Việt Nam chi khoảng 30 triệu USD nhập mắc ca dù có hơn 46.000 ha vùng trồng
Mắc ca có tiềm năng trở thành cây trồng chủ lực tại nhiều địa phương miền núi.
Diện tích lớn, nguồn nguyên liệu chưa ổn định
Theo Cục Hải quan, 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu mắc ca đạt gần 34 triệu USD. Trong đó, hạt mắc ca tươi đạt gần 18 triệu USD, giảm 11,2%, còn sản phẩm chế biến đạt gần 16 triệu USD, tăng 346%.
Cơ cấu xuất khẩu cho thấy xu hướng chuyển từ hàng tươi sang sản phẩm chế biến. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra yêu cầu về nguồn nguyên liệu ổn định, cả về sản lượng và chất lượng.
Việt Nam hiện có hơn 46.000 ha mắc ca, song quy mô vùng trồng chưa đồng nghĩa với khả năng cung ứng hạt ngay lập tức. Đây là cây lâu năm, trong đó mắc ca ghép có thể cho quả từ năm thứ ba nhưng cần thêm thời gian để đạt năng suất cao.
Theo số liệu ngành nông nghiệp, sản lượng mắc ca năm 2025 ước hơn 20.000 tấn hạt tươi. Năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 600 tấn nhân mắc ca nhưng cũng phải nhập khẩu 3.500-4.000 tấn hạt thô từ Nam Phi, Úc, Kenya để chế biến và tiêu dùng nội địa.
Lâm Đồng là ví dụ về khoảng cách giữa diện tích và sản lượng. Địa phương có khoảng 16.000 ha mắc ca, nhưng chỉ khoảng 6.600 ha đang trong thời kỳ kinh doanh. Sản lượng năm 2025 đạt khoảng 13.700 tấn, tăng gần 50% so với năm trước.
Chế biến tăng, ngành mắc ca cần vùng nguyên liệu
Với doanh nghiệp chế biến, nguồn cung không chỉ phụ thuộc vào diện tích mà còn ở tuổi cây, năng suất, chất lượng hạt và khả năng tập hợp nguyên liệu.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đến năm 2030, thị trường được dự báo cần khoảng 220.000 tấn nhân mắc ca, tương đương 850.000 tấn hạt tươi.
Các sản phẩm như nhân sấy, sữa và dầu còn dư địa phát triển khi người tiêu dùng quan tâm nhóm hạt giàu dinh dưỡng.
Ông Nguyên cho rằng Việt Nam có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị mắc ca nếu nâng chất lượng vùng nguyên liệu, phát triển sản phẩm chế biến và đáp ứng tiêu chuẩn tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU.
Theo định hướng của Hiệp hội Mắc ca Việt Nam, đến năm 2030, diện tích mắc ca có thể được nâng lên 130.000-150.000 ha, cùng mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ hạt vượt 100 triệu USD.
Hiệp hội đồng thời hướng tới việc hỗ trợ phát triển cây mắc ca tại các khu vực vùng cao, biên giới và vùng ít người, gắn với tạo sinh kế và giảm nghèo.
Mắc ca có tiềm năng trở thành cây trồng chủ lực tại nhiều địa phương miền núi, vừa tạo sinh kế, nâng thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số, vừa mở rộng giá trị nông sản Việt Nam.
Để hiện thực hóa tiềm năng này, ngành cần phát triển vùng nguyên liệu tập trung, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng chuỗi liên kết bền vững.
