Vị Trung tướng mất một bàn tay khi mới 23 tuổi, được mệnh danh 'hổ cụt Tây Nguyên'

Trong quân đội Việt Nam, Trung tướng Lê Hữu Đức (1925-2018) được biết đến với biệt danh “Hổ cụt Tây Nguyên”. Ông quê ở Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Khi ông học hết sơ học yếu lược trường tỉnh, gia đình tìm mọi cách gửi ông vào trường Thuận Hóa (Huế) với để ông có cơ hội học lên cao nữa.

Xuất thân là một học sinh theo học Tú tài tại Huế, năm 1945, ông được giác ngộ cách mạng, tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại Huế.

Sau đó, ông cùng đội quân Nam tiến vào Quảng Nam chiến đấu. Từ một chiến sĩ, ông từng bước trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu và được giao nhiều vị trí chỉ huy.

Ngày 23/3/1947, trong một trận chiến chống quân Pháp, đồng chí Lê Hữu Đức - khi đó là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 17, Trung đoàn 96, Liên khu 5 bị thương nặng.

Sau loạt đạn đại liên đầu tiên không trúng, ông vừa di chuyển thì trúng đạn và ngất đi. Khi tỉnh lại, ông nhận thấy vùng cổ và vai đã được băng bó, bàn tay bị thương do đạn xuyên qua được nẹp cố định.

Vài ngày sau, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật để lấy những mảnh xương vỡ ở vai. Trong điều kiện y tế thiếu thốn thời chiến, ca mổ không có thuốc mê khiến ông phải chịu những cơn đau dữ dội.

Tiếp đó, vết thương ở bàn tay khiến ông gặp nhiều bất lợi. Mỗi khi hành quân, công tác hay chiến đấu, phần tay này vừa gây vướng víu vừa bốc mùi do hoại tử. Đến tháng 1/1949, sau gần 2 năm chịu đựng, ông quyết định cắt bỏ bàn tay trái.

Điều ông lo lắng nhất khi ấy không chỉ là mất đi một phần cơ thể mà còn sợ bị giải ngũ hoặc chuyển khỏi đơn vị chiến đấu. Mới 23 tuổi, giữa lúc đất nước vẫn chìm trong chiến tranh, với ông, việc phải rời khỏi chiến trường là điều khó chấp nhận. Cuối cùng, ông vẫn được ở lại quân đội và tiếp tục trực tiếp chiến đấu tại đơn vị, thay vì chuyển về công tác ở cơ quan.

Mất một bàn tay nhưng không rời chiến trường, ông tiếp tục tham gia các trận đánh tại Nam Trung Bộ trong giai đoạn 1947-1953, sau đó lên Tây Bắc tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ và tiếp tục chiến đấu ở chiến trường Tây Nguyên. Chính quá trình này về sau gắn với biệt danh “Hổ cụt Tây Nguyên” mà ông được biết đến.

Về “Hổ cụt Tây Nguyên”, ông từng dí dỏm kể rằng hổ cụt thường là con dũng mãnh nhất. Biệt danh này xuất phát từ việc ông bị mất một bàn tay sau chiến đấu và có vóc người cao lớn.

Năm 1953, khi đang là Trung đoàn phó Trung đoàn 108, Liên khu 5, đồng chí Lê Hữu Đức được điều về Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu, phụ trách Tổ chiến trường xa.

Thời gian làm việc bên các tướng Võ Nguyên Giáp, Hoàng Văn Thái, Trần Văn Quang giúp ông tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm và nâng cao năng lực quân sự.

Năm 1965, khi Mỹ đưa quân chiến đấu vào miền Nam, ông đang giữ chức Trưởng phòng Tổng kết chiến tranh, Cục Khoa học Quân sự nhưng tình nguyện ra chiến trường Tây Nguyên, được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Sư đoàn 325B.

Tháng 8/1972, từ Tây Nguyên, ông được điều về Bộ Tổng Tham mưu, giữ chức Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, phụ trách chiến trường miền Nam. Tại đây, ông được tham dự các hội nghị của Bộ Chính trị và Thường vụ Quân ủy Trung ương, trực tiếp theo dõi, tham gia xây dựng và triển khai các kế hoạch tác chiến.

Trong quá trình công tác, Trung tướng Lê Hữu Đức từng giữ chức Cục phó rồi Cục trưởng Cục Tác chiến, đồng thời có thời gian học tại Học viện Voroshilov (Liên Xô).

Không để thương tật trở thành trở ngại, ông không ngừng học hỏi, tích lũy kinh nghiệm từ thực tiễn chiến trường và các nhà quân sự trong, ngoài nước, từng bước trở thành một cán bộ tham mưu có nhiều đóng góp tại Tổng hành dinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975.

Từ tháng 4/1979 đến tháng 9/1983, Trung tướng Lê Hữu Đức là học viên Lớp bồi dưỡng lý luận cao cấp tại Trường Nguyễn Ái Quốc.

Ông cũng từng giữ các chức vụ Phó Tư lệnh và Phó Tư lệnh - Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Quân khu 4.

Năm 1980, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Từ tháng 10/1983 đến tháng 4/1993, ông giữ chức Trưởng khoa Chiến lược, Phó Viện trưởng Học viện Quân sự cấp cao (nay là Học viện Quốc phòng).

Đến tháng 6/1988, ông được phong quân hàm Trung tướng.

Từ tháng 5/1993 đến tháng 3/1996, ông giữ chức Phó Giám đốc Học viện Quốc phòng. Năm 1992, ông được phong học hàm Phó Giáo sư.

Tháng 4/1996, ông được Đảng, Nhà nước và Quân đội cho nghỉ hưu.

Trong quá trình công tác, đồng chí Lê Hữu Đức được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất; Huân chương Chiến công hạng Nhì, Ba; Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhì; các Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất, Nhì; Huân chương Chiến thắng hạng Nhì; Huân chương Chiến sĩ giải phóng, Huân chương Chiến sĩ vẻ vang các hạng; Huy chương Quân kỳ Quyết thắng; Huy chương Vì sự nghiệp Khoa học và Công nghệ; Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng khác.

Trung tướng, Phó Giáo sư Lê Hữu Đức từ trần năm 2018. Lễ tang của ông được tổ chức theo nghi thức lễ tang cấp cao.

Trong những năm tháng chiến đấu trên nhiều chiến trường, ông bị thương 17 lần và mất một bàn tay khi mới 23 tuổi. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục ở lại quân đội, trải qua nhiều cương vị từ chỉ huy đơn vị đến cán bộ tham mưu cấp cao.

Bài viết có tham khảo thông tin tại:

Trung tướng Lê Hữu Đức và lần “to gan” bàn nhân sự - Báo Quân đội nhân dân

Tin buồn - Báo Quân đội nhân dân

“Hổ cụt Tây Nguyên” và khát vọng chiến thắng - Báo Chính phủ.