Từ 10/9, chậm lương, ép làm thêm giờ đều bị phạt nặng, người lao động cần biết để không bị thiệt

Chính phủ đã ban hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.

Đáng chú ý, Điều 23 của nghị định siết xử lý các vi phạm về tiền lương. Người sử dụng lao động trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả thiếu lương theo hợp đồng, không thanh toán đầy đủ tiền làm thêm giờ, làm ban đêm hoặc tiền lương ngừng việc có thể bị phạt từ 5 triệu đến 50 triệu đồng, tùy số lượng người lao động bị ảnh hưởng. Mức cao nhất áp dụng khi vi phạm từ 301 người trở lên.

Các hành vi can thiệp vào quyền tự quyết chi tiêu tiền lương, ép người lao động sử dụng lương để mua hàng hóa hoặc dịch vụ của doanh nghiệp hay đơn vị do doanh nghiệp chỉ định, cũng nằm trong nhóm bị xử phạt. Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động còn phải trả đủ khoản lương chậm hoặc thiếu cùng tiền lãi tính trên số tiền này.

Một điểm đáng lưu ý khác là hành vi trả lương thấp hơn mức tối thiểu. Theo Nghị định 283, mức phạt từ 20-30 triệu đồng nếu vi phạm với 1-10 lao động; 30-50 triệu đồng nếu vi phạm với 11-50 người và 50-75 triệu đồng nếu có từ 51 người trở lên. Đây là mức phạt áp dụng đối với cá nhân; doanh nghiệp và các tổ chức thuộc diện áp dụng phải chịu mức phạt gấp hai lần.

Từ ngày 1/1/2026, mức lương tối thiểu tháng hiện hành là 5,31 triệu đồng ở vùng I, 4,73 triệu đồng ở vùng II, 4,14 triệu đồng ở vùng III và 3,7 triệu đồng ở vùng IV.

Không chỉ tiền lương, quy định mới còn chú trọng việc minh bạch chính sách trả lương. Người sử dụng lao động có thể bị phạt 5-10 triệu đồng nếu không công khai thang, bảng lương, mức lao động, quy chế thưởng trước khi áp dụng; không tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động khi xây dựng các nội dung này; không cung cấp bảng kê trả lương đúng quy định hoặc trả lương thiếu bình đẳng, phân biệt giới tính đối với công việc có giá trị như nhau.

Về thời giờ làm việc, Điều 24 Nghị định 283 quy định phạt 20-25 triệu đồng đối với người sử dụng lao động bố trí thời giờ làm việc bình thường vượt giới hạn pháp luật hoặc huy động người lao động làm thêm mà không có sự đồng ý, trừ các trường hợp đặc biệt theo Bộ luật Lao động.

Đáng chú ý, hành vi huy động làm thêm vượt số giờ cho phép hoặc không bảo đảm thời gian nghỉ trong giờ làm việc, nghỉ chuyển ca bị phạt từ 5 triệu đến 75 triệu đồng, tùy số người vi phạm. Nếu vi phạm từ 301 lao động trở lên, mức phạt đối với cá nhân có thể lên tới 75 triệu đồng và cao hơn đối với tổ chức do áp dụng nguyên tắc phạt gấp đôi.

Nghị định cũng quy định phạt 2-5 triệu đồng nếu không bảo đảm chế độ nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương hoặc không thông báo bằng văn bản cho Sở Nội vụ về việc tổ chức làm thêm từ trên 200 đến 300 giờ trong một năm. Vi phạm quy định về nghỉ hằng tuần, nghỉ hằng năm, nghỉ lễ, Tết có thể bị phạt 10-20 triệu đồng.

Các quy định mới đặt trách nhiệm lớn hơn lên người sử dụng lao động trong việc bảo đảm quyền lợi về thu nhập và thời gian nghỉ ngơi của người lao động. Việc rà soát hợp đồng, quy chế trả lương, bảng chấm công và kế hoạch làm thêm trước ngày 10/9 vì vậy là cần thiết, nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm và các khoản phạt, truy trả quyền lợi sau đó.