Thu hồi đất khi đa số đồng ý: Cần đảm bảo người dân không phải chịu rủi ro
Việc cho phép Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại khi chủ đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích được kỳ vọng tháo gỡ tình trạng dự án mắc kẹt nhiều năm. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo cơ chế này cần đi kèm điều kiện chặt chẽ để tránh tình trạng “đa số quyết định, thiểu số chịu thiệt”.
Theo định hướng tại Nghị quyết 21, Nhà nước có thể thu hồi phần diện tích còn lại của dự án nếu nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đại đa số người sử dụng đất.
Ông Phạm Đức Toản, CEO EZ Property, cho rằng đây là cơ chế có tính thực tiễn, bởi chỉ một vài hộ dân không đồng ý cũng có thể khiến cả dự án đình trệ, kéo theo chi phí tài chính tăng và lãng phí nguồn lực.
“Đề xuất này tuy không mới nhưng luôn có tính thực tiễn, giúp gỡ vướng cho nhiều dự án đang bị treo”, ông Toản nhận định.
Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, Trọng tài viên VIAC, cho rằng cơ chế này có thể tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đối với người dân.
Theo ông, không thể chỉ dựa vào tỷ lệ đồng thuận. Nhóm đa số có thể sở hữu những khu đất giá trị thấp, trong khi nhóm thiểu số lại nắm giữ vị trí đắc địa như đất mặt đường, đất góc hoặc có lợi thế kinh doanh. Nếu áp dụng thu hồi chỉ dựa trên tỷ lệ đồng ý, nhóm thiểu số có nguy cơ chịu thiệt lớn hơn.
“Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc có bao nhiêu phần trăm người đồng ý, mà là người bị thu hồi đất có được bảo đảm quyền lợi và chịu thiệt hại đến mức nào”, ông Đức nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, giá bồi thường cần tiệm cận giá thị trường, đồng thời phương án tái định cư phải bảo đảm điều kiện sống, hạ tầng, việc làm và các dịch vụ thiết yếu. Khi quyền lợi được giải quyết thỏa đáng, người dân sẽ ít có lý do phản đối và việc giải phóng mặt bằng cũng bớt phụ thuộc vào biện pháp hành chính.
