tốc độ phát triển ngắn hạn", Thống đốc lưu ý.

Thống đốc đề nghị Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Giám đốc các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trung gian thanh toán, thông tin tín dụng phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về việc bảo đảm an ninh, an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu và hoạt động liên tục của các hệ thống thông tin, dịch vụ trên môi trường số của đơn vị mình.

Đối với dữ liệu, các đơn vị phải coi đây là tài sản chiến lược và là nền tảng của ngân hàng số. Dữ liệu phải được quản trị đúng, đủ, sạch, sống, an toàn; được phân quyền, kiểm soát, khai thác có mục đích, có giới hạn, tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Đối với AI, các đơn vị cần xác định đây là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mới, đòi hỏi phải được quản lý chặt chẽ, chủ động và có trách nhiệm. AI không chỉ là công cụ nâng cao hiệu quả vận hành, cá nhân hóa dịch vụ và hỗ trợ ra quyết định, mà còn đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát rủi ro, bảo đảm minh bạch, an toàn hệ thống và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, việc ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng phải gắn chặt với nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, có cơ chế giám sát phù hợp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Đối với an ninh mạng, các đơn vị phải chuyển mạnh từ phòng ngự bị động sang phòng thủ chủ động - liên tục, phát hiện sớm, cảnh báo sớm, xử lý sớm và phục hồi nhanh. Các đơn vị cần coi an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và phòng chống gian lận là cấu phần bắt buộc trong chiến lược phát triển, chiến lược chuyển đổi số, chiến lược dữ liệu và quản trị rủi ro tổng thể của từng đơn vị.

Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển dữ liệu, ứng dụng AI và đặc biệt là tăng cường an ninh, an toàn thông tin trong toàn Ngành. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, cảnh báo, yêu cầu khắc phục và xử lý nghiêm các trường hợp không tuân thủ, đặc biệt đối với những vấn đề có thể ảnh hưởng đến an toàn hoạt động ngân hàng, quyền lợi của khách hàng, an toàn dữ liệu.