Chính phủ đề xuất điều chỉnh bảng giá đất 3 năm một lần
Chính phủ đề xuất chuyển từ cơ chế điều chỉnh bảng giá đất hằng năm sang chu kỳ 3 năm một lần, đồng thời bổ sung quy định về thu hồi đất bỏ hoang nhằm khơi thông nguồn lực đất đai.
Sáng 22/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi).
Theo Chính phủ, sau 2 năm thực hiện, Luật Đất đai năm 2024 đã tạo ra nhiều đổi mới quan trọng nhưng vẫn bộc lộ một số vướng mắc, bất cập trong thực tiễn. Việc sửa đổi luật được đánh giá là cấp thiết nhằm khơi thông nguồn lực đất đai, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh Việt Nam phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế hai chữ số.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là thay đổi cơ chế tài chính đất đai và xác định giá đất. Chính phủ đề xuất bỏ quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất. Thay vào đó, việc định giá đất sẽ do Nhà nước quyết định theo các nguyên tắc được quy định tại luật.
Cụ thể, việc định giá phải bảo đảm tính trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ và tuân thủ đúng trình tự, thủ tục. Giá đất được xác định trên cơ sở dữ liệu đất đai cùng các dữ liệu chuyên ngành có liên quan, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Về chu kỳ điều chỉnh, Chính phủ đề xuất bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) do HĐND cấp tỉnh quyết định 3 năm một lần. Hai công cụ này có thể được xem xét sửa đổi, bổ sung khi có thay đổi về hạ tầng, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, địa giới đơn vị hành chính, tên khu vực, vị trí hoặc tên đường, phố.
Quy định hiện hành yêu cầu HĐND cấp tỉnh quyết định, điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất hằng năm để áp dụng từ ngày 1/1 của năm tiếp theo. Như vậy, nếu đề xuất được thông qua, chu kỳ điều chỉnh sẽ được kéo dài nhằm thay đổi cách thức quản lý và áp dụng giá đất.
Dự thảo cũng đề xuất sử dụng thống nhất bảng giá đất và hệ số K trong nhiều trường hợp, gồm tính các khoản thu ngân sách từ đất đai, xác định giá khởi điểm đấu giá quyền sử dụng đất và tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Đây cũng là căn cứ để xác định giá trị quyền sử dụng đất khi chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp hoặc chuyển doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần.
Ngoài ra, bảng giá đất và hệ số K được sử dụng làm một trong những căn cứ xác định thuế, phí và lệ phí liên quan đến quản lý, sử dụng đất.
Thẩm tra dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng bảng giá đất, hệ số K và tỷ lệ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo hướng bảo đảm khả năng tiếp cận đối với những người chưa có quyền sử dụng đất.
Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất về hiệu lực giữa Luật Đất đai sửa đổi với Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở, bởi các luật này có nhiều chính sách liên quan trực tiếp đến nhau. Việc phối hợp cần được thực hiện chặt chẽ để hạn chế vướng mắc trong quá trình triển khai.
Đề xuất thu hồi đất bỏ hoang sau 60 tháng
Một điểm mới khác của dự thảo là lần đầu đưa khái niệm đất bỏ hoang vào luật. Theo đề xuất của Chính phủ, đây là đất đã được Nhà nước giao hoặc cho thuê nhưng không được đưa vào sử dụng liên tục trong một khoảng thời gian nhất định.
Dự thảo quy định hai trường hợp đất bỏ hoang có thể bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai.
Thứ nhất, đối với đất nông nghiệp, nếu đất không được sử dụng liên tục quá 24 tháng và đã bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng chủ sử dụng vẫn không đưa đất vào sử dụng trong thời hạn ghi tại quyết định xử phạt, Nhà nước có thể thu hồi đất.
Thứ hai, đối với đất được giao hoặc cho thuê để thực hiện dự án nhưng không được đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng, chủ đầu tư sẽ phải nộp thêm một khoản tiền bổ sung ngoài tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo quy định. Khoản thu này được tính theo cơ chế lũy tiến, tăng dần qua từng năm.
Nếu sau 60 tháng chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi đất theo đề xuất tại dự thảo.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 3 chương, 112 điều, giảm 148 điều so với luật hiện hành. Theo kế hoạch, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự luật trong ngày 22/10, sau đó thảo luận tại hội trường vào ngày 29/10. Dự luật dự kiến được Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua ngày 21/11.
