Tỉnh sắp lên thành phố trực thuộc Trung ương vừa đạt cột mốc quan trọng

Tại Bộ Xây dựng, Hội đồng thẩm định liên ngành do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn chủ trì vừa tổ chức hội nghị thẩm định Đề án đề nghị công nhận tỉnh Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I. Kết quả thẩm định cho thấy Bắc Ninh đạt 12/15 tiêu chuẩn theo quy định, nhận được sự đồng thuận cao của Hội đồng, tạo tiền đề quan trọng để địa phương tiếp tục hoàn thiện mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo định hướng của Bộ Chính trị.

Theo Đề án, việc hợp nhất tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh đã tạo lập một không gian phát triển mới có quy mô lớn về diện tích, dân số, kinh tế và hệ thống đô thị, hội tụ đầy đủ các điều kiện để hình thành một cực tăng trưởng mới của quốc gia. Phạm vi nghiên cứu lập đề án là toàn bộ tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập, có diện tích tự nhiên 4.713,75 km2, gồm 99 đơn vị hành chính cấp xã và quy mô dân số khoảng 3,989 triệu người (năm 2025).

Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định Bắc Ninh là một bộ phận của trung tâm công nghiệp vùng Thủ đô Hà Nội, phát triển thành trung tâm công nghiệp chế tạo hiện đại hàng đầu cả nước trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ thông tin, sản xuất chip và linh kiện bán dẫn; đồng thời phát triển mạnh dịch vụ logistics, đổi mới sáng tạo, thương mại và dịch vụ chất lượng cao.

Bên cạnh đó, Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định Bắc Ninh là đô thị loại I, đô thị trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng, giữ vai trò trung tâm quốc gia với chức năng tổng hợp, là cực tăng trưởng của vùng và là một thành phần quan trọng của Vùng đô thị Hà Nội.

Theo Đề án, Bắc Ninh còn được xác định là cực tăng trưởng chiến lược trong vùng Thủ đô và tam giác kinh tế phía Bắc; là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, thu hút FDI hàng đầu cả nước, đồng thời là địa phương bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Đề án cũng nêu rõ, trong những năm gần đây, tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa và hội nhập quốc tế của Bắc Ninh diễn ra nhanh hơn khả năng thích ứng của mô hình quản lý hiện hành.

Quy mô dân số lớn, mật độ phát triển đô thị cao, sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp, khu kinh tế, trung tâm logistics và hệ thống giao thông liên vùng cùng yêu cầu phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh và chuyển đổi số đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có mô hình quản trị đô thị thống nhất, hiện đại, đủ năng lực điều phối phát triển không gian, đầu tư hạ tầng, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường và cung cấp dịch vụ đô thị chất lượng cao.

Vì vậy, việc xây dựng Đề án đề nghị công nhận tỉnh Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I được xác định là yêu cầu cần thiết nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng, các quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng đã được phê duyệt.

Về hiện trạng phát triển, giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của tỉnh đạt 8,98%/năm, cao hơn mức bình quân vùng Đồng bằng sông Hồng (8,1%/năm) và cả nước (6,32%/năm). So với 6 thành phố trực thuộc Trung ương, tốc độ tăng trưởng GRDP của Bắc Ninh chỉ đứng sau Hải Phòng (10,75%/năm). Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người đạt 72,24 triệu đồng/người/năm.

Theo quy định tại Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 ngày 24/12/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về phân loại đô thị, đô thị loại I được đánh giá theo 3 nhóm tiêu chí với 15 tiêu chuẩn. Trong đó, địa phương phải đạt tối thiểu 12/15 tiêu chuẩn; tiêu chí về vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội phải đạt ít nhất 5/6 tiêu chuẩn; tiêu chí về mức độ đô thị hóa đạt tối thiểu 3/4 tiêu chuẩn; tiêu chí về trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị đạt tối thiểu 4/5 tiêu chuẩn.

Qua rà soát, phân tích và đối chiếu với các tiêu chí này, Bắc Ninh đạt 12/15 tiêu chuẩn đô thị loại I, gồm tiêu chí 1 đạt 5/6 tiêu chuẩn, tiêu chí 2 đạt 3/4 tiêu chuẩn và tiêu chí 3 đạt 4/5 tiêu chuẩn, đáp ứng yêu cầu đạt tiêu chí đô thị loại I ở cấp tỉnh. Ba tiêu chuẩn chưa đạt đã được tỉnh đưa vào chương trình công tác để tập trung triển khai, khắc phục trong giai đoạn 2026-2030.

Báo cáo thẩm định của Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) đánh giá việc lập Đề án phù hợp với chủ trương của Đảng, các định hướng phát triển đô thị của quốc gia và của tỉnh, góp phần tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương. Hồ sơ đề án cơ bản tuân thủ các quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, Cục Phát triển đô thị đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất và chính xác của các số liệu; xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch chung đô thị và chương trình phát triển đô thị đã được phê duyệt; ưu tiên đầu tư phát triển nhà ở xã hội, công trình xử lý môi trường, nước thải, cây xanh đô thị và các bệnh viện cấp tỉnh hoặc cấp quốc gia.

Thay mặt UBND tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Văn Thịnh cho biết tỉnh đã làm rõ 3 tiêu chuẩn chưa đạt và xác định đây là những nội dung trọng tâm cần hoàn thiện trong giai đoạn 2026-2030.

Trên cơ sở Chương trình phát triển đô thị Bắc Ninh đến năm 2030 đã được phê duyệt, tỉnh cam kết tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng và thu nhập người dân thông qua phát triển công nghiệp chế tạo hiện đại, công nghiệp hỗ trợ, logistics, thương mại và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động; tập trung đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại các phường, đặc biệt là các đô thị động lực nhằm nâng tỷ lệ phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II; đồng thời tiếp tục hoàn thiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện hồ sơ để được Thủ tướng Chính phủ công nhận theo quy định.

Lãnh đạo tỉnh cũng khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và các bộ, ngành Trung ương trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách và mô hình quản trị đô thị theo hướng xanh, thông minh, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân, tăng năng lực cạnh tranh của địa phương và đóng góp vào sự phát triển của Vùng Thủ đô Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn ghi nhận sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản của tỉnh Bắc Ninh trong quá trình xây dựng Đề án. Theo Thứ trưởng, việc công nhận đô thị loại I không chỉ nhằm đáp ứng các tiêu chí theo quy định mà còn là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Thứ trưởng đánh giá, việc được công nhận đô thị loại I sẽ tạo tiền đề đổi mới mô hình quản trị đô thị, nâng cao năng lực quản lý, huy động hiệu quả các nguồn lực và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới.

Qua thảo luận, Hội đồng thẩm định gồm 18 thành viên thống nhất đánh giá Đề án cơ bản đáp ứng các tiêu chuẩn của đô thị loại I, với phần lớn số phiếu xác định Bắc Ninh đạt 12/15 tiêu chuẩn.

Thứ trưởng đề nghị tỉnh khẩn trương rà soát, cập nhật và hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm tính chính xác của các số liệu, căn cứ pháp lý và các nội dung cần giải trình; tiếp thu đầy đủ ý kiến của Hội đồng, xây dựng kế hoạch cụ thể để tiếp tục nâng cao các tiêu chí, hoàn thiện đề án trình Thủ tướng Chính phủ xem xét.