'Vàng trắng' của biển ê hề, Việt Nam vẫn chi gần 500 tỷ nhập khẩu từ đầu năm đến nay
Mặc dù sở hữu hơn 3.200 km bờ biển cùng nhiều vùng sản xuất muối nổi tiếng trải dài từ Bắc vào Nam, Việt Nam vẫn đang gia tăng nhập khẩu mặt hàng này.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch nhập khẩu muối đạt 18,3 triệu USD, tương đương khoảng 476 tỷ đồng, tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân mỗi tháng, Việt Nam chi gần 100 tỷ đồng để nhập khẩu muối phục vụ nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nước.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong cùng giai đoạn, xuất khẩu muối đạt 6,7 triệu USD, tăng 45,8%. Tuy nhiên, cán cân thương mại ngành muối vẫn ghi nhận mức nhập siêu hơn 11,6 triệu USD, tương đương khoảng 300 tỷ đồng.
Số liệu trên đặt ra câu hỏi: Vì sao một quốc gia có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nghề làm muối như Việt Nam vẫn phải tăng mạnh nhập khẩu?
Nhu cầu công nghiệp là nguyên nhân chính
Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân chủ yếu không nằm ở sự thiếu hụt nguồn cung trong nước mà xuất phát từ yêu cầu chất lượng của ngành công nghiệp.
Phần lớn lượng muối nhập khẩu hiện nay là muối công nghiệp có độ tinh khiết cao, hàm lượng natri clorua (NaCl) trên 98%, được sử dụng trong các lĩnh vực hóa chất, dệt nhuộm, da giày, dược phẩm và y tế. Đây là những ngành đòi hỏi nguyên liệu đầu vào có tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.
Trong khi đó, sản xuất muối tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa trên phương thức thủ công hoặc bán thủ công. Quá trình sản xuất chưa thể loại bỏ hoàn toàn các tạp chất như magie, canxi và một số khoáng chất khác, khiến nhiều sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu của các ngành công nghiệp chế biến sâu.
Bên cạnh đó, các quốc gia xuất khẩu muối lớn như Ấn Độ và Australia sở hữu những cánh đồng muối công nghiệp quy mô lớn, áp dụng cơ giới hóa đồng bộ, cho năng suất cao và giá thành cạnh tranh. Điều này giúp muối nhập khẩu vẫn có sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp trong nước dù giá muối nội địa đang tăng.
Sản xuất trong nước vẫn tăng trưởng tích cực
Điều đáng chú ý là nhập khẩu tăng mạnh không đồng nghĩa ngành muối trong nước suy giảm. Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy đến tháng 5/2026, diện tích sản xuất muối cả nước đạt khoảng 10.995 ha, tăng gần 300 ha so với tháng trước. Sản lượng ước đạt hơn 526.000 tấn, tăng khoảng 193.000 tấn so với tháng 4. Lượng muối tồn kho vào khoảng 121.355 tấn.
Thị trường trong nước cũng ghi nhận diễn biến tích cực về giá. Từ cuối năm 2025 đến nay, giá muối nhiều nơi tăng từ mức 1,2–1,5 triệu đồng/tấn lên khoảng 2–3 triệu đồng/tấn. Điều kiện thời tiết thuận lợi, nắng nóng kéo dài giúp thời gian kết tinh muối rút ngắn, nâng cao năng suất sản xuất tại nhiều địa phương ven biển.
Tại một số vùng sản xuất miền Trung, người dân có thể thu hoạch từ 4 đến 5 lứa mỗi tháng. Sản lượng mỗi đợt thu hoạch đạt 13–15 tấn, cao hơn khoảng 3 tấn so với trước đây. Giá bán duy trì ở mức cao giúp diêm dân có thêm động lực đầu tư sản xuất.
Nhập khẩu vẫn nằm trong cam kết quốc tế
Việc nhập khẩu muối cũng là một phần trong các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam thực hiện cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng muối. Năm 2026, hạn ngạch nhập khẩu được Bộ Công Thương công bố là 97.020 tấn, tăng khoảng 5.000 tấn so với năm trước.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh ngành công nghiệp hóa chất, dệt may, da giày và chế biến tiếp tục mở rộng, nhu cầu đối với muối công nghiệp chất lượng cao sẽ còn tăng trong những năm tới. Điều này đồng nghĩa nhập khẩu muối vẫn là một phần tất yếu của chuỗi cung ứng sản xuất.
Tuy nhiên, về dài hạn, việc đầu tư công nghệ sản xuất muối công nghiệp, nâng cao độ tinh khiết và phát triển các vùng sản xuất quy mô lớn được xem là giải pháp quan trọng giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, đồng thời gia tăng giá trị cho ngành muối trong nước.
