Bầu Đức và nước cờ 'cao tay' tại HGI: Vừa tăng vốn, vừa giảm nợ với chi phí tối thiểu

HGI chào bán thêm 12,7 triệu cổ phiếu để trả nợ

Ngày 10/11, CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (UPCoM: HGI) công bố phương án chào bán thêm tối đa 12,7 triệu cổ phiếu ra công chúng cho cổ đông hiện hữu. Tỷ lệ chào bán là 1.873:127, tức 1 cổ phiếu sẽ được nhận 1 quyền mua, cổ đông sở hữu 1.873 quyền mua được mua thêm 127 cổ phiếu mới.

Giá chào bán ấn định ở mức 10.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng tổng số tiền huy động tối đa là 127 tỷ đồng. Doanh nghiệp xác định toàn bộ số tiền thu được sẽ giải ngân trong năm 2027 để trả khoản nợ vay tại các tổ chức tín dụng, nợ trái phiếu và nợ các công ty liên quan. Sau đợt chào bán, vốn điều lệ của HGI dự kiến tăng từ 1.873 tỷ đồng lên 2.000 tỷ đồng.

Phương án chi trả 131 tỷ đồng cổ tức tiền mặt

Trước đó chỉ 4 ngày, vào ngày 6/11, HĐQT HGI đã thông qua việc tạm ứng cổ tức năm 2026 bằng tiền mặt đợt 1. Tỷ lệ chi trả là 7%/cổ phiếu, tương ứng cổ đông sở hữu 1 cổ phiếu nhận 700 đồng. Nguồn tiền thực hiện được trích từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối căn cứ theo Báo cáo tài chính riêng bán niên năm 2026 đã soát xét.

Với 187,3 triệu cổ phiếu đang lưu hành, tổng giá trị tiền mặt HGI dự kiến thanh toán là 131,11 tỷ đồng. Ngày đăng ký cuối cùng để chốt danh sách cổ đông là ngày 18/11 và thời gian chi trả bắt đầu từ ngày 4/12.

Khoản cổ tức đủ để cổ đông thực hiện quyền mua cổ phiếu

Việc doanh nghiệp vừa chi tiền ra trả cổ tức nhưng ngay sau đó lại thu tiền về để trả nợ tạo ra tính tương quan giữa hai phương án: phân phối và huy động vốn.

Xét theo tỷ lệ quyền lợi, một cổ đông nắm giữ 1.873 cổ phiếu HGI sẽ nhận về hơn 1,31 triệu đồng tiền cổ tức. Đồng thời, cổ đông này được quyền mua thêm 127 cổ phiếu mới với tổng số tiền nộp mua là 1,27 triệu đồng.

Hai hoạt động này tạo ra khoản chênh lệch dương 41.100 đồng, cho thấy toàn bộ số tiền nộp mua cổ phần mới được tài trợ trực tiếp từ nguồn tiền cổ tức do chính doanh nghiệp chi trả. Cổ đông hiện hữu không phải bổ sung nguồn vốn mới từ bên ngoài để thực hiện trọn vẹn quyền mua.

Cơ chế này càng thể hiện rõ ở nhóm cổ đông lớn. Tính đến ngày 2/10, CTCP Hoàng Anh Gia Lai là cổ đông lớn nhất sở hữu 141,37 triệu cổ phiếu, tương ứng 75,48% vốn điều lệ của HGI. Với tỷ lệ cổ tức 700 đồng/cổ phiếu, HAGL sẽ nhận về xấp xỉ 98,96 tỷ đồng tiền mặt. Khi thực hiện quyền mua, số tiền công ty mẹ cần nộp đối ứng là khoảng 95,86 tỷ đồng.

Số tiền cổ tức HAGL nhận về hoàn toàn bù đắp cho số tiền nộp mua, vừa bảo toàn tỷ lệ chi phối 75,48% mà không làm phát sinh dòng tiền chi trả từ tài khoản riêng của công ty mẹ.

Tại sao không lấy tiền chia cổ tức để trả nợ?

Về cấu trúc nguồn vốn, phương thức này đóng góp vào mục tiêu đưa vốn điều lệ của HGI đạt mốc 2.000 tỷ đồng.

Nếu HGI giữ lại 131 tỷ đồng tiền mặt để thanh toán nợ vay ngân hàng, quy mô vốn điều lệ của doanh nghiệp vẫn giữ nguyên ở mức 1.873 tỷ đồng.

Nếu tăng vốn từ nguồn lợi nhuận chưa phân phối (chia cổ tức bằng cổ phiếu), vốn điều lệ vẫn đạt mốc 2.000 tỷ đồng nhưng không có thêm dòng tiền mặt mới để đem đi trả nợ cho các ngân hàng và trái chủ.

Việc tạm ứng cổ tức tiền mặt trước rồi phát hành thêm thu tiền về sau đóng vai trò như một “cầu nối”, giúp công ty dịch chuyển 127 tỷ đồng từ nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sang vốn điều lệ, đồng thời vẫn đảm bảo nguồn tiền trả nợ vay.

Nếu chỉ phát hành thêm mà không chia cổ tức thì sao?

Trong kịch bản doanh nghiệp chỉ phát hành thêm 12,7 triệu cổ phiếu để thu 127 tỷ đồng trả nợ mà không chia cổ tức tiền mặt, công ty mẹ Hoàng Anh Gia Lai sẽ phải trích 95,86 tỷ đồng từ ngân quỹ tập đoàn để nộp vào HGI nhằm giữ nguyên tỷ lệ sở hữu.

Đồng thời, các nhà đầu tư bên ngoài vừa mua cổ phiếu tại đợt IPO với mức giá 60.600 đồng/cổ phiếu sẽ phải tiếp tục nộp thêm tiền mặt, khi cổ phiếu mới vừa chào sàn UPCoM vào ngày 9/11.

Yêu cầu nộp tiền từ nguồn tự có khi chưa nhận được dòng tiền hoàn vốn dễ dẫn đến nguy cơ cổ đông từ chối thực hiện quyền mua, khiến đợt phát hành đối mặt rủi ro không huy động đủ 127 tỷ đồng. Việc chi trả cổ tức tiền mặt trước vì vậy đóng vai trò cung cấp thanh khoản đối ứng, bảo đảm tỷ lệ nộp tiền mua cổ phiếu đạt tối đa để công ty hoàn thành phương án trả nợ trong năm 2027.