Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo siết việc bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm

Không để nhà ở xã hội trở thành cơ hội kiếm lời

Phát biểu về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn, trong khi nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả còn nhiều bất cập. Cơ cấu nhà ở hiện vẫn thiên về sở hữu, các loại hình nhà ở chưa được phân định rõ, khiến chính sách hỗ trợ chưa tập trung đúng mức vào những đối tượng cần ưu tiên, đặc biệt là người có nhu cầu thuê nhà và người cần tiếp cận nhà ở xã hội.

Theo Thủ tướng, dự thảo luật phân định 4 nhóm nhà ở, gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà công vụ và nhà ở chính sách. Trong đó, nhà ở thương mại vận hành theo cơ chế thị trường, còn các nhóm nhà ở phục vụ mục tiêu an sinh cần có cơ chế ưu đãi và quản lý phù hợp với từng đối tượng.

“Nhà nước không bao cấp về nhà ở nhưng cũng không để thị trường điều tiết hoàn toàn”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Một trong những nội dung được người đứng đầu Chính phủ lưu ý là tình trạng lợi dụng chính sách nhà ở xã hội để kiếm lời. Thời gian qua, cơ quan chức năng đã cảnh báo nguy cơ một số người mua nhà ở xã hội chờ đủ 5 năm rồi bán lại theo giá thị trường, khiến chính sách hỗ trợ an sinh bị biến thành cơ hội đầu cơ.

Để khắc phục tình trạng này, dự thảo luật quy định sau 5 năm, người mua chỉ được chuyển nhượng nhà ở xã hội cho người thuộc diện được mua nhà ở xã hội.

“Chúng ta phải kiểm soát rất chặt chẽ. Khi chuyển nhượng thì phải xác nhận. Các cấp chính quyền phải tăng cường quản lý, đúng đối tượng nhà ở xã hội thì được phép sau 5 năm chuyển nhượng, để bảo đảm nhà ở xã hội phục vụ an sinh”, Thủ tướng nêu.

Theo định hướng này, việc chuyển nhượng không chỉ phụ thuộc vào thời gian sở hữu mà còn phải bảo đảm điều kiện về đối tượng nhận chuyển nhượng. Mục tiêu là giữ đúng tính chất của nhà ở xã hội, tránh để nguồn lực ưu đãi của Nhà nước bị sử dụng sai mục đích.

Thủ tướng cho biết Quốc hội đã ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Đến nay, những chính sách đã được kiểm chứng cần được luật hóa để tạo sự ổn định trong quá trình thực hiện.

Ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, kiểm soát giá thuê

Bên cạnh việc ngăn chặn trục lợi chính sách, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh cần tập trung phát triển nhà ở cho thuê, coi đây là một trụ cột quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội và hạn chế nguy cơ đầu cơ bất động sản.

Theo Thủ tướng, giá nhà ở thương mại thời gian qua tăng cao, vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân và người lao động. Trong khi đó, nhu cầu thuê nhà dài hạn với mức giá hợp lý, bảo đảm tiêu chuẩn sinh hoạt cơ bản của công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên tại các khu công nghiệp và khu đô thị rất lớn.

Thực tế, nhà ở xã hội hiện nay chủ yếu được phát triển để bán. Đối với nhà ở cho thuê, dù đã có quy định trong luật, cơ chế ưu tiên vẫn chưa đủ rõ ràng, cụ thể và khả thi để tạo động lực phát triển.

Vì vậy, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) dành riêng một chương quy định về nhà ở cho thuê, gồm nhà ở được đầu tư bằng vốn nhà nước thông qua các quỹ nhà ở địa phương, nhà ở cho thuê không sử dụng vốn nhà nước và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.

Đáng chú ý, theo Thủ tướng, giá thuê nhà không được vượt quá khung giá do UBND cấp tỉnh quy định, nhằm bảo đảm các ưu đãi của Nhà nước thực sự chuyển thành lợi ích cho người dân.

Đối với nhà ở công vụ, dự thảo cũng bổ sung chính sách về tiền thuê nhà cho cán bộ, công chức, viên chức được điều động, luân chuyển, biệt phái đến công tác tại các xã đặc biệt khó khăn, khu vực biên giới và hải đảo, qua đó giúp cán bộ yên tâm công tác.

Một nội dung khác được đề cập là nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trong các dự án nhà ở thương mại. Theo quy định hiện nay, chủ đầu tư phải dành quỹ đất 20% hoặc nộp khoản tiền tương đương để thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, thời điểm tính tiền sử dụng đất giữa Luật Nhà ở và Luật Đất đai chưa thống nhất. Thủ tướng cho rằng cần có quy định để địa phương quyết định vấn đề này, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Làm rõ quyền sở hữu căn hộ khi chung cư hết niên hạn

Đối với vấn đề nhà chung cư, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền tài sản của người dân. Hiện nay, nhiều chung cư xuống cấp nhưng việc cải tạo, xây dựng lại còn chậm, một phần do quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi công trình hết niên hạn chưa được quy định rõ.

Theo nội dung dự thảo được Thủ tướng đề cập, thời hạn sử dụng căn hộ chung cư được xác định theo niên hạn công trình xây dựng. Khi công trình phải phá dỡ, chủ sở hữu được bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc đóng góp kinh phí để xây dựng lại theo phương án áp dụng.

Việc cải tạo, xây dựng lại chung cư cũng phải gắn với tái thiết đô thị. Đồng thời, dự thảo làm rõ phần sở hữu riêng và sở hữu chung nhằm hạn chế tranh chấp trong quản lý, vận hành nhà chung cư.

Về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng chỉ ra một số bất cập của thị trường hiện nay, trong đó có việc thông tin dự án và tình trạng pháp lý chưa được công khai đầy đủ, kịp thời; tình trạng lách luật để huy động vốn; tranh chấp kéo dài liên quan đến cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà; thủ tục, điều kiện kinh doanh còn rườm rà và một số quy định chồng lấn với Luật Đất đai.

Thủ tướng nhấn mạnh việc sửa đổi luật nhằm phát triển thị trường bất động sản minh bạch, lành mạnh, ổn định; kiểm soát chặt tình trạng đầu cơ và xây dựng hệ thống dữ liệu bảo đảm các tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống.