Tổng thống Trump áp thuế mới với 60 đối tác thương mại, thép Việt Nam không chịu thêm thuế

Chính quyền Tổng thống Donald Trump chuẩn bị áp mức thuế mới 10%-12,5% đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, song các mức thuế này không cộng dồn với thuế thép và nhôm theo Mục 232. Trong khi đó, ngành thép Việt Nam tiếp tục ghi nhận nghịch lý khi xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh nhưng tổng giá trị nhập siêu hơn 1,9 tỷ USD chỉ sau 6 tháng.

Theo thông báo trên Công báo Liên bang Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ áp dụng mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại, với mức thuế dao động từ 10-12,5%, thay thế mức thuế toàn cầu 10% hiện hành. Chính sách mới dự kiến bao phủ khoảng 99,4% tổng kim ngạch thương mại của Mỹ.

Động thái này được thực hiện theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với lý do các quốc gia bị nhắm tới chưa thực thi hiệu quả các biện pháp ngăn chặn hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng xuất khẩu sang Mỹ.

Tuy nhiên, theo phân tích của Chứng khoán Mirae Asset, các mức thuế bổ sung chỉ được áp dụng sau khi hoàn tất quá trình lấy ý kiến công chúng, tổ chức điều trần và ban hành quyết định cuối cùng.

Đáng chú ý, các mức thuế mới không cộng dồn với thuế thép và nhôm theo Mục 232 vì lý do an ninh quốc gia. Đây là chi tiết có ý nghĩa đối với ngành thép Việt Nam, trong bối cảnh các doanh nghiệp xuất khẩu thép vẫn đang chịu hàng rào thuế quan riêng của Mỹ.

Hiện mặt hàng thép và nhôm của Việt Nam lần lượt chịu mức thuế 25% và 10% theo Mục 232 mà Mỹ áp dụng từ năm 2018 với hầu hết các quốc gia.

Xuất khẩu sang Mỹ tăng 33,6%, nhưng Việt Nam vẫn nhập siêu thép

Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 5,55 triệu tấn sắt thép ra toàn cầu, thu về 3,7 tỷ USD. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng xuất khẩu giảm 1,79% nhưng giá trị tăng 0,3%, trong khi giá xuất khẩu bình quân đạt 667 USD/tấn, tăng 2,09%.

Đáng chú ý, trong bối cảnh Mỹ tiếp tục siết chặt chính sách thương mại, xuất khẩu thép của Việt Nam sang thị trường này vẫn tăng 33,6% trong nửa đầu năm. Các thị trường khác cũng ghi nhận mức tăng tích cực, gồm ASEAN tăng 8,1% và Ấn Độ tăng tới 121,7%.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, ngành thép Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung bên ngoài. Trong 6 tháng, Việt Nam nhập khẩu khoảng 7,73 triệu tấn sắt thép, trị giá hơn 5,61 tỷ USD, tăng lần lượt 2,84% về lượng và 4,56% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung thép lớn nhất cho Việt Nam, chiếm 49,1% tổng lượng nhập khẩu. Theo sau là Nhật Bản với 12,37%, ASEAN 11,11%, Ấn Độ 10,03% và Hàn Quốc 9,91%.

Như vậy, chỉ trong nửa đầu năm, cán cân thương mại ngành thép Việt Nam ghi nhận thâm hụt khoảng 2,3 triệu tấn, tương đương hơn 1,9 tỷ USD về giá trị.

Diễn biến này cho thấy ngành thép Việt Nam đang đứng trước một bài toán kép: Vừa mở rộng xuất khẩu tại một số thị trường lớn, vừa phải cạnh tranh với nguồn thép nhập khẩu ngay tại thị trường nội địa. Trong đó, việc Mỹ duy trì các biện pháp phòng vệ thương mại khiến dư địa tăng trưởng xuất khẩu của doanh nghiệp thép Việt Nam phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hòa Phát, Hoa Sen giữ vị thế dẫn đầu

Xét về cơ cấu ngành, nhóm doanh nghiệp sản xuất thép thô vẫn tập trung cao. 5 doanh nghiệp lớn nhất chiếm 83,2% thị phần trong 6 tháng đầu năm 2026 trong đó, Hòa Phát (HPG) tiếp tục dẫn đầu với 46% thị phần sản xuất thép thô, tiếp theo là Formosa với 20,5%, VAS 10,3%, Thép Miền Nam 3,6% và VinaKyoei 2,8%.

Ở phân khúc thép xây dựng, Hòa Phát cũng giữ vị trí số một với sản lượng sản xuất 2,84 triệu tấn, tương đương 35,84% thị phần. Tổng CTCP Thép Việt Nam (VNSteel, TVN) đứng thứ hai với 12,06%.

Trong khi đó, tại phân khúc tôn mạ, Hoa Sen (HSG) dẫn đầu với 27,8% thị phần, theo sau là Tôn Đông Á (GDA) 15,6% và Nam Kim (NKG) 14,8%.

Với việc Mỹ chuẩn bị triển khai thêm một vòng chính sách thuế mới, nhưng không cộng dồn với thuế thép theo Mục 232, tác động trực tiếp lên các doanh nghiệp thép Việt Nam hiện vẫn cần chờ quyết định cuối cùng của phía Mỹ.

Dù vậy, câu chuyện xuất khẩu thép sang Mỹ tăng mạnh trong khi Việt Nam vẫn nhập siêu hơn 1,9 tỷ USD đang đặt ra một vấn đề đáng chú ý đối với toàn ngành: Tăng trưởng xuất khẩu chưa đồng nghĩa với việc cán cân thương mại thép được cải thiện, trong khi áp lực cạnh tranh và các rào cản thương mại quốc tế vẫn ngày càng gia tăng.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ áp mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại ngay sau nửa đêm ngày 24/07 (giờ Mỹ), với lý do các nước này không ngăn chặn sử dụng lao động cưỡng bức trong hoạt động thương mại với Mỹ.

Theo thông báo trên Công báo Liên bang Mỹ, mức thuế mới dao động từ 10% đến 12.5%, thay thế mức thuế toàn cầu 10%.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết các mức thuế mới sẽ áp dụng với 60 đối tác thương mại, bao phủ khoảng 99.4% kim ngạch thương mại của Mỹ. Tuy nhiên, cơ quan này chưa công bố ước tính số thu ngân sách từ chính sách mới.