Tuyên phạt án tù 'nhà từ thiện' 69 tuổi, chính quyền địa phương yêu cầu bồi thường 16,8 tỷ đồng

Một người đàn ông tại Italy vừa lĩnh án tù sau nhiều năm dựng lên một "di tích khảo cổ" hoàn toàn giả mạo, quảng bá đây là đấu trường La Mã có lịch sử hàng nghìn năm tuổi rồi bán vé cho khách tham quan. Vụ việc từng qua mặt cả du khách lẫn chính quyền địa phương trước khi bị các nhà khảo cổ và lực lượng điều tra bóc trần.

Theo truyền thông Italy, Franco Malosso von Rosenfranz (69 tuổi) - người tự giới thiệu là "nhà từ thiện, doanh nhân và nhạc trưởng" bị tuyên phạt 2 năm 4 tháng tù với các tội "Làm giả tác phẩm nghệ thuật", "Sản xuất hiện vật trái phép" và "Vi phạm quy định xây dựng".

Ngoài án tù, bị cáo bị phạt 3.000 euro (90 triệu đồng) và buộc giải tỏa toàn bộ khu vực đã xây dựng trái phép. Chính quyền thành phố Arcugnano cũng yêu cầu bồi thường khoảng 560.000 euro (hơn 16,8 tỷ đồng).

Theo kết quả điều tra, Malosso đã san phẳng một quả đồi để xây dựng một khu "di tích khảo cổ", sau đó bán vé tham quan với giá 40 euro mỗi người (khoảng 1,2 triệu đồng).

Trong các tài liệu quảng bá và trên website riêng, công trình mang tên Đấu trường hàng hải Berico (Berico Maritime Amphitheatre), nằm gần thành phố Vicenza ở Đông Bắc Italy.

Malosso giới thiệu đây là "đấu trường ngoài trời lâu đời và lớn nhất thế giới", được xây dựng trước năm 393. Bị cáo tuyên bố khu vực chứa nhiều dấu tích khảo cổ từ thời kỳ đồ đá mới, Hy Lạp cổ đại và La Mã, đồng thời khẳng định chính mình là người phát hiện địa điểm này.

Để tăng sức thuyết phục, Malosso dựng nên hàng loạt câu chuyện lịch sử. Ông nói với du khách rằng Julius Caesar từng đi qua nơi này khi trở về từ Ai Cập cùng Cleopatra. Địa điểm cũng được mô tả là nơi những người Venice đầu tiên đặt chân lên bờ, từng tồn tại một nhà thờ cổ và thậm chí là nơi Juliet Capulet sống thời niên thiếu dù vở kịch "Romeo và Juliet" của William Shakespeare lấy bối cảnh tại Verona.

Bị cáo còn kể rằng khu di tích được phát lộ sau một trận sạt lở đất năm 2005 trong khuôn viên một biệt thự, làm lộ ra nhà hát cổ bị chôn vùi. Trong một cuộc phỏng vấn năm 2016, Malosso tiếp tục khẳng định đấu trường từng được trùng tu vào năm 1870 và một lần nữa vào cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990.

Những thông tin này đã khiến nhiều người tin tưởng. Thậm chí, địa điểm còn được đưa vào cẩm nang và ứng dụng quảng bá du lịch do Liên minh châu Âu (EU) tài trợ.

Nghi vấn về tính xác thực của công trình xuất hiện vào năm 2016. Sau khi tiếp nhận thông tin, lực lượng Carabinieri của Italy đã mở cuộc điều tra theo chỉ đạo của Viện Công tố Vicenza.

Các nhà khảo cổ được huy động để khảo sát hiện trường, phân tích cấu trúc công trình và đối chiếu ảnh vệ tinh. Kết quả cho thấy địa hình khu vực chỉ mới thay đổi trong thời gian gần đây, trái ngược hoàn toàn với những tuyên bố về một di tích có lịch sử hàng nghìn năm.

Báo cáo giám định kết luận khu vực chưa từng tồn tại bất kỳ công trình cổ nào. Toàn bộ "đấu trường" được xây dựng trong những năm đầu thập niên 2000 bằng các khối đá hiện đại đã được xử lý để tạo vẻ ngoài cổ kính.

Các bậc thang được ghép từ những khối đá xếp chồng hoặc trát vữa, sau đó phủ lớp hoàn thiện nhằm tạo cảm giác đã tồn tại hàng thế kỷ. Một hồ nước nhân tạo được đào mới, trong khi các bức tượng và cột trụ được chế tạo từ thạch cao, sợi thủy tinh, giấy bồi cùng nhiều vật liệu hiện đại khác.

Sau quá trình xét xử kéo dài nhiều năm, tòa án xác định toàn bộ "phát hiện khảo cổ đặc biệt" mà Malosso quảng bá chỉ là sản phẩm dàn dựng.

Khi vụ việc bị phanh phui, Phó Thị trưởng thành phố Vicenza Jacopo Bulgarini D'Elci từng mô tả đây là "một trong những trò lừa bịp khó tin nhất kể từ bộ phim 'Chiến tranh giữa các thế giới' của Orson Welles", nhấn mạnh mức độ tinh vi của vụ giả mạo đã đánh lừa cả công chúng lẫn một số cơ quan quản lý trong thời gian dài.

Theo Telegraph, The Sun, GB News, Tviweb