Một việc ngân hàng bị cấm khi bán các khoản nợ của mình

Theo Thông tư 33/2026/TT-NHNN về hoạt động mua, bán nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, một trong những nguyên tắc đáng chú ý là tách bạch hoạt động cấp tín dụng với hoạt động mua, bán nợ.

Cụ thể, khoản 7 Điều 5 quy định tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài không được cấp tín dụng cho khách hàng để mua khoản nợ thuộc sở hữu của chính tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đó.

Quy định này đồng nghĩa ngân hàng không thể vừa là bên bán nợ, vừa cấp vốn cho khách hàng để mua lại chính khoản nợ mà mình đang sở hữu.

Tuy nhiên, quy định có ngoại lệ. Theo khoản 9 Điều 5, tổ chức tín dụng thực hiện mua, bán nợ theo phương án cơ cấu lại đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt không phải áp dụng quy định tại các khoản 4, 5, 6 và 7 Điều này.

Như vậy, trường hợp mua, bán nợ nằm trong phương án cơ cấu lại đã được phê duyệt có thể thuộc diện ngoại lệ đối với quy định hạn chế cấp tín dụng để mua khoản nợ do chính ngân hàng sở hữu.

Khoản nợ phải đáp ứng điều kiện gì để được mua, bán?

Bên cạnh quy định về nguồn vốn tài trợ, Thông tư 33/2026/TT-NHNN cũng đặt ra các điều kiện đối với khoản nợ được đưa vào giao dịch mua, bán.

Theo Điều 4, khoản nợ phải đáp ứng 4 điều kiện.

Thứ nhất, hồ sơ, chứng từ và tài liệu liên quan đến khoản nợ, hợp đồng bảo đảm (nếu có) do bên bán cung cấp phải phản ánh đầy đủ, chính xác thực trạng khoản nợ theo quy định pháp luật.

Thứ hai, bên bán nợ không có thỏa thuận bằng văn bản về việc không được mua, bán khoản nợ.

Thứ ba, khoản nợ không bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền kê biên tại thời điểm mua, bán.

Thứ tư, khoản nợ không được sử dụng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự tại thời điểm giao dịch, trừ trường hợp bên nhận bảo đảm đồng ý bằng văn bản về việc bán nợ.

Các điều kiện này nhằm bảo đảm tính pháp lý của khoản nợ, đồng thời hạn chế tranh chấp phát sinh trong quá trình chuyển nhượng.

Cá nhân cũng có thể mua nợ của ngân hàng

Theo khoản 5 Điều 3 Thông tư 33/2026/TT-NHNN, bên mua nợ có thể là tổ chức hoặc cá nhân, bao gồm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được phép hoạt động mua nợ; các ngân hàng thành viên và thành viên khác trong Trung tâm tài chính theo phạm vi quy định; cùng các tổ chức, cá nhân là người cư trú hoặc không cư trú.

Như vậy, cá nhân không bị loại trừ khỏi hoạt động mua nợ của ngân hàng. Tuy nhiên, việc tham gia giao dịch phải đáp ứng các điều kiện và nguyên tắc theo quy định pháp luật.

Hai phương thức mua, bán nợ

Điều 10 Thông tư 33/2026/TT-NHNN quy định tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được lựa chọn một trong hai phương thức mua, bán nợ là thỏa thuận hoặc đấu giá.

Với phương thức thỏa thuận, bên mua và bên bán đàm phán trực tiếp hoặc thông qua bên môi giới để thực hiện giao dịch.

Với phương thức đấu giá, bên bán nợ ký hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản với tổ chức hành nghề đấu giá theo quy định pháp luật về đấu giá tài sản.

Việc quy định rõ điều kiện, đối tượng và phương thức giao dịch góp phần thiết lập khuôn khổ cho hoạt động mua, bán nợ của các tổ chức tín dụng, đồng thời phân định rõ hoạt động này với hoạt động cấp tín dụng.