Việt Nam 'giáng đòn thuế' với 62 vụ việc, bảo vệ hơn 600.000 tỷ đồng nguồn thu của doanh nghiệp nội

Ngày 18/9/2026, tại TP. Hải Phòng, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn Phòng vệ thương mại năm 2026 với chủ đề “Thúc đẩy năng lực sản xuất quốc gia - Kiến tạo động lực cho tăng trưởng”. Diễn đàn có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp FDI, các đơn vị sự nghiệp, luật sư và chuyên gia pháp lý trong lĩnh vực phòng vệ thương mại.

Theo Cục Phòng vệ thương mại, tính đến giữa tháng 9/2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại (PVTM) từ 27 thị trường. Riêng gần 9 tháng đầu năm 2026, có 27 vụ việc mới được khởi xướng, cao hơn 4 vụ so với tổng số vụ việc phát sinh trong cả năm 2025.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp trong việc theo dõi thị trường, nhận diện sớm rủi ro và chủ động ứng phó với các vụ việc PVTM tại nước ngoài.

Đáng chú ý, các biện pháp chống lẩn tránh và điều tra gian lận xuất xứ ngày càng được nhiều thị trường áp dụng, với phạm vi và hình thức đa dạng hơn. Bên cạnh các công cụ PVTM truyền thống, doanh nghiệp còn phải theo dõi những chính sách thương mại mới như các biện pháp thuế quan theo Điều 232, Điều 301 của Mỹ hay Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM).

Ở chiều ngược lại, tính đến tháng 8/2026, Việt Nam đã điều tra, áp dụng các biện pháp PVTM đối với 62 vụ việc, gồm 48 vụ chống bán phá giá, 1 vụ chống trợ cấp, 6 vụ tự vệ và 7 vụ chống lẩn tránh biện pháp PVTM.

Các biện pháp này góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng hơn cho các ngành sản xuất trong nước, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chủ động ứng phó với các hành vi cạnh tranh không công bằng và hình thức né tránh biện pháp PVTM.

Quy mô doanh thu của các doanh nghiệp sản xuất được bảo vệ đạt khoảng 626.000 tỷ đồng, khoảng 67.000 lao động được bảo vệ. Tổng số thuế PVTM đóng góp vào ngân sách Nhà nước trong năm 2025 đạt khoảng 2.500 tỷ đồng.

Những kết quả trên cho thấy công tác PVTM không chỉ gắn với quá trình điều tra, áp dụng biện pháp mà còn liên quan trực tiếp đến việc duy trì năng lực sản xuất, việc làm và đóng góp ngân sách Nhà nước.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, PVTM không phải là công cụ hạn chế cạnh tranh mà là công cụ bảo vệ cạnh tranh công bằng, góp phần tạo điều kiện và củng cố niềm tin để doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ, duy trì việc làm và củng cố chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh các công cụ PVTM ngày càng được sử dụng phổ biến trên thế giới, Thứ trưởng đề nghị công tác PVTM cần chuyển mạnh từ ứng phó sang chủ động, từ xử lý từng vụ việc sang quản trị rủi ro, với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh cần tăng cường cảnh báo sớm, nâng cao chất lượng dữ liệu và năng lực sử dụng các công cụ PVTM, qua đó góp phần xây dựng nền sản xuất đủ mạnh, doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh và tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững.