Trục đại lộ sông Hồng: Đất nào được bồi thường gấp 2 lần, đất vào vi phạm vẫn được bồi thường?

Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đang bước vào giai đoạn lấy ý kiến cộng đồng về điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng và phương án hướng tuyến. Với phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418ha, đi qua 16 xã, phường, dự án kéo theo yêu cầu giải phóng mặt bằng lớn, trong đó chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là một trong những vấn đề được người dân quan tâm nhất.

Theo thông tin được Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội công bố, thành phố dự kiến áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đặc thù cho dự án trên cơ sở Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội và Quyết định của UBND TP Hà Nội.

Trong đó, điểm chú ý là mức bồi thường bằng tiền về đất được áp dụng bằng 2 lần mức quy định đối với đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp nếu đáp ứng điều kiện pháp lý.

Theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có vi phạm pháp luật về đất đai trước ngày 1/7/2014, nếu đã sử dụng đất ổn định và thuộc trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai, vẫn thuộc nhóm được xem xét bồi thường về đất.

Nếu sử dụng ổn định trước ngày 15/10/1993, diện tích được bồi thường bằng diện tích thực tế bị thu hồi nhưng không vượt hạn mức công nhận đất ở tại địa phương. Nếu sử dụng ổn định từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2014, diện tích được bồi thường không vượt hạn mức giao đất ở.

Trường hợp diện tích đã làm nhà ở vượt hạn mức thì việc bồi thường được xác định theo diện tích thực tế đã làm nhà ở trong phạm vi luật định.

Ngược lại, với trường hợp sử dụng đất làm nhà ở có vi phạm do lấn đất, chiếm đất từ ngày 1/7/2014 trở về sau, Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định Nhà nước không bồi thường về đất.

Đây là ranh giới quan trọng khi xác định quyền lợi của từng trường hợp trong quá trình kiểm kê, lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đáng chú ý, chính sách của Hà Nội không chỉ dừng ở tiền bồi thường về đất. Người bị thu hồi đất còn được xem xét bồi thường công trình, tài sản gắn liền với đất, chi phí đầu tư còn lại vào đất và thiệt hại đối với công trình, cây trồng, vật nuôi theo quy định.

Một điểm đáng chú ý khác là hỗ trợ đối với phần đất không đủ điều kiện bồi thường. Quyết định 40/2026/QĐ-UBND của Hà Nội quy định, đối với một số diện tích đất nông nghiệp còn lại do hộ gia đình, cá nhân sử dụng trước ngày 1/7/2014 nhưng không được bồi thường về đất theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP, có thể được hỗ trợ bằng 100% giá đất nông nghiệp theo bảng giá đất của thành phố.

Với một số diện tích đất phi nông nghiệp không phải đất ở sử dụng trước ngày 1/7/2014 nhưng không đủ điều kiện bồi thường, mức hỗ trợ được quy định bằng 10% giá đất của loại đất thu hồi theo bảng giá đất của thành phố.

Đối với người phải di chuyển chỗ ở, Hà Nội cũng đặt nguyên tắc bố trí tái định cư trước khi thực hiện thu hồi đất. Theo thông tin thành phố công bố, dự kiến khoảng 265ha đất được bố trí phục vụ tái định cư.

Nguyên tắc được đặt ra là ưu tiên người dân được bố trí tại chính địa bàn hoặc khu vực lân cận; chỉ thực hiện di chuyển sau khi đã chuẩn bị chỗ ở mới. Một số khu tái định cư lớn như Long Biên - Bồ Đề và Lĩnh Nam đang được nghiên cứu, với các công trình nhà ở tái định cư cao tầng dự kiến hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.